Versterking militaire mobiliteit in de EU
Grensoverschrijdende militaire verplaatsingen kunnen bemoeilijkt worden door regelgeving, infrastructuur en vermogens. In een context van ernstige dreigingen en uitdagingen voert de EU nu haar inspanningen op om dergelijke obstakels weg te werken. Dit zal ook de defensiegereedheid van de EU helpen vergroten.
Pakket militaire mobiliteit 2025
In november 2025 kwamen de Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid met een nieuw EU-pakket voor militaire mobiliteit. Dat omvat een verordeningsvoorstel met maatregelen om militair vervoer in de hele EU te vergemakkelijken en een gezamenlijke mededeling.
Doel is de lidstaten beter in staat te stellen hun strijdkrachten onbelemmerd, snel en op grote schaal binnen en buiten de EU te verplaatsen.
Het pakket bevat maatregelen om:
- vergunningsprocedures te harmoniseren en regelgevingsobstakels te verminderen door middel van digitalisering
- een Europees systeem voor versterkte respons inzake militaire mobiliteit (European military mobility enhanced response system – Emmers) op te zetten om grootschalig en versneld militair vervoer te faciliteren wanneer dat in uitzonderlijke omstandigheden nodig is
- vervoersinfrastructuur voor tweeërlei gebruik te moderniseren en infrastructuur die van cruciaal belang is voor militair vervoer beter te beschermen
- de beschikbaarheid van vervoerscapaciteiten te verbeteren door middel van een solidariteitspool voor militaire mobiliteit
- de coördinatie op het gebied van militaire mobiliteit op EU- en nationaal niveau te versterken
Op 17 juni 2026 bereikten de vertegenwoordigers van de lidstaten overeenstemming over het standpunt van de Raad voor de onderhandelingen met het Europees Parlement over de verordening militaire mobiliteit. De focus van de Raad ligt daarin op meer flexibiliteit voor de lidstaten, het stroomlijnen van de bepalingen zodat de strijdkrachten ze doeltreffend kunnen uitvoeren, en het integreren van militaire deskundigheid.
In de conclusies van de Europese Raad van 18 en 19 juni riepen de EU-leiders de 2 wetgevers op om uiterlijk eind 2026 overeenstemming te bereiken over het voorstel inzake militaire mobiliteit.
Militaire mobiliteit in actie
Sinds 2021 heeft de EU haar ambities op het gebied van militaire mobiliteit omgezet in concrete investeringen in infrastructuur.
Met een begroting van € 1,74 miljard heeft de Connecting Europe Facility 2021-2027 projecten gefinancierd om bestaande vervoersnetwerken aan te passen aan zowel civiele als militaire behoeften. Daardoor zullen wegen, spoorwegen, havens en luchthavens op het hele continent voldoen aan de eisen van moderne militaire logistiek.
De grootschalige agressie van Rusland tegen Oekraïne sinds februari 2022 heeft deze ingrepen nog urgenter gemaakt. Daarop hebben de lidstaten het investeringsproces versneld en de volledige begroting tussen 2021 en 2023 via 3 projectoproepen toegewezen.
Ondertussen heeft het EU-programma voor militaire mobiliteit 95 projecten in 21 lidstaten medegefinancierd.
Het gaat om projecten die kritieke knelpunten in alle vervoerswijzen aanpakken. Belangrijke gebieden die voor investeringen in aanmerking komen, zijn onder meer:
- bruggen die onvoldoende draagkracht hebben voor zware militaire voertuigen
- niet-compatibele spoorbreedtes aan grensovergangen
- havens en luchthavens zonder faciliteiten die geschikt zijn voor militair gebruik
- wegsegmenten met onvoldoende vrije hoogte voor grote militaire vracht
Waarom militaire mobiliteit belangrijk is
Militaire mobiliteit is een hoeksteen van de inspanningen van de EU om de defensiegereedheid en de collectieve veiligheid te versterken. Het is het vermogen om strijdkrachten en hun uitrusting snel, veilig en onbelemmerd over het grondgebied van de EU te verplaatsen.
Militaire mobiliteit is in 2025 in het witboek over de gereedheid van de Europese defensie (Readiness 2030) aangemerkt als een prioritair vermogen. Het witboek schetst de nieuwe aanpak van de EU voor industriële defensiekwesties, brengt de investeringsbehoeften in kaart en bevat doelstellingen om de defensiegereedheid van Europa op lange termijn te waarborgen.
In de conclusies van de Europese Raad van 6 maart 2025 noemen de staatshoofden en regeringsleiders militaire mobiliteit als een van de gebieden waarop de EU prioritair actie moet ondernemen.
Een doeltreffende militaire mobiliteit is fundamenteel om de EU in staat te stellen dreigingen af te weren, snel te reageren op crises, de Unie veilig te houden en haar burgers te beschermen. Een snellere verplaatsing van strijdkrachten en uitrusting over de grenzen heen bevordert ook de samenwerking met partners en ondersteunt de bredere veiligheids- en defensiedoelstellingen van de EU.
Zie ook
Europese defensiegereedheid
Beter verbonden vervoer
EU-financiering voor defensie
Laatst bijgewerkt: 1 juli 2026