Νέα συστήματα έγκρισης για τη διαλειτουργικότητα και την ασφάλεια των σιδηροδρόμων: η ΕΜΑ δίνει το πράσινο φως

Στις 30 Ιουνίου 2015 το Συμβούλιο επιβεβαίωσε τη συμφωνία που είχε επιτευχθεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για ταχύτερες και λιγότερο επαχθείς διαδικασίες έγκρισης οχημάτων και πιστοποίησης ασφάλειας για τους ευρωπαϊκούς σιδηροδρόμους. Καίριο ρόλο εν προκειμένω θα διαδραματίσει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων (ΕΟΣ). Οι επικαιροποιημένες οδηγίες για τη διαλειτουργικότητα και την ασφάλεια και ο κανονισμός για τον ΕΟΣ συνθέτουν τον τεχνικό πυλώνα της τέταρτης δέσμης για τους σιδηροδρόμους.

«Η επίτευξη συμφωνίας ως προς τον τεχνικό πυλώνα ήταν η βασική προτεραιότητα της Λετονικής Προεδρίας στον τομέα των μεταφορών —και μαζί με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη τα καταφέραμε» δήλωσε ο κ. Anrijs Matīss, Υπουργός Μεταφορών της Λετονίας. «Η μεταρρύθμιση ανταποκρίνεται στα αιτήματα του ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού τομέα, ο οποίος διαδραματίζει ουσιώδη ρόλο στην οικονομία της ΕΕ και βοηθά να καταστούν οι μεταφορές πιο φιλικές προς το περιβάλλον. Η συμφωνία θα οδηγήσει σε μείωση του κόστους και της γραφειοκρατίας και θα βοηθήσει με τον τρόπο αυτό έναν τομέα που βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με τον εντεινόμενο διεθνή ανταγωνισμό. Ένα αποτελεσματικό σύστημα θα συμβάλει επίσης στην απασχόληση και την ανάπτυξη στην Ευρώπη» σημείωσε ο ίδιος.

Μεγαλύτερος ρόλος για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων

Η μεταρρύθμιση θα δώσει στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων μεγαλύτερο ρόλο όσον αφορά την πιστοποίηση ασφάλειας των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων και την έγκριση σιδηροδρομικών οχημάτων. Μέχρι σήμερα, όταν ένας κατασκευαστής τροχαίου υλικού επιθυμούσε να διαθέσει ένα νέο όχημα στις αγορές διαφόρων χωρών της ΕΕ, έπρεπε να υποβάλει χωριστές αιτήσεις στις αρχές κάθε μιας εκ των χωρών αυτών. Το ίδιο ισχύει και για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που επιθυμούν να παράσχουν υπηρεσίες σε διάφορα κράτη μέλη, καθώς χρειάζονται πιστοποιητικό που να αποδεικνύει ότι το σύστημα διαχείρισης της ασφάλειας το οποίο διαθέτουν είναι κατάλληλο και ότι είναι σε θέση να λειτουργούν με ασφάλεια.

Οι νέοι κανόνες θα εξαλείψουν την ανάγκη για πολλαπλές αιτήσεις. Ο ΕΟΣ θα εκδίδει όλες τις εγκρίσεις για τα οχήματα που θα προορίζονται για διασυνοριακή λειτουργία και όλα τα πιστοποιητικά ασφάλειας για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις που παρέχουν διασυνοριακές υπηρεσίες. Οι εθνικές αρχές ασφάλειας θα εξακολουθήσουν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εκπόνηση των απαραίτητων αξιολογήσεων.

Για τα οχήματα και τις επιχειρήσεις που εκτελούν μόνο εθνικές μεταφορές, ο αιτών θα μπορεί να επιλέγει αν η αίτησή του θα εξεταστεί και η έγκριση θα χορηγηθεί από τον Οργανισμό ή από την εθνική αρχή.

Ο ΕΟΣ θα έχει επίσης μεγαλύτερο ρόλο στην ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Συστήματος Διαχείρισης της Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας (ERTMS). Θα αξιολογεί τις προβλεπόμενες τεχνικές λύσεις πριν από τη δημοσίευση κάθε πρόσκλησης υποβολής προσφορών σχετικά με το παρατρόχιο υλικό του ERTMS, προκειμένου να διασφαλίζει τη διαλειτουργικότητα των υλοποιούμενων έργων.

Ο ΕΟΣ θα αρχίσει να ασκεί τα καθήκοντα πιστοποίησης και έγκρισης εντός τριών ετών από την έναρξη ισχύος του κανονισμού. Τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν να εφαρμόζουν το υφιστάμενο σύστημα για ένα ακόμη έτος, εφόσον το κρίνουν αναγκαίο. Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να ενημερώσουν σχετικώς τον Οργανισμό και την Επιτροπή, αιτιολογώντας παράλληλα την απόφασή τους.   

Εύκολες και συνεκτικές διαδικασίες

Για να καταστούν οι διαδικασίες εύκολες και διαφανείς, ο ΕΟΣ θα δημιουργήσει σύστημα πληροφόρησης και επικοινωνίας που θα λειτουργεί ως ενιαίο σημείο εισόδου για όλες τις αιτήσεις. Σε περίπτωση που η περιοχή λειτουργίας περιορίζεται σε ένα κράτος μέλος, ο αιτών θα χρησιμοποιεί το σύστημα για να επιλέγει την αρχή που επιθυμεί για την εξέταση της αίτησής του.  

Αυτή η «υπηρεσία μίας στάσης» θα επιτρέπει τόσο στον Οργανισμό όσο και στις εθνικές αρχές ασφάλειας να παρακολουθούν τα διάφορα στάδια εξέτασης της αίτησης καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Ο ΕΟΣ και οι εθνικές αρχές ασφάλειας θα συνάψουν επίσης συμφωνίες συνεργασίας. Η υπηρεσία μίας στάσης και οι συμφωνίες συνεργασίας θα εξασφαλίσουν τον σαφή καταμερισμό των καθηκόντων μεταξύ του ΕΟΣ και των εθνικών αρχών. Θα διασφαλίσουν επίσης τη συνεκτικότητα σε περιπτώσεις διαφορετικών αιτήσεων για παρόμοιες εγκρίσεις ή πιστοποιήσεις. Το σύστημα της υπηρεσίας μίας στάσης πρέπει να δημιουργηθεί εντός τριών ετών από την έναρξη ισχύος του κανονισμού.    

Προς έναν ενιαίο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο  

Αυτό το πιο κεντρικό σύστημα έγκρισης και πιστοποίησης φέρνει την Ευρώπη πιο κοντά σε έναν ενιαίο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο. Αναμένεται να αυξήσει τις οικονομίες κλίμακας για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και τους κατασκευαστές σε ολόκληρη την ΕΕ. Θα περιορίσει το διοικητικό κόστος και θα επιταχύνει τις διαδικασίες, διατηρώντας παράλληλα το υφιστάμενο υψηλό επίπεδο ασφάλειας. Ταυτόχρονα θα συμβάλει στην αποφυγή τυχόν συγκαλυμμένων διακρίσεων, ιδίως κατά νέων εταιρειών που επιθυμούν να εισέλθουν στη σιδηροδρομική αγορά.   

Ο νέος κανονισμός θα οδηγήσει επίσης σε σημαντικό περιορισμό των εθνικών κανόνων σε τομείς όπου θεσπίζονται εναρμονισμένες κανονιστικές ρυθμίσεις σε επίπεδο ΕΕ.  

Ο τεχνικός πυλώνας δημιουργεί επίσης ένα πλαίσιο συντονισμού για τους εθνικούς φορείς διερεύνησης, διατηρώντας ταυτόχρονα τον υψηλό βαθμό ανεξαρτησίας τους. Επιπλέον, έχουν εισαχθεί νέα στοιχεία «νοοτροπίας δικαίου»: για παράδειγμα, ανατίθεται στην Επιτροπή το καθήκον της ανάλυσης της εν λόγω προσέγγισης σε σχέση με μελλοντικές προτάσεις.   

Άλλα μέτρα της δέσμης για τους σιδηροδρόμους που παραμένουν υπό συζήτηση  

Η τέταρτη δέσμη μέτρων για τους σιδηροδρόμους περιλαμβάνει επίσης έναν πυλώνα της αγοράς, με προτάσεις για την απελευθέρωση των εγχώριων επιβατικών σιδηροδρομικών μεταφορών και την ενίσχυση της διακυβέρνησης των διαχειριστών υποδομών. Η προσεχής Λουξεμβουργιανή Προεδρία σκοπεύει να επιτύχει την έγκριση γενικής προσέγγισης για τις εναπομένουσες δύο προτάσεις τον Οκτώβριο. Για την πρόταση σχετικά με τη διευθέτηση των λογαριασμών έχει ήδη εγκριθεί γενική προσέγγιση και συγκεκριμένα τον Δεκέμβριο του 2014.  

• Τεχνικές προτάσεις