Szczyt grupy G-20 (Rzym), 30–31 października 2021

Główne wyniki

30 i 31 października 2021 r. przywódcy G-20 zebrali się w Rzymie na dwudniowym szczycie zorganizowanym przez Włochy przewodniczące grupie.

UE reprezentowali przewodniczący Rady Europejskiej Charles Michel i przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.

Na zakończenie spotkania przywódcy G-20 przyjęli wspólne oświadczenie.

• Deklaracja przywódców G-20 ze szczytu w Rzymie

Na szczycie przywódcy G-20 postanowili:

• podtrzymać cel polegający na ograniczeniu globalnego ocieplenia do 1,5°C w porównaniu z poziomem sprzed epoki przemysłowej
• przyspieszyć działania mające na celu zapewnienie – w okolicach połowy XXI w. – neutralności pod względem emisji gazów cieplarnianych i dwutlenku węgla
• ponowić zobowiązanie krajów rozwiniętych w zakresie finansowania działań klimatycznych, zgodnie z którym co roku wspólnie uruchamiana będzie kwota 100 mld USD; z zadowoleniem przyjęli też nowe zobowiązania niektórych członków G-20
• wprowadzić – do 2023 r. – nowe przepisy dotyczące stabilniejszego i sprawiedliwszego międzynarodowego systemu podatkowego, w tym globalnego minimalnego podatku od osób prawnych wynoszącego 15%
• intensywniej działać na rzecz zapewnienia lepszego i szybszego dostępu do szczepionek przeciwko Covid-19 w krajach o niskich i średnich dochodach
• powołać wspólną grupę zadaniową G-20 ds. finansowania ochrony zdrowia z myślą o odpowiednim finansowaniu profilaktyki, gotowości i reagowania na wypadek pandemii.

Odbudowa gospodarcza

Przywódcy odnotowali, że – dzięki wprowadzeniu szczepionek i stałemu wsparciu politycznemu – w 2021 r. światowa gospodarka wychodziła z kryzysu w dobrym tempie. Szybkość odbudowy była jednak silnie zróżnicowana w poszczególnych krajach i w ich obrębie.

Dlatego grupa G-20 jest nadal zdecydowana wykorzystywać wszystkie dostępne narzędzia tak długo, jak będzie to konieczne, w celu wyeliminowania negatywnych skutków pandemii; w szczególności skupi się na grupach najbardziej dotkniętych kryzysem (kobietach, młodzieży oraz pracownikach nieformalnych i nisko wykwalifikowanych), a także na problemie nierówności.

„Będziemy dalej działać na rzecz odbudowy, bez przedwczesnego wycofywania środków wsparcia, i dążyć do zachowania stabilności finansowej oraz długoterminowej stabilności finansów publicznych, chroniąc się zarazem przed ryzykiem strat i negatywnymi skutkami ubocznymi.” Deklaracja przywódców G-20

Ponadto grupa G-20 pozostanie czujna wobec globalnych wyzwań gospodarczych, takich jak zakłócenia w łańcuchach dostaw.

Covid-19

Aby wyeliminować utrzymujące się luki szczepionkowe, przywódcy G-20 zobowiązali się, że istotnie zwiększą podaż szczepionek, leków i diagnostyki oraz ułatwią do nich dostęp. Szczególnie będą mieć na względzie kraje o niskich i średnich dochodach.

Będzie to krok do realizacji celu, jakim jest zaszczepienie co najmniej 40% ludności we wszystkich krajach do końca 2021 r. i 70% do połowy 2022 r. – zgodnie z zaleceniem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Zapewnienie szybkiej i sprawiedliwej dystrybucji szczepionek na całym świecie wymagać będzie wzmocnienia łańcuchów dostaw, poszerzenia i zróżnicowania możliwości produkcyjnych, zachęcania do przyjmowania szczepionek i zwiększania zaufania do nich, a także zwalczania dezinformacji.

Przywódcy G-20 potwierdzili również, że nadal uznają deklarację rzymską (przyjętą na Globalnym Szczycie Zdrowotnym w maju) za „kompas wspólnych działań”.

• Międzynarodowa solidarność UE podczas pandemii Covid-19
• Deklaracja rzymska

Profilaktyka, gotowość i reagowanie na wypadek pandemii

Aby zapewnić odpowiednie, zrównoważone i lepiej skoordynowane finansowanie działań w tym zakresie, przywódcy G-20 powołali wspólną grupę zadaniową G-20 ds. finansowania ochrony zdrowia.

Najpóźniej w pierwszych miesiącach 2022 r. grupa dokona ustaleń dotyczących utworzenia instrumentu finansowego (koordynowanego przez WHO), który ułatwi globalne finansowanie profilaktyki, gotowości i reagowania na wypadek pandemii.

Powołanie grupy zaproponowali ministrowie zdrowia i finansów grupy G-20 w przeddzień szczytu.

• Wspólny komunikat ministrów zdrowia i finansów grupy G-20 (29 października 2021)

Przywódcy zauważyli również, że nasilenie profilaktyki, gotowości i reagowania na wypadek pandemii może wymagać przyjęcia międzynarodowego aktu lub porozumienia w ramach WHO.

Przed szczytem przewodniczący Charles Michel podkreślił, jakie korzyści przyniósłby międzynarodowy traktat antypandemiczny.

„Zakorzenienie międzynarodowego traktatu antypandemicznego w konstytucji Światowej Organizacji Zdrowia będzie tematem specjalnej sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia, która odbędzie się w listopadzie. Uważamy, że taki traktat będzie najlepszym narzędziem poprawy globalnej gotowości i reakcji na pandemie”. Charles Michel, przewodniczący Rady Europejskiej

• Międzynarodowa odporność zdrowotna wyzwaniem naszych czasów (komunikat prasowy z 26 października 2021)
• Międzynarodowy traktat w sprawie profilaktyki i gotowości pandemicznej (podsumowanie informacyjne)

Klimat i energia

Przywódcy G-20 zadeklarowali, że będą razem dążyć do tego, by konferencja klimatyczna ONZ (COP 26) okazała się sukcesem. Konferencja rozpoczęła się w Glasgow, dzień po szczycie G-20.

Przywódcy ponowili zobowiązanie do pełnego i skutecznego wdrożenia konwencji klimatycznej ONZ (UNFCCC) i porozumienia paryskiego.

Odnotowali, że podtrzymanie celu polegającego na niedopuszczeniu, by temperatura na świecie wzrosła o więcej niż 1,5°C w porównaniu z poziomem sprzed epoki przemysłowej, będzie wymagać merytorycznych i efektywnych działań oraz zaangażowania wszystkich państw, z uwzględnieniem zróżnicowanych podejść.

Grupa G-20 przyspieszy działania w zakresie łagodzenia, przystosowywania się i finansowania, dostrzegając, że kluczowe znaczenie ma osiągnięcie – w okolicach połowy XXI w. – neutralności pod względem emisji gazów cieplarnianych i dwutlenku węgla.

Przywódcy zobowiązali się również do podjęcia kolejnych kroków jeszcze w tym dziesięcioleciu oraz do opracowania, wdrożenia, zaktualizowania, a w razie potrzeby wzmocnienia swoich ustalonych na poziomie krajowym wkładów na 2030 r.

• Paryskie porozumienie klimatyczne (podsumowanie informacyjne)
• Konferencja klimatyczna ONZ (COP 26) – światowy szczyt przywódców w Glasgow (1 listopada 2021)
• Po co szczyt klimatyczny COP 26? (podsumowanie informacyjne)

Przywódcy przywołali i potwierdzili zobowiązanie w dziedzinie finansowania działań klimatycznych polegające na tym, by od 2020 r. kraje rozwinięte rocznie uruchamiały łączną kwotę 100 mld USD aż do 2025 r. Środki te mają wesprzeć kraje rozwijające się w ich dążeniu do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych oraz łagodzenia i przystosowania się do negatywnych skutków zmiany klimatu.

Uczestnicy szczytu z zadowoleniem przyjęli również nowe zobowiązania niektórych członków grupy G-20 do zwiększenia – do 2025 r. – ich ogólnych międzynarodowych wkładów publicznych w finansowanie działań klimatycznych. Oczekują kolejnych zobowiązań ze strony innych państw.

• Rada zatwierdza finansowanie działań klimatycznych w 2020 r. (komunikat prasowy z 29 października 2021)
• Konkluzje Rady w sprawie finansowania działań w związku ze zmianą klimatu (5 października 2021)
• Addendum do konkluzji Rady w sprawie finansowania działań w związku ze zmianą klimatu

Przywódcy potwierdzili swoje zobowiązanie z 2009 r. do wycofywania i racjonalizacji – w perspektywie średnioterminowej – nieefektywnych dopłat do paliw kopalnych, które sprzyjają marnowaniu zasobów.

Zadeklarowali, że do końca 2021 r. zakończą międzynarodowe publiczne finansowanie w innych krajach nowego wytwarzania energii z węgla o nieobniżonej emisji.

Przywódcy G-20 podkreślili, że zależy im na tym, by przeciwdziałanie zmianie klimatu nie zmniejszało bezpieczeństwa energetycznego i by transformacja systemu energetycznego gwarantowała dalszą przystępność energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji.

Zwrócili także uwagę na znaczenie utrzymania niezakłóconego przepływu energii z różnych źródeł, od różnych dostawców i różnymi szlakami, a także promowania otwartych, konkurencyjnych i wolnych międzynarodowych rynków energii.

Różnorodność biologiczna i środowisko

Przywódcy G-20 zobowiązali się do intensywniejszych działań na rzecz powstrzymania i odwrócenia procesu utraty różnorodności biologicznej do 2030 r.

Chcą zapewnić, aby co najmniej 30% lądu i co najmniej 30% mórz i oceanów na świecie zostało do 2030 r. objętych ochroną. Uwzględniając sytuację lokalną, pomogą odnośnym krajom w osiąganiu tego celu.

Przywódcy wezwali inne państwa, aby wraz z grupą G-20 zrealizowały jej ambitny zamiar zasadzenia 1 bln drzew do 2030 r. Udział w tym przedsięwzięciu wezmą sektor prywatny i społeczeństwo obywatelskie.

Zrównoważony rozwój

Przywódcy G-20 wyrazili głębokie zaniepokojenie w związku ze skutkami pandemii Covid-19, zwłaszcza w krajach rozwijających się. Ponowili zobowiązanie do podjęcia globalnych działań na rzecz przyspieszenia realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz wsparcia zrównoważonej, inkluzywnej i odpornej odbudowy na całym świecie.

Zadeklarowali, że zintensyfikują wdrażanie planu działania G-20 w sprawie programu działań dotyczącego Agendy 2030 i wspierania reakcji na Covid-19 i odbudowy w krajach rozwijających się. Potwierdzili, że nadal wspierają kraje afrykańskie w ramach licznych inicjatyw, takich jak porozumienie G20 dla Afryki.

• Wystąpienie Charles’a Michela na konferencji poświęconej porozumieniu G-20 dla Afryki (komunikat prasowy z 27 sierpnia 2021)
• Porozumienie G-20 dla Afryki (strona internetowa)

Przywódcy z zadowoleniem przyjęli nowy ogólny przydział specjalnych praw ciągnienia, dzięki któremu udostępniono globalnie równowartość 650 mld USD w dodatkowych rezerwach. G-20 będzie pracować nad sposobami zwiększenia wpływu tego przydziału poprzez dobrowolne przeznaczenie części praw na pomoc krajom znajdującym się w trudnej sytuacji.

Przywódcy G-20 zaapelowali do Międzynarodowego Funduszu Walutowego o ustanowienie nowego funduszu powierniczego na rzecz odporności i zrównoważonego rozwoju, tak aby można było zapewnić – na przystępnych warunkach – długoterminowe finansowanie dla krajów o niskich dochodach. Mowa tu o państwach na kontynencie afrykańskim, małych rozwijających się państwach wyspiarskich i podatnych na zagrożenia państwach o średnich dochodach.

Przywódcy z zadowoleniem przyjęli postępy w realizacji inicjatywy na rzecz zawieszenia obsługi długu (DSSI). Ocenia się, że w jej ramach umożliwiono odroczenie obsługi zadłużenia w wysokości co najmniej 12,7 mld USD w okresie od maja 2020 r. do grudnia 2021 r. Skorzystało na tym 50 państw.

Program szczytu

Dyskusje na szczycie toczyły się podczas trzech głównych sesji roboczych i dwóch imprez towarzyszących dla przywódców.

Sesje robocze

• Sesja I: „Globalna gospodarka a globalne zdrowie”
• Sesja II: „Zmiana klimatu i środowisko”
• Sesja III: „Zrównoważony rozwój”

Imprezy towarzyszące dla przywódców

• „Wspieranie MŚP i należących do kobiet firm czynnikiem lepszej odbudowy”
• „Rola sektora prywatnego w walce ze zmianą klimatu”

Spotkania dwustronne Charles’a Michela

Przy okazji szczytu Charles Michel odbył spotkania dwustronne z innymi światowymi przywódcami, wśród których byli:

• Narendra Modi, premier Indii
• Lee Hsien Loong, premier Singapuru
• Paul Kagame, prezydent Rwandy i przewodniczący NEPAD
• Tedros Adhanom Ghebreyesus, dyrektor generalny Światowej Organizacji Zdrowia
• Alberto Fernández, prezydent Argentyny
• Scott Morrison, premier Australii
• Angela Merkel, kanclerz Niemiec
• Joko Widodo, premier Indonezji
• Recep Tayyip Erdoğan, prezydent Turcji.

Przewodniczący Charles Michel i przewodnicząca Ursula von der Leyen uczestniczyli też w nieformalnym spotkaniu przywódców UE i Unii Afrykańskiej obecnych na szczycie. Gospodarzem był prezydent Francji Emmanuel Macron.

Kontekst

Przewodnictwo Włoch w grupie G-20

Przewodniczące grupie Włochy jako nadrzędny temat wybrały trzy hasła: ludzie, planeta, dobrobyt. Trzy robocze sesje szczytu w Rzymie były ich odzwierciedleniem.

O grupie G-20

Członkami grupy G-20 są: Arabia Saudyjska, Argentyna, Australia, Brazylia, Chiny, Francja, Indie, Indonezja, Japonia, Kanada, Korea Południowa, Meksyk, Niemcy, Republika Południowej Afryki, Rosja, Stany Zjednoczone, Turcja, Wielka Brytania, Włochy i Unia Europejska.

Hiszpania ma status stałego gościa. Przewodniczące grupie Włochy zaprosiły na szczyt siedmiu dodatkowych przywódców, w tym premiera Holandii.

Poprzednie szczyty

Poprzedni szczyt G-20 w 2020 r. miał z powodu pandemii Covid-19 formę wideokonferencji.

• Szczyt G-20 (21–22 listopada 2020)

Poprzedni szczyt G-20 z fizycznym udziałem przywódców odbył się w Osace (Japonia) w 2019 r.

• Szczyt G-20 w Osace (28–29 czerwca 2019)