Raad en Parlement akkoord over verbod op met dwangarbeid vervaardigde producten

De Raad en het Europees Parlement hebben een voorlopig akkoord bereikt over de verordening die met dwangarbeid vervaardigde producten op de EU-markt verbiedt. In dat akkoord staat dat deze producten niet meer in de EU in de handel mogen worden gebracht, worden aangeboden of vanuit de EU worden uitgevoerd. De tekst bevat verregaande wijzigingen aan het oorspronkelijke Commissievoorstel. Zo zijn de verantwoordelijkheden van de Commissie en de nationale bevoegde autoriteiten in het onderzoeks- en besluitvormings­proces duidelijker afgelijnd.

Het is verschrikkelijk dat er in de 21e eeuw nog steeds sprake is van slavernij en dwangarbeid. Deze afschuwelijke misdaad moet verdwijnen, en de eerste stap daartoe is een eind maken aan het bedrijfsmodel van ondernemingen die werknemers uitbuiten. Met deze verordening zorgen we ervoor dat er geen plaats is voor hun producten op onze eengemaakte markt, of ze nu in Europa worden gemaakt of daarbuiten. Pierre-Yves Dermagne, Belgisch vicepremier en minister van Economie en Werk

Database van gebieden of producten

Raad en Parlement zijn overeengekomen dat de Commissie, om de uitvoering van deze verordening te vergemakkelijken, een database zal opzetten met verifieerbare en actuele informatie over risico's op dwangarbeid, waaronder verslagen van internationale organisaties (zoals de Internationale Arbeidsorganisatie). De databank moet de Commissie en de nationale bevoegde autoriteiten helpen als ze proberen te constateren of er sprake is van mogelijke schendingen.

Risicogebaseerde aanpak

De compromistekst bevat duidelijke criteria op basis waarvan de Commissie en de nationale autoriteiten eventuele schendingen moeten onderzoeken. Deze criteria zijn:

• de omvang en ernst van de vermoedelijke dwangarbeid, en de vraag of door de staat opgelegde dwangarbeid een punt van zorg kan zijn
• de hoeveelheid of het volume van de producten die in de Unie in de handel zijn gebracht of op de markt aangeboden
• het aandeel van de met dwangarbeid vervaardigde onderdelen in een eindproduct
• hoe dicht marktdeelnemers in hun toeleveringsketen staan bij de vermoede dwangarbeid, en de druk die zij hiertegen kunnen uitoefenen

De Commissie zal richtsnoeren voor marktdeelnemers en bevoegde autoriteiten uitvaardigen om hen te helpen aan de vereisten van deze verordening te voldoen. Het gaat daarbij onder andere om beste praktijken voor het beëindigen en verhelpen van verschillende soorten dwangarbeid. Het gaat ook om begeleidende maatregelen voor micro-, kleine en middelgrote ondernemingen, die via het centrale portaal tegen dwangarbeid beschikbaar kunnen worden gemaakt.

Wie zal het onderzoek leiden?

De 2 wetgevers hebben in de tekst de criteria vastgelegd om te bepalen wie het onderzoek moet leiden. De Commissie zal onderzoeken buiten het grondgebied van de EU leiden. Doen mogelijke misbruiken zich voor op het grondgebied van een lidstaat, dan leidt de bevoegde autoriteit van die lidstaat het onderzoek. Indien de bevoegde autoriteiten bij de beoordeling van mogelijke schendingen van deze verordening nieuwe informatie over de vermoedelijke dwangarbeid vinden, moeten zij de bevoegde autoriteiten van andere lidstaten in kennis stellen van feiten die plaatsvinden op hun grondgebied. Evenzo moeten zij de Commissie ervan in kennis stellen dat de vermoedelijke dwangarbeid zich buiten de EU voordoet.

Het akkoord dat vandaag is bereikt, zorgt ervoor dat marktdeelnemers in alle stadia van het onderzoek kunnen worden gehoord. Het zorgt er ook voor dat andere relevante informatie in aanmerking wordt genomen.

Definitieve besluiten

Het definitieve besluit (d.w.z. om een met dwangarbeid vervaardigd product te verbieden, uit de handel te nemen en te verwijderen) wordt genomen door de autoriteit die het onderzoek heeft geleid. Het besluit van één nationale autoriteit zal ook in alle andere lidstaten van toepassing zijn, dankzij wederzijdse erkenning.

Gaat het om een kritiek product en kan het besluit de voorziening ervan in het gedrang brengen, kan de bevoegde autoriteit beslissen de verwijdering ervan niet op te leggen en in plaats daarvan de marktdeelnemer te verplichten het product in te houden totdat hij kan aantonen dat zich in zijn activiteiten of toeleveringsketen geen dwangarbeid meer voordoet.

In het voorlopige akkoord wordt verduidelijkt dat, indien enkel een onderdeel van een product in strijd is met deze verordening, enkel dat deel uit de handel wordt genomen. Het onderdeel moet dan wel vervangbaar zijn. Als bijvoorbeeld een onderdeel van een auto met dwangarbeid wordt vervaardigd, moet dat deel worden verwijderd, maar niet de hele auto. De autofabrikant moet voor dat deel een nieuwe leverancier vinden of ervoor zorgen dat het niet meer met dwangarbeid wordt vervaardigd. Indien in een saus echter tomaten zitten die uit dwangarbeid zijn voortgekomen, moet de saus in zijn geheel worden verwijderd.

Volgende stappen

Het voorlopig akkoord met het Europees Parlement moet nu door beide instellingen worden goedgekeurd en formeel worden aangenomen.

Achtergrond

Wereldwijd verrichten zo'n 27,6 miljoen mensen dwangarbeid. De meeste dwangarbeid vindt plaats in de particuliere sector, maar soms ook van overheidswege.

De Commissie heeft op 14 september 2022 een verordening voorgesteld om met dwangarbeid vervaardigde producten op de EU-markt te verbieden. De Raad heeft zijn onderhandelingsstandpunt bepaald op 26 januari.

• Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad houdende een verbod op met dwangarbeid vervaardigde producten op de markt van de Unie

  Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:

  EN