Χρηματοδότηση της ΕΕ για την άμυνα
Η ΕΕ αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες της μέσω διαφόρων πρωτοβουλιών και μέσων στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ.
Πώς χρηματοδοτεί η ΕΕ την άμυνα;
Η ΕΕ χρηματοδοτεί την άμυνα με διάφορα μέσα στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της για τη στήριξη έργων έρευνας, ανάπτυξης, παραγωγής, προμηθειών και υποδομών.
Μολονότι η ασφάλεια και η άμυνα εξακολουθούν να αποτελούν εθνικές αρμοδιότητες, η ΕΕ συμπληρώνει και ενισχύει τις επιμέρους προσπάθειες των κρατών μελών, διευκολύνοντας την αύξηση των εθνικών αμυντικών δαπανών τους και αξιοποιώντας πόρους του προϋπολογισμού της ΕΕ.
Το κύριο μέσο για τη χρηματοδότηση της άμυνας είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, το οποίο δρομολογήθηκε το 2021 για τη στήριξη της έρευνας και της ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας. Η ΕΕ χρηματοδοτεί επίσης έργα στρατιωτικής κινητικότητας στο πλαίσιο του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη», συμβάλλοντας στην καταλληλότητα των υποδομών τόσο για στρατιωτική όσο και για μη στρατιωτική χρήση.
Μετά τη ριζική αλλαγή της κατάστασης στον τομέα της ασφάλειας από την έναρξη του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας το 2022, η ΕΕ αύξησε τις αμυντικές δαπάνες της στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ.
Εν προκειμένω, η ΕΕ ενέκρινε:
- δύο προσωρινά μέσα για τη στήριξη της παραγωγής πυρομαχικών και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προμηθειών το 2023
- το πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία το 2025
Η ΕΕ εργάζεται επί του παρόντος για να απλουστεύσει τους ισχύοντες κανόνες και διαδικασίες για τη μείωση των σημείων συμφόρησης στη νομοθεσία της ΕΕ στον τομέα της άμυνας και την επιτάχυνση της πρόσβασης σε κονδύλια της ΕΕ.
Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας τέθηκε σε ισχύ στις 29 Απριλίου 2021.
Το Ταμείο είχε αρχικά συνολικό προϋπολογισμό σχεδόν 7,3 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) 2021-2027, ο οποίος διατέθηκε για τη χρηματοδότηση της συνεργατικής έρευνας στον τομέα της άμυνας και συνεργατικών έργων για την ανάπτυξη δυνατοτήτων.
Με την ενδιάμεση αναθεώρηση του ΠΔΠ, ο προϋπολογισμός του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας αυξήθηκε κατά 1,5 δισ. ευρώ για έργα στο πλαίσιο της πλατφόρμας στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη.
Συμπληρώνοντας και διευρύνοντας τις προσπάθειες των κρατών μελών, το Ταμείο προωθεί τη συνεργασία μεταξύ εταιρειών και ερευνητικών φορέων κάθε μεγέθους και γεωγραφικής προέλευσης στην ΕΕ, στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης και της διαλειτουργικής αμυντικής τεχνολογίας και εξοπλισμού.
Στόχοι του Ταμείου είναι:
- να αναπτύξει μια ανταγωνιστική, καινοτόμο και αποδοτική ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία
- να προωθήσει τη διασυνοριακή συνεργασία και να δημιουργήσει μια πιο ολοκληρωμένη αγορά άμυνας στην ΕΕ
- να τονώσει την κοινή έρευνα και ανάπτυξη αμυντικών προϊόντων και τεχνολογιών
- να συμβάλει στη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ
Πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία
Στις 8 Δεκεμβρίου 2025, το Συμβούλιο ενέκρινε το πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP).
Μέσω του EDIP, η ΕΕ διαθέτει 1,5 δισ. ευρώ με τη μορφή επιχορηγήσεων για την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης την περίοδο 2025-2027. Στηρίζει επίσης την Ουκρανία μέσω ειδικού μέσου ύψους 300 εκατ. ευρώ.
Το πρόγραμμα εφαρμόζει διάφορα από τα μέτρα που προτείνονται στη στρατηγική για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIS), που παρουσίασαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας τον Μάρτιο του 2024.
Πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία
Πρόγραμμα για ευέλικτη και ταχεία αμυντική καινοτομία
Στις 15 Ιουλίου 2026 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία σχετικά με την πρόταση για τη θέσπιση νέου προγράμματος ύψους 115 εκατ. ευρώ για ευέλικτη και ταχεία αμυντική καινοτομία (AGILE).
Στόχος του AGILE είναι η παροχή ταχείας, ευέλικτης και στοχευμένης χρηματοδοτικής στήριξης σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ), συμπεριλαμβανομένων των νεοφυών και των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων. Θα επικεντρώνεται ειδικότερα στη στήριξη της ανάπτυξης και της δοκιμής αναδυόμενων και ανατρεπτικών αμυντικών προϊόντων, καθώς και στην προσαρμογή μη στρατιωτικών τεχνολογιών για αμυντικές εφαρμογές.
Το νέο πρόγραμμα αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή από τις αρχές του 2027.
Στρατιωτική κινητικότητα
Η ΕΕ χρηματοδοτεί έργα στρατιωτικής κινητικότητας στο πλαίσιο του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη». Με προϋπολογισμό ύψους 1,74 δισ. ευρώ, τα έργα αυτά βελτιώνουν τους διαδρόμους στρατιωτικής κινητικότητας, ώστε να μπορούν οι ένοπλες δυνάμεις να κινούνται ταχύτερα και καλύτερα σε διασυνοριακό επίπεδο και να διασφαλίζεται ότι οι υποδομές είναι προσαρμοσμένες τόσο για μη στρατιωτικούς όσο και για αμυντικούς σκοπούς.
Μόλις εγκριθεί η ενδιάμεση επανεξέταση της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027, τα κράτη μέλη θα μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να μεταφέρουν κονδύλια από τα προγράμματά τους για την πολιτική συνοχής σε πρωτοβουλίες στρατιωτικής κινητικότητας.
Ορισμένα παραδείγματα έργων στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνουν την κατασκευή και την αναβάθμιση των σιδηροδρόμων, την αναβάθμιση των οδικών τμημάτων του δικτύου και την ενίσχυση των υποδομών διπλής χρήσης σε θαλάσσιους λιμένες, αερολιμένες και εσωτερικές πλωτές οδούς.
Τον Νοέμβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ύπατη Εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας παρουσίασαν τη δέσμη μέτρων για τη στρατιωτική κινητικότητα, η οποία αποσκοπεί στη διασφάλιση της απρόσκοπτης μετακίνησης στρατευμάτων, εξοπλισμού και στρατιωτικών μέσων σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η δέσμη αποτελείται από πρόταση κανονισμού και κοινή ανακοίνωση. Στις 17 Ιουνίου 2026, το Συμβούλιο ενέκρινε την εντολή του για διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσον αφορά τον κανονισμό.
Παραγωγή πυρομαχικών
Τον Μάρτιο του 2023, το Συμβούλιο συμφώνησε επί σχεδίου τριών αξόνων για την επιτάχυνση της παράδοσης και της από κοινού προμήθειας πυρομαχικών και πυραύλων για την Ουκρανία. Οι δύο πρώτοι άξονες, ύψους 1 δισ. ευρώ ο καθένας, χρηματοδοτούνται μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη (μέσο που χρηματοδοτείται απευθείας από τα κράτη μέλη).
Στις 20 Ιουλίου 2023 η ΕΕ υλοποίησε τον τρίτο άξονα του σχεδίου, τον κανονισμό για τη στήριξη της παραγωγής πυρομαχικών (ASAP). Αυτό το προσωρινό μέσο χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Με προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ, το πρόγραμμα χρηματοδότησε έργα για την τόνωση της παραγωγής εκρηκτικών υλών, πυρίτιδας, βλημάτων, πυραύλων και πιστοποίησης δοκιμών και αποκατάστασης.
Μέσω του ASAP, η ΕΕ στήριξε οικονομικά την ενίσχυση των βιομηχανικών παραγωγικών ικανοτήτων της για πυρομαχικά εδάφους-εδάφους και πυροβολικού, καθώς και για πυραύλους.
Κοινές αμυντικές προμήθειες
Στις 18 Οκτωβρίου 2023, τέθηκε σε ισχύ ο κανονισμός σχετικά με τη θέσπιση προσωρινού μέσου για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προμηθειών (EDIRPA).
Το μέσο αυτό παρέχει κίνητρα στα κράτη μέλη ώστε να προμηθεύονται αμυντικά προϊόντα από κοινού και διαθέτει προϋπολογισμό 310 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 300 εκατ. ευρώ προέρχονται από την ΕΕ και 10 εκατ. ευρώ από τη Νορβηγία. Χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. 20 χώρες της ΕΕ συμμετείχαν σε έργα στο πλαίσιο του EDIRPA.
Το μέσο συμβάλλει επίσης στην αύξηση των οικονομιών κλίμακας όσον αφορά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων των κρατών μελών, καθιστώντας έτσι πιο ανταγωνιστική και αποδοτική την ευρωπαϊκή βιομηχανική και τεχνολογική βάση στον τομέα της άμυνας.
Η ΕΕ στηρίζει επίσης επενδύσεις στον τομέα της άμυνας μέσω κοινών προμηθειών με το μέσο δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη (SAFE), το οποίο παρέχει δάνεια ύψους έως 150 δισ. ευρώ στα κράτη μέλη που τα αιτούνται.
Το μέσο SAFE, το οποίο εγκρίθηκε στις 27 Μαΐου 2025, χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της δανειοληπτικής της ικανότητας, ιδίως με την έκδοση ομολόγων της ΕΕ.
Οι κοινές προμήθειες αποτελούν επίσης έναν από τους πυλώνες του προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP), το οποίο συμφωνήθηκε από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 16 Οκτωβρίου 2025.
Κοινές αμυντικές προμήθειες
Απλούστευση των κανόνων και των διαδικασιών στον τομέα της άμυνας
Στο πλαίσιο του σχεδίου «ReArm Europe / Ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε:
- μέτρα για την απλούστευση του νομικού και διοικητικού πλαισίου στον τομέα της άμυνας (Omnibus για την αμυντική ετοιμότητα)
- νέες στοχοθετημένες τροποποιήσεις στα υφιστάμενα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ
Omnibus για την αμυντική ετοιμότητα
Στις 10 Ιουνίου 2026, η Προεδρία του Συμβουλίου και οι διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για νέα νομοθεσία με την οποία θα απλουστευθούν οι προμήθειες στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, θα διευκολυνθούν οι αμυντικές επενδύσεις και θα υποστηριχθεί η αμυντική βιομηχανία.
Στόχος της απλουστευμένης νομοθεσίας είναι η εξάλειψη των διοικητικών καθυστερήσεων που παρατηρούνται στις προμήθειες, η επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, η διευκόλυνση των μεταφορών προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας εντός της ΕΕ και η ενίσχυση της ενδοενωσιακής συνεργασίας.
Με τη συμφωνία αυτή θα διανοιχτεί για τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία ένας δρόμος με λιγότερα εμπόδια ώστε να κινηθούν χωρίς χρονοτριβή και θα ενισχυθεί η αμυντική ικανότητα της Ευρώπης.
- Απλούστευση: Συμφωνία Συμβουλίου-Κοινοβουλίου για ώθηση στην αμυντική βιομηχανία και ετοιμότητα της ΕΕ (δελτίο Τύπου, 10 Ιουνίου 2026)
- Απλούστευση των κανόνων της ΕΕ
Τροποποιήσεις στα υφιστάμενα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ
Στις 18 Δεκεμβρίου 2025, το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό σχετικά με την παροχή κινήτρων για επενδύσεις στον τομέα της άμυνας στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ. Τα μέτρα αυτά θέτουν σε εφαρμογή το σχέδιο «ReArm Europe / Ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030» και αποσκοπούν στη διευκόλυνση ταχύτερων, πιο ευέλικτων και συντονισμένων επενδύσεων στην ευρωπαϊκή βιομηχανική και τεχνολογική βάση στον τομέα της άμυνας.
Με τους νέους κανόνες τροποποιούνται πέντε υφιστάμενα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ:
- το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη»
- το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη»
- το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας
- ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη»
- η πλατφόρμα στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη
Επιπλέον, η συμφωνία περιλαμβάνει μια ιστορική απόφαση για τη σύνδεση της Ουκρανίας με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας.
Δείτε επίσης:
Ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα
Εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες
Τι είναι το μέσο δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη (SAFE);
Τελευταία ενημέρωση: 15 Ιουλίου 2026