Uwagi wstępne Charles'a Michela na wideokonferencji przywódców UE z prezydentem USA Joem Bidenem

Witam Pana, Panie Prezydencie! Dziękujemy, że przyjął Pan nasze zaproszenie. Cieszy nas Pana obecność na dzisiejszej wideokonferencji. Rada Europejska zazwyczaj nie zaprasza na swoje zwyczajne posiedzenia gości z zagranicy. Ostatni taki przypadek miał miejsce 11 lat temu. Powitaliśmy tu Pańskiego przyjaciela, Baracka Obamę.

W Waszyngtonie być może nie każdy wie, czym zajmuje się Rada Europejska. Jak Panu wiadomo, w Radzie Europejskiej uczestniczy 27 szefów unijnych państw i rządów, a każdy z nich odpowiada przed swoim narodem i swoim parlamentem. Rada Europejska jest centrum strategicznym naszej Unii. To my decydujemy o kierunku, w którym podąża europejski projekt.

Wie Pan dobrze, jakie wyzwania niesie za sobą system dwupartyjny. A teraz proszę sobie wyobrazić 27 partii! Mamy bowiem 27 państw członkowskich.

Jednak, co najważniejsze, w Radzie Europejskiej codziennie budujemy naszą jedność. Poprzez konsensus. To my postanowiliśmy, że do 2050 r. staniemy się pierwszym kontynentem neutralnym dla klimatu. To my przyjęliśmy historyczny plan odbudowy po pandemii Covid-19 o wartości 1,8 mld EUR. Ten plan uzupełnia nasze krajowe plany stymulacyjne.

To tu, dla przykładu, decydujemy o polityce UE wobec Chin, Rosji czy Turcji. A po wyborach w USA tutaj rozmawialiśmy o tym, co Pana przywództwo będzie oznaczać dla stosunków transatlantyckich. Wszyscy zgadzamy się co do jednego. To historyczna szansa na ożywienie naszej współpracy. I na wzmocnienie naszych historycznych więzów.

Po Pańskim zwycięstwie wiele o Panu rozmawialiśmy. Teraz cieszymy się, że możemy porozmawiać z Panem. Ameryka powróciła. Bardzo nas to cieszy.

Dziś naszym priorytetem jest Covid-19. Nikt nie będzie bezpieczny, dopóki bezpieczeństwa nie zapewnimy wszystkim. Musimy współdziałać, by zwalczyć wirusa.

Mówię również o bliskiej współpracy w kwestii szczepionek w celu zwiększenia ich produkcji i dostaw oraz zapewnienia otwartych łańcuchów dostaw. Będziemy głównymi producentami szczepionek, tak by chronić naszych obywateli i ludzi na całym świecie. Musimy więc – poprzez program COVAX – stanąć na czele działań, dzięki którym szczepionki dotrą do wszystkich krajów.

Mamy wszystko, czego potrzeba – naukę, możliwości, zasoby i wspólną determinację. Działając razem, ramię w ramię, pokażemy, że to demokracja najlepiej chroni obywateli, wspiera godność i zapewnia dobrobyt.

Wstrząs wywołany pandemią musimy traktować jako ostrzeżenie. Musimy odbudować lepszy, mądrzejszy świat. Dlatego Unia Europejska chce dokonać fundamentalnej dwojakiej transformacji, wdrażając zielony ład i agendę cyfrową. Jesteśmy pierwszym blokiem państw, który zadeklarował, że do 2050 r. osiągnie neutralność klimatyczną. Inni poszli w nasze ślady. To wspaniale, że dzięki Panu USA powrócą do porozumienia paryskiego. Niezmiernie nas to cieszy. Popieramy też szczyt klimatyczny z okazji Dnia Ziemi, którego będzie Pan w kwietniu gospodarzem.

Jeśli chodzi o sprawy cyfrowe, również chcemy świecić przykładem. Chcemy zapobiec niewłaściwemu wykorzystywaniu naszych zasobów danych, co nie udało się nam w przypadku zasobów naturalnych. Wierzymy, że ludzie nie zgodzą się na nadmierne wykorzystywanie ich danych osobowych. Ani przez przedsiębiorstwa goniące za zyskiem, ani przez rządy pragnące kontrolować obywateli. Takie praktyki są nie do utrzymania w biznesie i w demokracji.

Potrzebujemy mądrej struktury, tak by nasze zasoby cyfrowe mogły przysłużyć się innowacji i rozwojowi gospodarczemu. Musimy też chronić otoczenie naszych demokracji i nasze indywidualne swobody. To skomplikowane i ekscytujące wyzwanie. Działajmy razem, by uformować ten standard cyfrowej demokracji.

Po tragicznych wydarzeniach II wojny światowej wspólnie zbudowaliśmy międzynarodowy ład oparty na zasadach. Utworzyliśmy Organizację Narodów Zjednoczonych i inne instytucje międzynarodowe.

Przez kilkadziesiąt lat ładowi temu przeciwstawiał się Związek Radziecki, który narzucał własne zasady, a niepokornym groził brutalną siłą. Kiedy radzieckie imperium upadło, wierzyliśmy, że to „koniec historii”, ostateczne zwycięstwo demokracji. I faktycznie, demokracja zakwitła na nowych obszarach. Wolny rynek rozwijał się. Do wielostronnego ładu przyłączało się coraz więcej państw.

Jednak trzydzieści lat później wiemy, że myliliśmy się co do powszechnego zwycięstwa liberalnej demokracji. Autorytarne dążenia przekształciły się w nowe modele. W modelach tych nadużywano prawa lub naginano je, a do ataków na demokrację – z zewnątrz i od środka – wykorzystywano nowe narzędzia: dezinformację i zagrożenia cybernetyczne i hybrydowe. Te nowe reżimy zagrażają demokracji, prawom człowieka i ładowi opartemu na zasadach. Co najmniej tak bardzo, jak reżimy z czasów zimnej wojny.

To dlatego NATO jest nadal podbudową naszego wspólnego pokoju i bezpieczeństwa. I my, Europejczycy, jesteśmy zdecydowani nieść przypadającą nam, sprawiedliwą część tego ciężaru. Teraz, bardziej niż kiedykolwiek, to od Ameryki i Europy oraz od naszych podobnie myślących partnerów zależy promowanie demokracji i gospodarki wolnorynkowej.

To, co zrobimy dzisiaj, ukształtuje przyszły świat naszych dzieci i wnucząt. To dlatego wczoraj z radością powitaliśmy sekretarza stanu USA Antony’ego Blinkena, z którym rozmawialiśmy o kwestiach geopolityki dotyczących m.in. Chin, Rosji, Iranu, Rogu Afryki, Bałkanów Zachodnich czy Partnerstwa Wschodniego.

Połączmy siły – zbudujmy bardziej sprawiedliwy, ekologiczny i demokratyczny świat. Świat zakorzeniony w naszej wspólnej historii. UE jest projektem pokojowym. Cieszymy się dziś pokojem, wolnością i dobrobytem, bo 76 lat temu na naszych brzegach wylądowali amerykańscy żołnierze. Walczyli o naszą wolność, sprawiedliwość i demokrację. Tak wielu z nich poległo w imię wolności. Wspomnienie bitwy o Ardeny, która rozegrała się w moim kraju, jest wciąż żywe w sercach i w pamięci rodzin. To wspomnienie, które połączyło nas na zawsze.

Wykorzystajmy tę przyjaźń, by uformować nową, transatlantycką świadomość. Silną podstawę naszej wznowionej współpracy. Dziękuję Panu raz jeszcze za przybycie. I za wypowiedź dotyczącą naszej przyszłej współpracy.