Rada zgodna w sprawie przepisów przeciw unikaniu podatków przez przedsiębiorstwa

21 czerwca 2016 r. Rada uzgodniła projekt dyrektywy w sprawie praktyk, które powszechnie stosują duże przedsiębiorstwa, aby unikać podatków.

Dyrektywa jest elementem pakietu, który Komisja zaproponowała w styczniu 2016 r. z myślą o zaostrzeniu przepisów przeciwdziałających unikaniu podatków przez przedsiębiorstwa. Pakiet ten opiera się na zaleceniach OECD z 2015 r. o tym, jak zaradzić erozji bazy podatkowej i przenoszeniu zysków.

Dyrektywa ma zapobiegać sytuacjom, w których grupy przedsiębiorstw wykorzystują rozbieżności między krajowymi systemami podatkowymi w celu zmniejszenia swoich ogólnych zobowiązań podatkowych. Podatnicy będący osobami prawnymi mogą w ten sposób korzystać z niskich stawek podatkowych lub podwójnych odliczeń. Mogą też sprawić, że określone dochody nie są wcale opodatkowane: w jednej jurysdykcji podlegają one odliczeniom, a w innej nie są uwzględniane w podstawie opodatkowania. Sytuacje takie zakłócają decyzje biznesowe i mogą skutkować nieuczciwą konkurencją podatkową.

Nowe przepisy w pięciu dziedzinach

Projekt dyrektywy dotyczy wszystkich podatników, którzy są osobami prawnymi w jednym z państw członkowskich, w tym także spółek zależnych przedsiębiorstw z państw trzecich. Zawiera on przepisy przeciw unikaniu podatków obejmujące pięć aspektów:

• Przepisy o ograniczonej możliwości odliczenia odsetek. Grupy wielonarodowe mogą finansować w formie długu swoje podmioty w jurysdykcjach o wysokim poziomie opodatkowania, a następnie podmioty te spłacają zawyżone odsetki jednostkom zależnym w jurysdykcjach o niskim poziomie opodatkowania. W efekcie obniża się należność podatkowa całej grupy. Celem proponowanej dyrektywy jest zniechęcenie do stosowania tego rozwiązania – wprowadza ona ograniczenie kwoty odsetek, którą podatnik może odliczyć w ciągu roku podatkowego.
• Przepisy o opodatkowaniu niezrealizowanych zysków. Podatnicy będący osobami prawnymi mogą dążyć do zmniejszenia płaconych podatków, przenosząc swoją rezydencję podatkową lub aktywa do jurysdykcji o niskim poziomie opodatkowania. Podatek od niezrealizowanych zysków kapitałowych chroni przed erozją bazy podatkowej państwo członkowskie pochodzenia, w sytuacji gdy aktywa obejmujące niezrealizowane zyski są przenoszone – bez zmiany właściciela – z jurysdykcji podatkowej tego państwa.
• Klauzula ogólna przeciw unikaniu opodatkowania. Przepis ten ma wypełnić ewentualne luki w przepisach szczegółowych danego państwa dotyczących unikania opodatkowania. Stosowane przez przedsiębiorstwa mechanizmy planowania podatkowego bywają bardzo skomplikowane, a prawo podatkowe zwykle nie jest w stanie reagować na nie odpowiednio szybko za pomocą odpowiednich środków ochronnych. Dzięki wspomnianej klauzuli organy podatkowe mogą uniemożliwić podatnikom korzystanie z rozwiązań stanowiących nadużycie.
• Przepisy o kontrolowanych spółkach zagranicznych. W celu zmniejszenia ogólnych zobowiązań podatkowych grupy przedsiębiorstw mogą przesunąć znaczną część zysków do jednostek zależnych w jurysdykcjach o niskim poziomie opodatkowania. Często stosowany mechanizm obejmuje przeniesienie własności aktywów niematerialnych, takich jak własność intelektualna, do kontrolowanych spółek zagranicznych, a następnie przekierowanie opłat licencyjnych. Przepisy o kontrolowanych spółkach zagranicznych przewidują, że dochody kontrolowanej zagranicznej jednostki zależnej, która jest nisko opodatkowana, są przypisywane z powrotem jej jednostce dominującej, która jest zwykle obłożona wyższymi podatkami.
• Przepisy o rozbieżnościach w kwalifikacji struktur hybrydowych. Podatnicy będący osobami prawnymi mogą wykorzystywać rozbieżności między krajowymi systemami podatkowymi w celu zmniejszenia swoich ogólnych zobowiązań podatkowych. Takie rozbieżności pozwalają często na podwójne odliczenia (tzn. odliczenia w dwóch państwach) lub odliczenie dochodu w jednym państwie bez włączenia go do podstawy opodatkowania w drugim państwie.

Wspólne podejście UE

Dzięki dyrektywie środki OECD przeciwdziałające erozji bazy podatkowej i przenoszeniu zysków będzie można w sposób skoordynowany wdrożyć w UE, w tym także w jej siedmiu państwach członkowskich nienależących do OECD. W dyrektywie uwzględniono dyskusje, które od 2011 r. toczą się w Radzie na temat istniejącego wniosku o wspólnej skonsolidowanej podstawie opodatkowania osób prawnych – w oczekiwaniu na zmieniony wniosek Komisji.

Spośród pięciu kwestii ujętych w dyrektywie trzy (przepisy o ograniczonej możliwości odliczenia odsetek, o kontrolowanych spółkach zagranicznych i o rozbieżnościach w kwalifikacji struktur hybrydowych) to wdrożenie najlepszych rozwiązań OECD. Dwie pozostałe (klauzula ogólna przeciw unikaniu opodatkowania i opodatkowanie niezrealizowanych zysków) wiążą się zagadnieniem erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków rozpatrywanym we wniosku o wspólnej skonsolidowanej podstawie opodatkowania osób prawnych.

Zatwierdzenie i wdrożenie

Porozumienie osiągnięto po dyskusjach na forum Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych. 17 czerwca 2016 r. Rada osiągnęła szerokie porozumienie wymagające potwierdzenia w procedurze milczącej zgody.

Ponieważ żadne państwo nie zgłosiło sprzeciwu, dyrektywa zostanie przedłożona Radzie do przyjęcia na jednym z najbliższych posiedzeń.

Państwa członkowskie mają czas do 31 grudnia 2018 r. na transpozycję dyrektywy do prawa krajowego, a w przypadku przepisów o opodatkowaniu niezrealizowanych zysków termin ten upływa 31 grudnia 2019 r. Państwa członkowskie, w których istniejące już przepisy są równie skuteczne jak przepisy o ograniczonej możliwości odliczenia odsetek, mogą stosować swoje przepisy do czasu osiągnięcia przez OECD porozumienia w sprawie minimalnych norm lub najpóźniej do 1 stycznia 2024 r.

Inne inicjatywy

Prezydencja wyznaczyła ambitny harmonogram prac nad pozostałą częścią pakietu przeciw unikaniu podatków. 25 maja Rada zatwierdziła:

• dyrektywę w sprawie wymiany informacji podatkowych o przedsiębiorstwach wielonarodowych
• konkluzje Rady w sprawie przejrzystości podatkowej.

Pakiet przeciw unikaniu podatków nawiązuje do kilku inicjatyw, które UE podjęła już w 2015 r. Jedną z nich jest przyjęcie w grudniu 2015 r. dyrektywy w sprawie transgranicznych interpretacji prawa podatkowego.

W grudniu 2014 r. Rada Europejska zwróciła uwagę, że „istnieje pilna potrzeba kontynuowania prac nad zwalczaniem unikania opodatkowania i agresywnego planowania podatkowego, zarówno na szczeblu ogólnoświatowym, jak i na szczeblu UE”.

• Projekt dyrektywy w sprawie praktyk unikania opodatkowania przedsiębiorstw (czerwiec 2016)
• Komunikat prasowy o dyrektywie w sprawie wymiany informacji podatkowych o przedsiębiorstwach wielonarodowych (maj 2016)
• Konkluzje Rady w sprawie przejrzystości podatkowej (maj 2016)
• Anti-tax-avoidance proposals by the European Commission
• Press release on December 2015 adoption of the directive on cross-border tax rulings