Schengengrenscode: akkoord over aanscherping van de controles aan de buitengrenzen

Het Comité van permanente vertegenwoordigers (Coreper) hechtte op 7 december 2016 zijn goedkeuring aan een met het Europees Parlement overeengekomen compromistekst over een wijziging van de Schengengrenscode met het oog op het aanscherpen van de controles aan de hand van relevante databanken aan de buitengrenzen.

"Dit was slechts mogelijk door het harde werk en de inzet van alle betrokkenen", aldus Robert Kaliňák, minister van Binnenlandse Zaken van Slowakije en voorzitter van de Raad. "Het is een belangrijk antwoord op de toenemende terroristische dreiging in Europa en is bijzonder cruciaal voor de aanpak van het probleem van de buitenlandse strijders."

De wijziging verplicht de lidstaten ertoe alle personen, ook personen die onder het EU-recht inzake vrij verkeer vallen (d.w.z. EU-burgers en hun gezinsleden die geen EU-burger zijn), bij het overschrijden van de buitengrens systematisch te controleren aan de hand van databanken voor verloren en gestolen documenten, en na te gaan of deze personen geen bedreiging vormen voor de openbare orde en de binnenlandse veiligheid.. Deze verplichting is van toepassing op alle buitengrenzen (lucht-, zee- en landgrenzen), zowel bij de inreis als bij de uitreis.

Wanneer een systematische raadpleging van databanken voor alle personen die onder het EU-recht inzake vrij verkeer vallen echter onevenredige gevolgen zou kunnen hebben voor de verkeersstroom aan een zee- of landgrens, mogen de lidstaten ervoor kiezen enkel gerichte controles aan de hand van databanken uit te voeren, op voorwaarde dat uit een risicobeoordeling blijkt dat dit niet tot risico's voor de binnenlandse veiligheid, de openbare orde of de internationale betrekkingen van de lidstaten leidt, noch een gevaar voor de volksgezondheid vormt.

Wat de luchtgrenzen betreft, kwamen de instellingen overeen dat de lidstaten gebruik mogen maken van deze mogelijkheid, maar slechts gedurende een overgangsperiode van 6 maanden na de inwerkingtreding van de gewijzigde verordening. Deze periode kan in uitzonderlijke gevallen met ten hoogste 18 maanden worden verlengd, als er op een bepaalde luchthaven wegens infrastructuurproblemen meer tijd nodig is om aanpassingen te verrichten teneinde een systematische raadpleging van databanken mogelijk te maken zonder onevenredige gevolgen voor de verkeersstroom.

Achtergrond

Deze verordening tot wijziging van de Schengengrenscode (SGC) werd door de Europese Commissie in december 2015 ingediend. Zij vormt een respons op de toenemende terroristische dreiging en op de door de Raad in zijn conclusies van 9 en 20 november 2015 gedane oproep tot een doelgerichte herziening van de SGC in het kader van de respons op de "buitenlandse terroristische strijders". Het akkoord is ook een tastbaar resultaat van de verklaring en het stappenplan van Bratislava, die de leiders van de 27 lidstaten op 16 september 2016 overeenkwamen.

Terwijl de lidstaten met het oog op de openbare orde en de binnenlandse veiligheid verplicht zijn onderdanen van derde landen bij inreis systematisch te controleren aan de hand van alle databanken, hoeven zij dat op grond van de huidige bepalingen niet te doen bij uitreis. Volgens diezelfde bepalingen hoeven zij evenmin systematische controles uit te voeren op personen die onder het EU-recht inzake vrij verkeer vallen. Met de wijziging worden de verplichtingen om systematische controles bij uitreis te verrichten, aangepast om te garanderen dat zowel onderdanen van derde landen als EU-burgers en hun gezinsleden geen gevaar voor de openbare orde en de binnenlandse veiligheid vormen.

Door deze wijziging zullen het Schengeninformatiesysteem en andere relevante EU-databanken intensiever worden gebruikt en zal het mogelijk zijn andere databanken van Interpol te raadplegen. De raadpleging van de Interpol-databank voor gestolen en verloren reisdocumenten is zowel bij de inreis als bij de uitreis verplicht in het kader van de controle van onderdanen van derde landen en onder het EU-recht inzake vrij verkeer vallende personen.

Volgende stappen

Nu het Comité van permanente vertegenwoordigers het akkoord namens de Raad heeft bevestigd, zal de verordening aan het Europees Parlement worden voorgelegd voor een stemming in eerste lezing, en aan de Raad voor de definitieve aanneming.

• Terrorismebestrijding in de EU (achtergrond­informatie)