Komitet Wojskowy UE: posiedzenie na szczeblu szefów sztabów generalnych, 15 października 2024

Z okazji węgierskiej prezydencji w Radzie UE Komitet Wojskowy Unii Europejskiej na szczeblu szefów sztabów generalnych zebrał się 14–16 października w Budapeszcie.

Szefowie sztabów generalnych 27 państw członkowskich UE i czterech krajów Bałkanów Zachodnich spotkali się, by rozmawiać o kształtowaniu przyszłości europejskiej obrony wraz zapewnianiem obywatelom wolności, bezpieczeństwa i dobrobytu.

Posiedzenia Komitetu Wojskowego UE na szczeblu szefów sztabów generalnych odbywają się dwa razy w roku. Służą omówieniu aktualnej sytuacji w zakresie bezpieczeństwa i zapewnieniu jak najlepszego doradztwa wojskowego. Dzięki nim UE może stać się jeszcze silniejszym i sprawniejszym gwarantem bezpieczeństwa jej państw członkowskich.

Komitet Wojskowy UE kieruje wszystkimi działaniami wojskowymi w UE, w szczególności planowaniem i realizacją misji i operacji wojskowych w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). UE musi być gotowa do kompleksowego zarządzania wszelkimi kryzysami, do ochrony swoich obywateli i do wspierania swoich partnerów stosownie do ich potrzeb.

W porządku obrad najwyższych rangą unijnych wojskowych znalazły się następujące tematy:

• unijne operacje morskie w północno-zachodniej części Oceanu Indyjskiego,
• osiągnięcie poziomu ambicji UE poprzez zmniejszanie braków w zdolnościach,
• osiągnięcie pełnej zdolności operacyjnej przez unijną zdolność szybkiego rozmieszczania (EU RDC),
• wsparcie dla Ukrainy: dalsza koordynacja szkolenia i wspierania ukraińskich sił zbrojnych, a także
• Bałkany Zachodnie: udział krajów Bałkanów Zachodnich w inicjatywach z zakresu WPBiO.

Od czasu ostatniego posiedzenia szefów sztabów generalnych, które odbyło się w maju, wiele osiągnięto. W bieżącym roku z powodzeniem rozpoczęliśmy pierwszą w historii operację morską UE w niesprzyjającym środowisku. Jest to operacja EUNAVFOR Aspides na Morzu Czerwonym. W północno-zachodniej części Oceanu Indyjskiego mamy obecnie dwie morskie operacje wojskowe: EUNAVFOR Aspides i EUNAVFOR Atalanta o nakładających się na siebie obszarach odpowiedzialności. Zadaniem obu operacji jest zarówno zapewnianie, jak i zwiększanie bezpieczeństwa morskiego w celu ochrony swobody przemieszczania się na wodach międzynarodowych.

Ostatnie wyzwania w zakresie bezpieczeństwa sprawiają, że niezbędne są sprawne siły wojskowe, kompleksowy rozwój sił oraz spójne łączenie zdolności nowatorskich i standardowych. Należy też odpowiednio wyważyć we wszystkich obszarach operacyjnych i we wszystkich rodzajach operacji aspekty dotyczące jakości, ilości i zrównoważoności. W tym kontekście Komitet Wojskowy UE wspiera bardziej skuteczną i efektywną współpracę, zwłaszcza w odniesieniu do długofalowych krytycznych zdolności strategicznych, służącą ograniczeniu powielania kosztów oraz osiągnięciu korzyści skali w produkcji broni i amunicji.

Unijna zdolność szybkiego rozmieszczania (EU RDC) jest bliska osiągnięcia pełnej zdolności operacyjnej. Celem EU RDC będzie szybkie reagowanie na bezpośrednie ryzyko kryzysu w różnych scenariuszach operacyjnych. EU RDC jako wiarygodny wspólny pakiet sił odzwierciedla unijne zaangażowanie na rzecz coraz większego poziomu wojskowej autonomii UE i zapewnia obywatelom pokój, bezpieczeństwo i ochronę. EU RDC ma do 2025 r. osiągnąć pełną operacyjność, co umożliwi rozmieszczenie z krótkim wyprzedzeniem nawet 5000 żołnierzy, także przy bardzo wymagających scenariuszach.

Unijna misja pomocy wojskowej dla Ukrainy (EUMAM UA), wraz ze środkami pomocy w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju, zwiększyła zdolność tego kraju do powstrzymania rosyjskiej agresji oraz do obrony, wzmocnienia i odbudowy swoich sił zbrojnych, a także do ochrony ludności. Do tej pory misja przeszkoliła ponad 60 000 ukraińskich żołnierzy. Zaangażowanie Europy jest stale dostosowywane – w ścisłej koordynacji z NATO – w odpowiedzi na potrzeby ukraińskich sił zbrojnych.

Bałkany Zachodnie są dla UE regionem o znaczeniu geostrategicznym. Dlatego współpraca z krajami tego obszaru jest niezwykle istotna. Zacieśnianie partnerstw za pomocą umów dwustronnych lub wielostronnych, unijnych inicjatyw wojskowych w zakresie edukacji wojskowej, szkoleń wojskowych, a także za pomocą misji WPBiO przyczyni się do poprawy interoperacyjności wojskowej. Aby utrzymać strategiczne dostosowanie Bałkanów Zachodnich do wspólnych wartości, Komitet Wojskowy dąży do zacieśnienia współpracy z tym regionem w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony. Celem strategicznym jest wspomaganie krajów Bałkanów Zachodnich w stawianiu czoła wyzwaniom związanym z bezpieczeństwem wewnętrznym oraz wspieranie ich w integracji z UE.

16 października generałowie wzięli udział jako honorowi goście w ćwiczeniach wojskowych BRAVE WARRIOR 2024 – UE i mieli możliwość ich obserwacji. Były to złożone wspólne ćwiczenia na szczeblu taktycznym z udziałem jednostek i zdolności wojskowych uczestniczących państw członkowskich UE. Obejmowały model wojskowej ewakuacji unijnego personelu cywilnego z niebezpiecznego, politycznie zdestabilizowanego obszaru poza terytorium UE. Realizacja operacji w oparciu o ten scenariusz jest wynikiem wspólnych wysiłków uczestniczących państw członkowskich UE.

Na zakończenie posiedzenia podsumowano wnioski z rozmów, aby określić wskazówki i przedstawić najbardziej kompleksową perspektywę wojskową w odniesieniu do obecnych wyzwań. Ma to służyć wsparciu unijnego procesu decyzyjnego, z myślą o tym by UE stała się silniejszym i sprawniejszym gwarantem bezpieczeństwa dla jej państw członkowskich.