Δέσμη Fit for 55

Τι είναι η δέσμη Fit for 55;

Η δέσμη Fit for 55 είναι ένα σύνολο νομοθετημάτων με στόχο να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030 και να τεθεί η ΕΕ σε πορεία επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.

Η δέσμη:

• διασφαλίζει δίκαιη και κοινωνικά ισότιμη μετάβαση
• διατηρεί και ενισχύει την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της ΕΕ, εξασφαλίζοντας παράλληλα ισότιμους όρους ανταγωνισμού έναντι των οικονομικών φορέων τρίτων χωρών
• εδραιώνει τη θέση της ΕΕ ως πρωτοπόρου στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής σε παγκόσμιο επίπεδο

Το Συμβούλιο ως συννομοθέτης

Οι προτάσεις της δέσμης Fit for 55 παρουσιάστηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και, στη συνέχεια, συζητήθηκαν σε τεχνικό επίπεδο στις Ομάδες του Συμβουλίου που ήταν αρμόδιες για τους σχετικούς τομείς πολιτικής.

Έπειτα, συζητήθηκαν από τους πρέσβεις των κρατών μελών της ΕΕ στην ΕΜΑ προκειμένου να προετοιμαστεί το έδαφος για να επιτευχθούν συμφωνίες μεταξύ των 27 κρατών μελών. Στη συνέχεια, οι υπουργοί της ΕΕ, σε διάφορες συνθέσεις του Συμβουλίου, αντάλλαξαν απόψεις προκειμένου να καταλήξουν σε συμφωνία επί κοινής θέσης σε ό,τι αφορά κάθε προτεινόμενη πράξη.

Στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας, το Συμβούλιο στη συνέχεια πραγματοποίησε διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την επίτευξη κοινής συμφωνίας ενόψει της τελικής έκδοσης των νομοθετικών πράξεων.

Τι περιλαμβάνει η δέσμη Fit for 55;

Σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ

Το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ) είναι μια αγορά ανθρακούχων εκπομπών που βασίζεται σε ένα σύστημα ανώτατων ορίων και δικαιωμάτων εμπορίας για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες και τον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής. Αποτελεί το κύριο εργαλείο της ΕΕ που αποσκοπεί σε μειώσεις των εκπομπών.

Η δέσμη Fit for 55 αποσκοπούσε στη μεταρρύθμιση του ΣΕΔΕ της ΕΕ, καθιστώντας το πιο φιλόδοξο. Οι νέες διατάξεις περιλαμβάνουν:

• επέκταση και στις εκπομπές από τις θαλάσσιες μεταφορές
• ταχύτερη μείωση των δικαιωμάτων εκπομπών στο σύστημα και σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων για ορισμένους τομείς
• εφαρμογή του παγκοσμίου συστήματος αντιστάθμισης και μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές (CORSIA) μέσω του ΣΕΔΕ της ΕΕ
• αύξηση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Καινοτομίας
• αναθεώρηση του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς

Επιπλέον, δημιουργείται νέο αυτόνομο σύστημα εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και τα καύσιμα για πρόσθετους τομείς.

Τον Ιούνιο του 2022 το Συμβούλιο Περιβάλλοντος καθόρισε γενική προσέγγιση σχετικά με την αναθεώρηση του ΣΕΔΕ της ΕΕ. Τον Δεκέμβριο του 2022 το Συμβούλιο κατέληξε σε προσωρινή συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η οποία προέβλεπε, μεταξύ άλλων, αύξηση της συνολικής φιλοδοξίας για μείωση των εκπομπών έως το 2030 στους τομείς που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ της ΕΕ στο 62%, σε σύγκριση με τον στόχο του 61% που είχε προτείνει η Επιτροπή.

Τον Δεκέμβριο του 2022 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν επίσης σε προσωρινή πολιτική συμφωνία σχετικά με την αναθεώρηση των κανόνων του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ) που ισχύουν για τον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. Με τη συμφωνία αυτή εξασφαλίστηκε ότι οι αεροπορικές μεταφορές συμβάλλουν στους στόχους μείωσης των εκπομπών της ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού.

Το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση σχετικά με το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς, στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ, τον Μάρτιο του 2023. Ενέκρινε επίσημα την αναθεώρηση του ΣΕΔΕ της ΕΕ τον Απρίλιο του 2023.

• Fit for 55: Το Συμβούλιο εκδίδει καίρια νομοθετήματα για την επίτευξη των κλιματικών στόχων για το 2030 (δελτίο Τύπου, 25 Απριλίου 2023)
• Fit for 55: Το Συμβούλιο εκδίδει απόφαση σχετικά με το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς (δελτίο Τύπου, 28 Μαρτίου 2023)

Τον Δεκέμβριο του 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση σχετικά με την κοινοποίηση των απαιτήσεων αντιστάθμισης του CORSIA. Το σύστημα CORSIA (παγκόσμιο σύστημα αντιστάθμισης και μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές) είναι ένα παγκόσμιο σύστημα αντιστάθμισης των εκπομπών CO2 από τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές, στο οποίο συμμετέχουν τα κράτη μέλη της ΕΕ.

• Έκδοση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις απαιτήσεις αντιστάθμισης για τις εκπομπές από τις αεροπορικές μεταφορές (CORSIA) (δελτίο Τύπου, 19 Δεκεμβρίου 2022)

Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα

Στόχος του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα είναι η αντιμετώπιση των κοινωνικών και διανεμητικών επιπτώσεων του νέου συστήματος εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές.

Με βάση κοινωνικά σχέδια για το κλίμα που θα εκπονηθούν από τα κράτη μέλη, το Ταμείο στοχεύει να προχωρήσει σε μέτρα στήριξης και επενδύσεις προς όφελος των ευάλωτων:

• νοικοκυριών
• πολύ μικρών επιχειρήσεων
• χρηστών μεταφορών

Το Ταμείο μπορεί επίσης να καλύπτει προσωρινή άμεση εισοδηματική στήριξη. Το Ταμείο εντάσσεται στον προϋπολογισμό της ΕΕ και θα τροφοδοτείται από εξωτερικά έσοδα για ειδικό προορισμό μέχρι το ανώτατο ποσό των 65 δισ. ευρώ.

Οι υπουργοί Περιβάλλοντος της ΕΕ συμφώνησαν σχετικά με τη διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου για τη δημιουργία του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα τον Ιούνιο του 2022. Τον Δεκέμβριο του 2022 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία σχετικά με την πρόταση για το Ταμείο. Οι νέοι κανόνες θεσπίστηκαν από το Συμβούλιο τον Απρίλιο του 2023.

• Fit for 55: Το Συμβούλιο εκδίδει καίρια νομοθετήματα για την επίτευξη των κλιματικών στόχων για το 2030 (δελτίο Τύπου, 25 Απριλίου 2023)

Μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα

Ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) είναι το εργαλείο της ΕΕ για την καταπολέμηση της διαρροής άνθρακα. Με τον μηχανισμό αυτόν καθορίζεται δίκαιη τιμή για τον άνθρακα που εκπέμπεται κατά την παραγωγή εισαγόμενων εμπορευμάτων στους τομείς με τη μεγαλύτερη ένταση άνθρακα —σίδηρος και χάλυβας, τσιμέντο, λιπάσματα, αλουμίνιο, ηλεκτρική ενέργεια και υδρογόνο— και ενθαρρύνεται η καθαρότερη βιομηχανική παραγωγή σε τρίτες χώρες.

Ο κανονισμός ΜΣΠΑ εγκρίθηκε τυπικά από το Συμβούλιο τον Απρίλιο του 2023 και τέθηκε σε πλήρη λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2026.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 το Συμβούλιο ενέκρινε σειρά αλλαγών για την περαιτέρω απλούστευση του ΜΣΠΑ και τη μείωση της γραφειοκρατίας, στο πλαίσιο της νομοθετικής δέσμης Omnibus I. Ο κανονισμός τέθηκε σε ισχύ στις 20 Οκτωβρίου 2025.

Τον Δεκέμβριο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε περαιτέρω μέτρα για την ενίσχυση και την επέκταση του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα.

Στις 12 Ιουνίου 2026 το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με την πρόταση. Το Συμβούλιο υποστηρίζει την επέκταση του ΜΣΠΑ σε επιλεγμένα κατάντη προϊόντα, ενώ παράλληλα βελτιώνεται ο κατάλογος των προϊόντων που καλύπτονται. Υποστηρίζει επίσης τη θέσπιση νέων μέτρων κατά της καταστρατήγησης και αποσαφηνίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορούν να χορηγούνται προσωρινές απαλλαγές σε εξαιρετικές περιστάσεις.

• Fit for 55: Το Συμβούλιο εκδίδει καίρια νομοθετήματα για την επίτευξη των κλιματικών στόχων για το 2030 (δελτίο Τύπου, 25 Απριλίου 2023)
• Το Συμβούλιο αναλαμβάνει δράση για την απλούστευση και την ενίσχυση του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα της ΕΕ (δελτίο Τύπου, 12 Ιουνίου 2026)

Στόχοι των κρατών μελών για μείωση των εκπομπών

Ο κανονισμός για τον επιμερισμό των προσπαθειών θέτει δεσμευτικούς ετήσιους στόχους εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για τα κράτη μέλη σε τομείς που δεν καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ) ή από τον κανονισμό για τις δραστηριότητες χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας (LULUCF). Οι τομείς αυτοί περιλαμβάνουν:

• οδικές και εσωτερικές θαλάσσιες μεταφορές
• κτίρια
• γεωργία
• απόβλητα
• μικρές βιομηχανίες

Οι νέοι κανόνες, στο πλαίσιο της δέσμης Fit for 55, θα αυξήσουν τον στόχο μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε επίπεδο ΕΕ για το 2030 από 29% σε 40%, σε σύγκριση με το 2005, στους σχετικούς τομείς. Θα επικαιροποιήσουν επίσης αναλόγως τους εθνικούς στόχους.

Οι υπουργοί Περιβάλλοντος της ΕΕ συμφώνησαν επί διαπραγματευτικής θέσης του Συμβουλίου σχετικά με τους αναθεωρημένους κανόνες στις 29 Ιουνίου 2022. Τον Νοέμβριο του 2022 το Συμβούλιο κατέληξε σε προσωρινή συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ο κανονισμός εκδόθηκε από το Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2023.

• Δέσμη Fit for 55: Έκδοση κανονισμών του Συμβουλίου για τον επιμερισμό των προσπαθειών και τον τομέα της χρήσης γης και της δασοπονίας (δελτίο Τύπου, 28 Μαρτίου 2023)

Εκπομπές και απορροφήσεις λόγω δραστηριοτήτων χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας

Ο κανονισμός για τη χρήση της γης, την αλλαγή στη χρήση της γης και τη δασοπονία (LULUCF) θεσπίζει δεσμευτική υποχρέωση για την ΕΕ να μειώσει τις εκπομπές και να αυξήσει τις απορροφήσεις στους τομείς της χρήσης γης και της δασοκομίας. Με τη δέσμη Fit for 55, οι διατάξεις καθίστανται πιο φιλόδοξες.

Οι νέοι κανόνες θέτουν αυξημένο στόχο σε επίπεδο ΕΕ για καθαρές απορροφήσεις αερίων του θερμοκηπίου τουλάχιστον 310 εκατομμυρίων τόνων ισοδύναμου CO₂ έως το 2030. Καθορίζονται δεσμευτικοί εθνικοί στόχοι για κάθε κράτος μέλος.

Το Συμβούλιο Περιβάλλοντος καθόρισε γενική προσέγγιση επί του αναθεωρημένου κανονισμού LULUCF στις 29 Ιουνίου 2022. Τον Νοέμβριο του 2022 επιτεύχθηκε προσωρινή συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ο κανονισμός εκδόθηκε από το Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2023.

• Δέσμη Fit for 55: Έκδοση κανονισμών του Συμβουλίου για τον επιμερισμό των προσπαθειών και τον τομέα της χρήσης γης και της δασοπονίας (δελτίο Τύπου, 28 Μαρτίου 2023)

Πρότυπα εκπομπών CO₂ για τα αυτοκίνητα και τα ημιφορτηγά

Τα αυτοκίνητα και τα ημιφορτηγά προκαλούν περίπου το 15% των συνολικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ΕΕ. Η ΕΕ, στο πλαίσιο της δέσμης Fit for 55, θέσπισε νέους κανόνες που διέπουν τις εκπομπές CO₂ των εν λόγω οχημάτων.

Με τον κανονισμό εισάγονται στόχοι σταδιακής μείωσης των εκπομπών σε επίπεδο ΕΕ για τα αυτοκίνητα και τα ημιφορτηγά έως το 2030 και μετέπειτα, συμπεριλαμβανομένου στόχου μείωσης της τάξης του 100% για τα καινούργια αυτοκίνητα και ημιφορτηγά έως το 2035.

Το Συμβούλιο καθόρισε τη γενική του προσέγγιση για την πρόταση τον Ιούνιο του 2022. Τον Οκτώβριο του 2022 επετεύχθη συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ο κανονισμός εκδόθηκε από το Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2023.

• Fit for 55: Έκδοση κανονισμού από το Συμβούλιο σχετικά με τις εκπομπές CO2 από καινούργια αυτοκίνητα και ημιφορτηγά (δελτίο Τύπου, 28 Μαρτίου 2023)

Μείωση των εκπομπών μεθανίου στον ενεργειακό τομέα

Η Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση για νέους κανόνες της ΕΕ σχετικά με τη μείωση των εκπομπών μεθανίου στον τομέα της ενέργειας τον Δεκέμβριο του 2021, στο πλαίσιο της δέσμης Fit for 55.

Τον Δεκέμβριο του 2022 το Συμβούλιο κατέληξε σε συμφωνία («γενική προσέγγιση») σχετικά με την πρόταση. Τον Νοέμβριο του 2023 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία επί του κανονισμού. Το Συμβούλιο θέσπισε τους νέους κανόνες τον Μάιο του 2024.

Ο κανονισμός αποσκοπεί στην παρακολούθηση και τη μείωση των εκπομπών μεθανίου στον τομέα της ενέργειας. Το νομοθέτημα αυτό είναι το πρώτο του είδους του και συμβάλλει καθοριστικά στη δράση για το κλίμα, καθώς το μεθάνιο είναι το δεύτερο σημαντικότερο αέριο του θερμοκηπίου μετά το διοξείδιο του άνθρακα.

Απορρέει από το στρατηγικό όραμα που καθορίστηκε στη στρατηγική της ΕΕ για το μεθάνιο το 2020. Στη διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα (COP26) το 2021, η ΕΕ, σε σύμπραξη με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εγκαινίασε την Παγκόσμια Δέσμευση για το Μεθάνιο, βάσει της οποίας περισσότερες από 100 χώρες δεσμεύτηκαν να μειώσουν τις εκπομπές μεθανίου κατά 30% έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2020.

• Δέσμη Fit for 55: Τελικό πράσινο φως από το Συμβούλιο για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου στον τομέα της ενέργειας (δελτίο Τύπου, 27 Μαΐου 2024)

Βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα

Τα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα (προηγμένα βιοκαύσιμα και ηλεκτροκαύσιμα) μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις εκπομπές των αεροσκαφών. Ωστόσο, το δυναμικό τους παραμένει αναξιοποίητο σε μεγάλο βαθμό, καθώς τα καύσιμα αυτά αντιστοιχούν μόλις στο 0,05% της συνολικής κατανάλωσης καυσίμων στον τομέα των αερομεταφορών.

Ο κανονισμός ReFuelEU Aviation έχει ως στόχο να μειώσει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του τομέα των αερομεταφορών και να του δώσει τη δυνατότητα να βοηθήσει την ΕΕ να επιτύχει τους κλιματικούς στόχους της.

Το Συμβούλιο κατέληξε σε γενική προσέγγιση για την πρόταση τον Ιούνιο του 2022. Τον Απρίλιο του 2023 επιτεύχθηκε προσωρινή συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Συμβούλιο εξέδωσε τον νέο κανονισμό τον Οκτώβριο του 2023.

• Πρωτοβουλία ReFuelEU Aviation: Το Συμβούλιο θεσπίζει νέο νομοθέτημα για την απαλλαγή του τομέα των αερομεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές (δελτίο Τύπου, 9 Οκτωβρίου 2023)

Καύσιμα χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών για τη ναυτιλία

Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε τα τελευταία χρόνια, ο τομέας της ναυτιλίας εξακολουθεί να βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στα ορυκτά καύσιμα και αποτελεί σημαντική πηγή αερίων θερμοκηπίου και άλλων επιβλαβών ρύπων. Στόχος της πρωτοβουλίας FuelEU Maritime είναι η μείωση της έντασης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ενέργεια που χρησιμοποιείται από πλοία επί του σκάφους, έως και κατά 80% έως το 2050. Με τους νέους κανόνες προωθείται η χρήση ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στη ναυτιλία.

Το Συμβούλιο κατέληξε σε γενική προσέγγιση για την πρόταση τον Ιούνιο του 2022. Τον Μάρτιο του 2023 το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία.

Το Συμβούλιο θέσπισε τους νέους κανόνες τον Ιούλιο του 2023, ολοκληρώνοντας τη νομοθετική διαδικασία.

• Πρωτοβουλία FuelEU Maritime: Το Συμβούλιο θεσπίζει νέο νομοθέτημα για την απαλλαγή του τομέα της ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές (δελτίο Τύπου, 25 Ιουλίου 2023)

Υποδομές εναλλακτικών καυσίμων

Κύριος στόχος του κανονισμού για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων είναι να διασφαλιστεί η πρόσβαση πολιτών και επιχειρήσεων σε επαρκές δίκτυο υποδομών για την επαναφόρτιση ή τον ανεφοδιασμό οδικών οχημάτων και πλοίων με εναλλακτικά καύσιμα.

Οι νέοι κανόνες θα επιτρέψουν στον τομέα των μεταφορών να μειώσει σημαντικά το αποτύπωμα άνθρακά του. Τίθενται έτσι ορισμένοι στόχοι για το 2025 ή το 2030, μεταξύ των οποίων:

• εγκατάσταση σταθμών επαναφόρτισης για αυτοκίνητα και ημιφορτηγά ανά 60 χλμ.
• εγκατάσταση σταθμών ανεφοδιασμού με υδρογόνο που θα εξυπηρετούν τόσο αυτοκίνητα όσο και φορτηγά από το 2030 και μετά σε όλους τους αστικούς κόμβους
• δυνατότητα για τους χρήστες ηλεκτρικών ή υδρογονοκίνητων οχημάτων να πληρώνουν εύκολα στα σημεία επαναφόρτισης ή ανεφοδιασμού

Τον Ιούνιο του 2022 το Συμβούλιο κατέληξε σε κοινή θέση (γενική προσέγγιση) σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για τον εν λόγω κανονισμό. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία τον Μάρτιο του 2023.

Το Συμβούλιο θέσπισε τους νέους κανόνες τον Ιούλιο του 2023.

• Υποδομές εναλλακτικών καυσίμων: Το Συμβούλιο θεσπίζει νέο νομοθέτημα για περισσότερους σταθμούς επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού σε ολόκληρη την Ευρώπη (δελτίο Τύπου, 25 Ιουλίου 2023)

Ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές

Στο πλαίσιο της δέσμης Fit for 55 αναθεωρήθηκε η οδηγία της ΕΕ για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Σκοπός της αναθεώρησης ήταν να αυξηθεί το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη συνολική ενεργειακή κατανάλωση της ΕΕ στο 42,5% έως το 2030, με επιπλέον ενδεικτική προσαύξηση 2,5% που αναμένεται να επιτρέψει στο συνολικό μερίδιο να ανέλθει στο 45%.

Η οδηγία περιλαμβάνει τομεακούς επιμέρους στόχους και διατομεακά μέτρα, με ιδιαίτερη έμφαση σε τομείς όπου η πρόοδος όσον αφορά την ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι βραδύτερη, ιδίως στους τομείς των μεταφορών, των κτιρίων και της βιομηχανίας.

Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ συμφώνησαν την κοινή θέση τους σχετικά με την αναθεωρημένη οδηγία της ΕΕ για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στις 27 Ιουνίου 2022. Τον Μάρτιο του 2023 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία. Το Συμβούλιο θέσπισε τους νέους κανόνες τον Οκτώβριο του 2023.

• Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: Έγκριση νέων κανόνων από το Συμβούλιο (δελτίο Τύπου, 9 Οκτωβρίου 2023)

Ενεργειακή απόδοση

Η αναθεωρημένη οδηγία της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση θα μειώσει την τελική κατανάλωση ενέργειας σε επίπεδο ΕΕ κατά 11,7% το 2030, σε σύγκριση με τις προβλέψεις του 2020.

Με τους νέους κανόνες θα επιταχυνθούν οι προσπάθειες των κρατών μελών για βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, καθώς θα αυξηθούν οι ετήσιες υποχρεώσεις εξοικονόμησης ενέργειας και θα μειωθεί η ενεργειακή κατανάλωση των κτιρίων του δημόσιου τομέα.

Στις 27 Ιουνίου 2022 το Συμβούλιο καθόρισε τη «γενική προσέγγιση» επί των προτεινόμενων νέων κανόνων. Τον Μάρτιο του 2023 η Προεδρία του Συμβουλίου και οι διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία για την αναθεώρηση της οδηγίας.

Το Συμβούλιο εξέδωσε τη νέα οδηγία τον Ιούλιο του 2023.

• Έκδοση οδηγίας του Συμβουλίου για την ενεργειακή απόδοση (δελτίο Τύπου, 25 Ιουλίου 2023)

Ενεργειακή απόδοση των κτιρίων

Τα κτίρια ευθύνονται για το 40% της κατανάλωσης ενέργειας και το 36% των άμεσων και έμμεσων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που σχετίζονται με την ενέργεια στην ΕΕ. Η οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, που αναθεωρήθηκε το 2024, έχει ως στόχο να γίνουν τα κτίρια στην ΕΕ ενεργειακά αποδοτικότερα έως το 2030 και μετέπειτα.

Οι κυριότεροι στόχοι της οδηγίας είναι οι εξής:

• όλα τα νέα κτίρια να έχουν μηδενικές εκπομπές έως το 2030
• τα υφιστάμενα κτίρια να μετατραπούν σε κτίρια μηδενικών εκπομπών έως το 2050

Τον Οκτώβριο του 2022 τα κράτη μέλη της ΕΕ, συνερχόμενα στο πλαίσιο του Συμβουλίου, συμφώνησαν σε κοινή θέση («γενική προσέγγιση») σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για την αναθεώρηση της οδηγίας. Στις 7 Δεκεμβρίου 2023 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία επί της πρότασης. Οι νέοι κανόνες θεσπίστηκαν από το Συμβούλιο τον Απρίλιο του 2024.

• Προς κτίρια μηδενικών εκπομπών έως το 2050: Το Συμβούλιο θεσπίζει κανόνες για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης (δελτίο Τύπου, 12 Απριλίου 2024)

Δέσμη μέτρων για την αγορά υδρογόνου και απανθρακοποιημένου αερίου

Η δέσμη μέτρων για την αγορά υδρογόνου και απανθρακοποιημένου αερίου αποσκοπεί στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα της αγοράς αερίου. Στόχος είναι η μετάβαση από το φυσικό αέριο στα ανανεώσιμα αέρια και τα αέρια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και η ενίσχυση της υιοθέτησής τους από την ΕΕ έως το 2030 και επέκεινα.

Η δέσμη αποτελείται από έναν κανονισμό και μια οδηγία, που καθορίζουν κοινούς κανόνες για τις εσωτερικές αγορές ανανεώσιμων αερίων, φυσικού αερίου και υδρογόνου. Αποσκοπούν στη δημιουργία κανονιστικού πλαισίου για ειδικές υποδομές και αγορές υδρογόνου και ολοκληρωμένο σχεδιασμό δικτύων. Θέτουν επίσης κανόνες για την προστασία των καταναλωτών και ενισχύουν την ασφάλεια του εφοδιασμού.

Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του για διαπραγματεύσεις (γενική προσέγγιση) με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τις δύο προτάσεις τον Μάρτιο του 2023. Τον Δεκέμβριο του 2023 το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία σχετικά με κανονισμό για τις εσωτερικές αγορές ανανεώσιμων αερίων, φυσικού αερίου και υδρογόνου. Στις 28 Νοεμβρίου 2023 επιτεύχθηκε προσωρινή συμφωνία σχετικά με την οδηγία.

Το Συμβούλιο εξέδωσε τη δέσμη μέτρωντον Μάιο του 2024.

• Δέσμη Fit for 55: Πράσινο φως του Συμβουλίου για δέσμη μέτρων για την αγορά αερίου και υδρογόνου (δελτίο Τύπου, 21 Μαΐου 2024)

Φορολογία της ενέργειας

Η πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη φορολογία των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας έχει ως στόχο:

• να ευθυγραμμιστεί η φορολογία των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας με τις πολιτικές της ΕΕ για την ενέργεια, το περιβάλλον και το κλίμα
• να διαφυλαχθεί και να βελτιωθεί η εσωτερική αγορά της ΕΕ με την επικαιροποίηση της γκάμας των ενεργειακών προϊόντων και της διάρθρωσης των συντελεστών, καθώς και με τον εξορθολογισμό της χρήσης φορολογικών απαλλαγών και μειώσεων από τα κράτη μέλη
• να διατηρηθεί η ικανότητα δημιουργίας εσόδων για τους προϋπολογισμούς των κρατών μελών

Η πρόταση συζητείται επί του παρόντος στο Συμβούλιο. Τον Δεκέμβριο του 2022 οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ πραγματοποίησαν συζήτηση προσανατολισμού σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας για τη φορολόγηση της ενέργειας. Τον Δεκέμβριο του 2024 πραγματοποίησαν μια ακόμη συζήτηση προσανατολισμού σχετικά με την αναθεώρηση και εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την πρόοδο που είχε επιτελεστεί.

• Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων, 10 Δεκεμβρίου 2024
• Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων, 6 Δεκεμβρίου 2022
• Πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας