Διεθνής Ημέρα των Αυτόχθονων Λαών του Κόσμου, 9 Αυγούστου 2022: Δήλωση του Ύπατου Εκπροσώπου εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Τη Διεθνή Ημέρα των Αυτόχθονων Λαών του Κόσμου, η ΕΕ εκφράζει την αλληλεγγύη της προς τους περισσότερους από 476 εκατομμύρια αυτόχθονες λαούς παγκοσμίως —όπως είναι, για παράδειγμα, οι San και Khoekhoe στη Νότια Αφρική, οι Aymara στην οροσειρά των Άνδεων, οι Māori της Νέας Ζηλανδίας, οι Saami της βόρειας Ευρώπης που κατοικούν στην περιοχή Sápmi ή οι Inuit της Γροιλανδίας.

Επαναλαμβάνουμε τη σταθερή δέσμευσή μας για τον σεβασμό, την προστασία και την πραγμάτωση των δικαιωμάτων των αυτόχθονων λαών, όπως ορίζονται στη Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Αυτοχθόνων Λαών και στο διεθνές δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σχεδόν το ένα τέταρτο της χερσαίας επιφάνειας του πλανήτη κατοικείται από αυτόχθονες λαούς. Οι λαοί αυτοί διαφυλάσσουν και υπερασπίζονται πάνω από το 80% της βιοποικιλότητας στον πλανήτη και κατανοούν σε βάθος τη βιώσιμη διαχείριση της γης. Ταυτόχρονα, συγκαταλέγονται σε εκείνους που πλήττονται περισσότερο από τις σοβαρές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος.

Η ταυτότητα των αυτόχθονων λαών συνδέεται συχνά στενά με τα εδάφη στα οποία κατοικούν και με τις γλώσσες τους. Οι αυτόχθονες γλώσσες αποτελούν περίπλοκα συστήματα επικοινωνίας που αναπτύχθηκαν με το πέρας χιλιάδων ετών. Η ΕΕ χαιρετίζει τη Διεθνή Δεκαετία Αυτόχθονων Γλωσσών (2022-2032). Περισσότερες από 4.000 αυτόχθονες γλώσσες απειλούνται επειδή πολλές από αυτές δεν διδάσκονται στο σχολείο ούτε χρησιμοποιούνται στον δημόσιο διάλογο.

Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να προωθήσει τη συμμετοχή των ηγετών αυτόχθονων λαών και των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των αυτόχθονων πληθυσμών στις αναπτυξιακές διαδικασίες και στα κυριότερα παγκόσμια φόρουμ λήψης αποφάσεων. Η εφαρμογή της αρχής της καλόπιστης διαβούλευσης με τους αυτόχθονες λαούς προκειμένου να λαμβάνεται η ελεύθερη, εκ των προτέρων και κατόπιν ενημέρωσης συναίνεσή τους για τις αποφάσεις που τους αφορούν παραμένει καίριας σημασίας. Η ΕΕ λαμβάνει επίσης μέτρα για αποτελεσματικότερους κανόνες όσον αφορά την υπεύθυνη επιχειρηματική συμπεριφορά με σκοπό την προώθηση βιώσιμης και υπεύθυνης εταιρικής στάσης, μεταξύ άλλων και στα εδάφη των αυτόχθονων λαών.

Η ΕΕ έχει επανειλημμένα αναφερθεί στην κατάσταση των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τουλάχιστον 358 υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σκοτώθηκαν το 2021. Σχεδόν το 60% αυτών ήταν γενναίοι υπερασπιστές της γης, του περιβάλλοντος ή των δικαιωμάτων των αυτόχθονων λαών, ενώ πάνω από το ένα τέταρτο ήταν οι ίδιοι αυτόχθονες. Όλες αυτές οι απώλειες θα έπρεπε να έχουν αποφευχθεί. Η ΕΕ θα συνεχίσει να αξιοποιεί τις πολιτικές, τους διαλόγους, τα χρηματοδοτικά μέσα και όλα τα άλλα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της για να στηρίξει τους αυτόχθονες λαούς και για να τερματιστεί η ατιμωρησία.

Με τη δήλωση αυτή ευθυγραμμίζονται η Τουρκία, η Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο, η Σερβία, η Αλβανία¹, η Ουκρανία και η Δημοκρατία της Μολδαβίας (υποψήφιες προς ένταξη χώρες), η Βοσνία και Ερζεγοβίνη¹ (δυνάμει υποψήφια προς ένταξη χώρα), καθώς και η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και η Νορβηγία (χώρες της ΕΖΕΣ και μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου).

¹ Η Βόρεια Μακεδονία, το Μαυροβούνιο, η Σερβία, η Αλβανία και η Βοσνία και Ερζεγοβίνη εξακολουθούν να συμμετέχουν στη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης.