Międzynarodowy Dzień Ludności Tubylczej na Świecie – 9 sierpnia 2022 r.: oświadczenie wysokiego przedstawiciela wydane w imieniu Unii Europejskiej

Z okazji Międzynarodowego Dnia Ludności Tubylczej na Świecie UE solidaryzuje się z ponad 476 mln ludów tubylczych na całym świecie – takimi jak ludy San i Khoekhoe w Republice Południowej Afryki, Aymara w Andach, Māori w Nowej Zelandii, Saami w północnej Europie zamieszkujący region Sápmi czy Inuici na Grenlandii.

Potwierdzamy nasze zdecydowane zaangażowanie na rzecz poszanowania, ochrony i przestrzegania praw ludów tubylczych, określonych w Deklaracji Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawach ludności rdzennej oraz w międzynarodowym prawie dotyczącym praw człowieka. Ludy tubylcze zamieszkują prawie jedną czwartą powierzchni lądowej świata. Są niezwykle ważnymi depozytariuszami i obrońcami ponad 80% naszej różnorodności biologicznej i mają głęboką wiedzę o zrównoważonym gospodarowaniu ziemią. Jednocześnie znajdują się one wśród grup ludności najbardziej dotkniętych poważnymi skutkami zmiany klimatu i degradacji środowiska.

Tożsamość ludów tubylczych jest często ściśle powiązana z ich ziemią i językami. Języki autochtoniczne są złożonymi systemami komunikacji rozwijanymi na przestrzeni tysiącleci. UE z zadowoleniem przyjmuje Międzynarodową Dekadę Języków Rdzennych (2022–2032). Ponad 4000 języków rdzennych jest zagrożonych, ponieważ wiele z nich nie jest ani nauczanych w szkole, ani używanych w sferze publicznej.

UE jest zaangażowana w promowanie udziału przywódców ludów tubylczych i obrońców praw człowieka ludów tubylczych w procesach rozwoju i kluczowych globalnych forach decyzyjnych. Nadal istotne znaczenie ma stosowanie zasady konsultacji z ludami tubylczymi w dobrej wierze w celu uzyskania ich dobrowolnej, uprzedniej i świadomej zgody przy podejmowaniu decyzji, które ich dotyczą. UE podejmuje również działania na rzecz skuteczniejszych przepisów dotyczących odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej w celu wspierania zrównoważonych i odpowiedzialnych zachowań przedsiębiorstw, w tym na ziemiach należących do ludów tubylczych.

UE wielokrotnie poruszała kwestię sytuacji obrońców praw człowieka. W 2021 r. zginęło co najmniej 358 obrońców praw człowieka. Prawie 60% z nich to odważni obrońcy ziem, środowiska lub praw ludów tubylczych, a ponad jedna czwarta wywodziła się z ludów tubylczych. Każda z tych ofiar to o jedną ofiarę za dużo. UE będzie nadal wykorzystywać swoje polityki, dialogi, instrumenty finansowe i wszelkie inne narzędzia, aby wspierać ludy tubylcze i położyć kres bezkarności.

Do oświadczenia przyłączają się kraje kandydujące: Turcja, Macedonia Północna, Czarnogóra, Serbia, Albania¹, Ukraina i Mołdawia; potencjalny kraj kandydujący: Bośnia i Hercegowina¹; a także państwa EFTA będące członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego: Islandia, Liechtenstein i Norwegia.

¹ Macedonia Północna, Czarnogóra, Serbia, Albania oraz Bośnia i Hercegowina nadal uczestniczą w procesie stabilizacji i stowarzyszenia.