Ενίσχυση της στρατιωτικής κινητικότητας στην ΕΕ

Η δέσμη του 2025 για τη στρατιωτική κινητικότητα

Τον Νοέμβριο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας παρουσίασαν μια νέα δέσμη της ΕΕ για τη στρατιωτική κινητικότητα, η οποία συνίσταται σε πρόταση κανονισμού σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου μέτρων για τη διευκόλυνση των στρατιωτικών μεταφορών σε ολόκληρη την ΕΕ και κοινή ανακοίνωση.

Στόχος είναι να ενισχυθεί η ικανότητα των κρατών μελών να μετακινούν τις ένοπλες δυνάμεις τους απρόσκοπτα, με ταχύτητα και στην αναγκαία κλίμακα εντός και εκτός της ΕΕ.

Η δέσμη περιλαμβάνει μέτρα για:

• την εναρμόνιση των διαδικασιών χορήγησης άδειας και τη μείωση των κανονιστικών φραγμών μέσω της ψηφιοποίησης
• τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ενισχυμένου συστήματος αντίδρασης για τη στρατιωτική κινητικότητα (EMERS), με σκοπό ταχύτερες στρατιωτικές μεταφορές μεγάλης κλίμακας σε εξαιρετικές περιστάσεις
• την αναβάθμιση των υποδομών μεταφορών διπλής χρήσης και την ενίσχυση της προστασίας των κρίσιμων για τις στρατιωτικές μεταφορές υποδομών
• τη βελτίωση της διαθεσιμότητας δυνατοτήτων μεταφοράς μέσω της δημιουργίας δεξαμενής αλληλεγγύης για τη στρατιωτική κινητικότητα
• την ενίσχυση του συντονισμού στον τομέα της στρατιωτικής κινητικότητας, σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο.

Στις 17 Ιουνίου 2026 οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών συμφώνησαν σχετικά με την εντολή του Συμβουλίου για διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσον αφορά τον κανονισμό για τη στρατιωτική κινητικότητα. Το Συμβούλιο εστιάζει στη βελτίωση της ευελιξίας των κρατών μελών, στον εξορθολογισμό των διατάξεων ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική εφαρμογή τους από τις ένοπλες δυνάμεις, και στην ενσωμάτωση στρατιωτικής εμπειρογνωμοσύνης.

Στα συμπεράσματα που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 18 και 19 Ιουνίου, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ κάλεσαν τους συννομοθέτες να συμφωνήσουν επί της πρότασης για τη στρατιωτική κινητικότητα έως το τέλος του 2026.

• Στρατιωτική κινητικότητα: Το Συμβούλιο καθόρισε τη διαπραγματευτική του θέση (δελτίο Τύπου, 17 Ιουνίου 2026)
• Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 18-19 Ιουνίου 2026
• Ad hoc Ομάδα «Στρατιωτική Κινητικότητα»

Εφαρμογή του προγράμματος στρατιωτικής κινητικότητας

Από το 2021 η ΕΕ έχει μετουσιώσει τις φιλοδοξίες της όσον αφορά τη στρατιωτική κινητικότητα σε συγκεκριμένες επενδύσεις σε υποδομές.

Με προϋπολογισμό ύψους 1,74 δισ. ευρώ, ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» για την περίοδο 2021-2027 χρηματοδότησε έργα για την προσαρμογή των υφιστάμενων δικτύων μεταφορών ώστε να εξυπηρετούν τόσο μη στρατιωτικές όσο και στρατιωτικές ανάγκες. Με τον τρόπο αυτόν διασφαλίζεται ότι οι δρόμοι, οι σιδηρόδρομοι, οι λιμένες και οι αερολιμένες σε ολόκληρη την ήπειρο μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της σύγχρονης στρατιωτικής εφοδιαστικής.

Η γενική στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2022 κατέστησε ακόμα πιο επείγουσες τις εργασίες αυτές. Τα κράτη μέλη ανταποκρίθηκαν επιταχύνοντας τη διαδικασία επενδύσεων, διαθέτοντας ολόκληρο τον προϋπολογισμό μέσω τριών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων μεταξύ του 2021 και του 2023.

Μέχρι σήμερα, το πρόγραμμα στρατιωτικής κινητικότητας της ΕΕ έχει συγχρηματοδοτήσει 95 έργα σε 21 κράτη μέλη.

Τα χρηματοδοτούμενα έργα αντιμετωπίζουν κρίσιμα σημεία συμφόρησης σε όλους τους τρόπους μεταφοράς. Οι βασικοί τομείς στους οποίους στοχεύουν οι επενδύσεις περιλαμβάνουν:

• γέφυρες που δεν μπορούν να στηρίξουν βαρέα στρατιωτικά οχήματα, η φέρουσα ικανότητα των οποίων απαιτείται να αναβαθμιστεί
• ασυμβατότητες στο εύρος των σιδηροτροχιών στα σύνορα
• λιμένες και αερολιμένες που δεν διαθέτουν στρατιωτικού τύπου εγκαταστάσεις
• οδικά τμήματα με ανεπαρκές ύψος ασφαλείας για διέλευση υπερμεγέθους στρατιωτικού φορτίου

Γιατί είναι σημαντική η στρατιωτική κινητικότητα

Η στρατιωτική κινητικότητα αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο των προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας και της συλλογικής ασφάλειας. Πρόκειται για την ικανότητα των ενόπλων δυνάμεων και του εξοπλισμού τους να μετακινούνται γρήγορα, με ασφάλεια και απρόσκοπτα σε ολόκληρο το έδαφος της ΕΕ.

Η στρατιωτική κινητικότητα προσδιορίστηκε ως δυνατότητα προτεραιότητας στη λευκή βίβλο για την ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα έως το 2030, που δημοσιεύτηκε το 2025. Η λευκή βίβλος περιγράφει τη νέα προσέγγιση της ΕΕ σε ό,τι αφορά ζητήματα αμυντικής βιομηχανίας, προσδιορίζοντας επενδυτικές ανάγκες και θέτοντας στόχους για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης.

Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 6ης Μαρτίου 2025, οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων προσδιόρισαν τη στρατιωτική κινητικότητα ως τομέα προτεραιότητας για δράση σε επίπεδο ΕΕ.

Η αποτελεσματική στρατιωτική κινητικότητα στηρίζει την ικανότητα της ΕΕ να αποτρέπει απειλές, να αντιδρά γρήγορα σε κρίσεις, να τηρεί την Ένωση ασφαλή και να προστατεύει τους πολίτες της. Η αύξηση της ταχύτητας με την οποία δυνάμεις και εξοπλισμός μετακινούνται διασυνοριακά ενισχύει, μεταξύ άλλων, τη συνεργασία με τους εταίρους και στηρίζει τους ευρύτερους στόχους της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας.

Δείτε επίσης

• ΠΔΠ: Το Συμβούλιο ενέκρινε μερική εντολή σχετικά με τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» (δελτίο Τύπου, 15 Δεκεμβρίου 2025)
• Δέσμη για τη στρατιωτική κινητικότητα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)