Conclusies van de Europese Raad in cijfers
De Europese Raad bepaalt de algemene politieke koers en prioriteiten van de Europese Unie, die worden opgenomen in de conclusies die de Raad tijdens de meeste van zijn bijeenkomsten aanneemt.
In de conclusies worden specifieke kwesties in kaart gebracht en concrete EU-acties of -doelstellingen vastgelegd.
Meest besproken thema's
Uit een analyse van de titels in de conclusies van de Europese Raad tussen 1975 en 2024 blijkt dat buitenlandse zaken veruit het vaakst genoemde thema is. Concurrentievermogen staat op de tweede plaats. Het op 2 na meest behandelde thema zijn de EU-Verdragen en de instellingen.
Het belang van buitenlandse zaken de voorbije 50 jaar
Staafdiagram dat weergeeft hoe vaak elk van de 7 onderwerpen wordt vermeld in de titels van die de voorbije 50 jaar in de conclusies van de Europese Raad waren opgenomen. Buitenlandse zaken kwam bijna 400 keer voor, concurrentievermogen ruim 200 keer, en verdragen en instellingen bijna 200 keer. Sociale zaken, samenleving en rechten werd ongeveer 150 keer genoemd, justitie, grenzen en veiligheid iets minder vaak en milieu kwam bijna 100 keer aan bod.
Zie de methodologische toelichting voor meer informatie over de onderwerpen die onder elk thema vallen en de wijze waarop de frequentie is berekend.
Het belang van het thema buitenlandse zaken kan deels worden verklaard door de geschiedenis van het buitenlands en veiligheidsbeleid van de EU. Vóór de oprichting van de Europese Dienst voor extern optreden (via het Verdrag van Lissabon in 2009) werd de reactie van de Unie op wereldwijde gebeurtenissen doorgaans opgenomen in de bijlage bij de conclusies.
Welke thema's waren door de tijd heen belangrijk?
De nadruk op bepaalde thema's in de conclusies van de Europese Raad weerspiegelt mondiale gebeurtenissen zoals economische crises en internationale conflicten. Ook de ontwikkeling van de Europese gemeenschappen en, daarna, de Europese Unie schemert erin door.
Concurrentievermogen liep de voorbije 50 jaar als een rode draad door de conclusies van de Europese Raad. Vanwege de opeenvolgende uitbreidingen en onderhandelingen over de Europese verdragen werd in de jaren 1970, en later in de jaren 1990 en 2000, meer aandacht besteed aan de verdragen en instellingen. Dat proces werd in 2009 bekroond met de aanneming van het Verdrag van Lissabon.
Tussen 1995 en 2014 lag de nadruk vooral op economie en financiën. Eerst was er de voorbereiding van de invoering van de euro, later volgden de wereldwijde financiële crisis en de crisis in de eurozone die daaruit voortvloeide. De nadruk op sociale zaken aan het eind van de jaren 1990 en tijdens het eerste decennium van de jaren 2000 weerspiegelt de grotere nadruk op de sociale dimensie in het EU-beleid op dat moment, alsook de sociale gevolgen van de economische crises.
Thema's die in de loop der jaren het vaakst aan bod komen
Bekijk de heatmap om te zien welke thema's in de loop der jaren belangrijk waren. Beweeg de muis over de tegels voor mogelijke gerelateerde evenementen. Om de trends beter zichtbaar te maken, wordt het thema buitenlandse zaken afzonderlijk weergegeven.
Een heatmap met verschillende blauwtinten, van licht tot donker, om weer te geven hoe vaak elk van de zeven onderwerpen werd genoemd in de 5-jarige perioden tussen 1975 en 2024. De heatmap toont aan dat het belang van concurrentievermogen in de loop der jaren nagenoeg gelijk is gebleven. De Verdragen en instellingen stonden bovenaan de agenda in de jaren 1970, toen de grondslagen voor de Europese integratie werden gelegd, en opnieuw in de jaren 1990 en 2000, naar aanleiding van de besprekingen over de nieuwe verdragen en de voorbereidingen voor de uitbreiding van 2004. Economie en financiën stond in de jaren 2000 en 2010 bovenaan door de invoering van de euro en daarna de economische crises. Het thema justitie, grenzen en veiligheid staat sinds het einde van de jaren 2010 vaker op de agenda door de migratieproblematiek en de gevolgen van de coronapandemie voor het vrije verkeer van personen. Sociale zaken, samenleving en rechten stond zeer vaak op de agenda aan het einde van de jaren 1990 en aan het begin van het nieuwe millennium, toen de EU extra aandacht besteedde aan de sociale dimensie. Milieu stond bovenaan de agenda tussen 2005 en 2009, toen de klimaatactie centraal stond vanwege de toezeggingen van de EU om de klimaatverandering te bestrijden.
Buitenlandse zaken: verdeling per regio
De aandacht voor verschillende regio's in de wereld weerspiegelt de geopolitieke ontwikkelingen. Het Midden-Oosten en Noord-Afrika komen vaker ter sprake, telkens wanneer de onrust in die regio toeneemt. De sterke nadruk op Oost-Europa in de afgelopen 5 jaar is een gevolg van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne.
Beweeg de muis over de donkere of lichte tegels voor meer achtergrond.
Een heatmap geeft aan welke regio's door de tijd heen het vaakst aan bod kwamen in de conclusies van de Europese Raad. Twee trends springen in het oog:
- het Midden-Oosten en Noord-Afrika worden het vaakst genoemd, vooral de afgelopen 5 jaar en in de jaren 2000.
- Oost-Europa kwam de afgelopen 5 jaar vaak aan bod door de Russische oorlog tegen Oekraïne, alsook in de jaren 1990 en 2000, na de ineenstorting van de Sovjet-Unie en de transitie naar democratie en een markteconomie van de voormalige communistische landen, die in 2004 en 2007 tot de EU zijn toegetreden.
Vaakst voorkomende onderwerpen door de tijd heen
Hieronder vindt u grafieken van de onderwerpen waarvoor de aandacht door de tijd heen het sterkst evolueerde.
Economie en financiën
De gebeurtenissen die de grootste impact hadden op de agendering van onderwerpen in verband met economie en financiën waren de invoering van de euro (eind jaren 1990 en begin jaren 2000) en de economische crises aan het van het einde van de jaren 2000 en het begin van de jaren 2010.
Beweeg de muis over de donkere of lichte tegels voor meer achtergrond.
Een heatmap geeft aan welke thema's op het gebied van economie en financiën tussen 1975 en 2024 het vaakst aan bod kwamen. Opvallende trends:
- De coördinatie van het economisch beleid, het onderwerp dat in de loop der tijd het vaakst werd genoemd, bereikte een piek tussen de jaren 1990 en de jaren 2000 naar aanleiding van de invoering van de euro en daarna de economische crises.
- De euro, evenals de bancaire, belasting- en kapitaalmarkten, genoten allemaal bijzondere aandacht in de jaren 2000.
Concurrentievermogen
Concurrentievermogen en industrie staan traditioneel hoog op de EU-agenda, maar het belang ervan wordt beïnvloed door verschillende gebeurtenissen. De focus op de eengemaakte markt in de conclusies weerspiegelt de verschillende ontwikkelingsstadia van de eengemaakte markt. De aandacht voor klimaat en energie nam eind jaren 2000 toe door de toezeggingen van de EU op het gebied van klimaatneutraliteit.
Beweeg de muis over de donkere of lichte tegels voor meer achtergrond.
Een heatmap geeft aan welke onderwerpen op het gebied van concurrentievermogen tussen 1975 en 2024 het vaakst aan bod kwamen. Opvallende trends:
- De onderwerpen concurrentievermogen en industrie en de eengemaakte markt, die gedurende de hele periode van 50 jaar vaak aan bod komen, kenden hogere pieken in de jaren 2000 en de voorbije 5 jaar.
- De thema's energie en klimaat, stonden vooral aan het eind van de jaren 2000 en het begin van de jaren 2010 op de voorgrond.
Justitie, grenzen en veiligheid
De nadruk op justitie, grenzen en veiligheid hangt samen met de uitbreiding van de bevoegdheden van de EU op dit gebied (bv. de invoering van het Schengengebied in de jaren 1980 en 1990, de harmonisatie van het asiel- en migratiebeleid). De uitdagingen in verband met migratiestromen in het begin van de jaren 2000 en eind jaren 2010 zijn ook zichtbaar.
Beweeg de muis over de donkere of lichte tegels voor meer achtergrond.
Een heatmap geeft aan welke onderwerpen op het gebied van justitie, grenzen en veiligheid tussen 1975 en 2024 het vaakst aan bod kwamen. Opvallende trends:
- Sinds de jaren 1990 worden alle onderwerpen in dit verband vaak genoemd omdat de bevoegdheden van de EU op dit gebied werden uitgebreid.
- De thema's migratie en asiel, grenzen en visa bereikten in het begin van de jaren 2000 en begin jaren 2010 een hoogtepunt als gevolg van de migratieproblematiek.
- In de conclusies van de Europese Raad van begin jaren 1990 en begin jaren 2000 lag de nadruk zeer sterk op misdaadbestrijding.
Verdragen en instellingen
De toetreding van nieuwe leden tot de EU en de besprekingen over de verdragen, institutionele veranderingen en hervormingen is duidelijk zichtbaar in de teksten van de conclusies van de Europese Raad. Het thema komt vaker aan bod in de periode tussen het begin van de jaren 1980 tot de grote uitbreiding van de Unie met 10 nieuwe leden in 2004. Wat verdragen en hervormingen betreft, was de periode tussen 1990 en 2010 bijzonder intens.
Beweeg de muis over de donkere of lichte tegels voor meer achtergrond.
Een heatmap geeft weer welke onderwerpen op het gebied van economie en financiën tussen 1975 en 2024 het vaakst aan bod kwamen.
Werden de conclusies doorheen de jaren langer of korter?
De lengte van de conclusies is de afgelopen 50 jaar sterk veranderd. In de jaren 1970 telde de Engelse taalversie gemiddeld minder dan 1800 woorden. In de jaren 1980 was dat gemiddelde al meer dan 2600 woorden. Vanaf 1988 werden de documenten alleen maar langer en kregen ze ook meerdere bijlagen. Die bijlagen gingen vooral over buitenlandse zaken (bijvoorbeeld verklaringen van de Europese Raad over geopolitieke ontwikkelingen).
In de jaren 1990 en 2000 lagen de gemiddelden het hoogst en waren de bijlagen soms langer dan het eerste deel van de conclusies.
Na 2009 werd er minder met bijlagen gewerkt door de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon en de oprichting van de Europese Dienst voor extern optreden. Bijlagen zijn tegenwoordig zeldzaam en beperken ze zich doorgaans tot het meerjarig financieel kader, de langetermijnbegroting van de EU of de strategische agenda – d.w.z. de politieke prioriteiten die de EU-leiders om de 5 jaar overeenkomen.
Verdrag van Lissabon: vormgeven aan de EU van vandaag
De lengte van de conclusies bereikte een hoogtepunt in de jaren 1990. Na het Verdrag van Lissabon werden de teksten opnieuw korter.
Gestapeld staafdiagram met het gemiddelde aantal woorden in de conclusies van de Europese Raad per vijf jaar sinds 1975. Het gemiddelde begon in de jaren 1990 en 2000 toe te nemen, vooral door langere bijlagen en verklaringen. In de jaren 2010 en 2020 daalde het aantal woorden tot gemiddeld minder dan 4000.
Welke conclusies waren het langst?
De 2 langste conclusiereeksen tot nu toe telden meer dan 30 000 woorden, bijlagen inbegrepen.
De conclusies van de bijeenkomst in Madrid van december 1995 bevatten de routekaart voor de invoering van de eenheidsmunt (en het akkoord over de naam: de euro) en belangrijke verklaringen over de voorbereidingen van de Europese Unie op verdragswijziging en verdere uitbreiding.
De conclusies van de bijeenkomst van de Europese Raad van Nice van december 2000 bevatten het besluit over de institutionele hervorming in de aanloop naar de uitbreiding van 2004 (de details zijn vastgelegd in het Verdrag van Nice, dat in 2003 in werking is getreden). Het document bevat ook de Europese sociale agenda en het verslag over het Europees veiligheids- en defensiebeleid.
Alle conclusies van de Europese Raad samen bevatten meer dan 900 000 woorden. Om die allemaal te lezen heb je zo'n 40-60 uur tijd nodig.
Methodologische toelichting
De inhoud van de conclusies is gekwantificeerd op basis van alle titels die in der loop der jaren zijn gebruikt. De titels werden ingedeeld per thema (7 brede categorieën, zoals buitenlandse zaken, concurrentievermogen, economie en financiën) en een of meer onderwerpen (specifiekere, beperktere categorieën).
De indeling van de thema's en onderwerpen volgt de structuur op de website van de Raad. Er is één extra thema toegevoegd: verdragen en instellingen.
Onderwerpen en thema's die vooraan staan, krijgen meer punten om het belang van het eerste agendapunt te weerspiegelen. Er is ook een bonus toegekend voor de zeldzame gevallen waarin de conclusies slechts één titel bevatten.
Bij de berekening van de lengte de conclusies werden ook de bijlagen meegeteld. Bij de berekening werden de conclusies over de terugtrekking van het VK uit de Unie (art. 50) samengevoegd met het deel over andere onderwerpen en als bijlage behandeld.
Bij oudere documenten leidde de optische schriftherkenning door de slechte kwaliteit van de scans soms tot onnauwkeurigheden in de resultaten (zij het zonder grote invloed op de gemiddelden).
Zie ook
Conclusies van de Europese Raad
50 jaar Europese Raad in cijfers
Hoe werkt de Europese Raad?
Laatst bijgewerkt: 14 april 2026