Jak przebiega rozszerzenie UE

Czym jest rozszerzenie UE?

Rozszerzenie polega na tym, że do Unii Europejskiej dołączają nowi członkowie, po tym jak spełnią określone warunki polityczne i gospodarcze.

O członkostwo w UE może ubiegać się każde państwo europejskie, które szanuje demokratyczne wartości UE i jest zdecydowane je promować.

Kryteria akcesyjne

Kryteria akcesyjne, inaczej zwane kryteriami kopenhaskimi (na pamiątkę szczytu Rady Europejskiej w Kopenhadze w 1993 r., podczas którego zostały określone), to najważniejsze warunki, które muszą spełnić wszystkie państwa kandydujące, aby dołączyć do UE. Chodzi o:

• kryteria polityczne: stabilność instytucji gwarantujących demokrację, praworządność, prawa człowieka oraz poszanowanie i ochrona mniejszości
• kryteria gospodarcze: sprawna gospodarka rynkowa oraz zdolność sprostania konkurencji i siłom rynkowym
• potencjał administracyjny i instytucjonalny, aby skutecznie wdrażać dorobek prawny UE, i zdolność do wypełniania obowiązków wynikających z członkostwa w UE.

Inną ważną kwestią jest także zdolność UE do przyjęcia nowych członków i jednocześnie utrzymania dynamiki integracji europejskiej.

• Rada Europejska (Kopenhaga, 21–22 czerwca 1993)

Kroki ku rozszerzeniu

Po tym, jak dane państwo złoży wniosek o członkostwo w UE i zostanie on zaakceptowany przez wszystkie państwa członkowskie UE, może się rozpocząć proces akcesyjny. Rozpoczęcie formalnych negocjacji akcesyjnych wymaga zgody wszystkich państw członkowskich UE. Negocjacje te pomagają przygotować kandydata do ewentualnego członkostwa i koncentrują się na przyjęciu przez niego dorobku prawnego UE i wdrożeniu niezbędnych reform sądowniczych, administracyjnych i gospodarczych.

Gdy zakończą się negocjacje dotyczące wszystkich dziedzin polityki, a UE będzie gotowa do rozszerzenia pod względem zdolności absorpcyjnych, do traktatu akcesyjnego włącza się warunki przystąpienia, w tym ewentualne klauzule ochronne i postanowienia przejściowe. Traktat ten musi uzyskać zgodę Parlamentu oraz jednomyślną zgodę Rady, zanim będą mogły go podpisać wszystkie państwa członkowskie UE oraz kraj kandydujący.

Po ratyfikacji traktatu akcesyjnego przez wszystkie umawiające się strony zgodnie z ich odpowiednimi przepisami konstytucyjnymi kandydat staje się państwem członkowskim UE z dniem określonym w traktacie akcesyjnym.

• Kroki ku rozszerzeniu (Komisja Europejska)
• Rozdziały unijnego dorobku prawnego (Komisja Europejska)

Rola Rady

Proces rozszerzenia UE i negocjacje akcesyjne, które ze swej natury mają charakter międzyrządowy, nadzoruje Rada (do Spraw Ogólnych). W odniesieniu do kwestii związanych z polityką rozszerzenia Rada zwykle działa w drodze jednomyślnego porozumienia wszystkich państw członkowskich.

Co roku Rada podsumowuje postępy w procesie rozszerzenia i zazwyczaj zatwierdza konkluzje. 16 grudnia 2025 r. duńska prezydencja Rady wydała konkluzje, które uzyskały poparcie polityczne 26 państw członkowskich. W konkluzjach tych oceniono sytuację w każdym z krajów aspirujących do przystąpienia do UE oraz określono priorytety polityczne i wytyczne dotyczące dalszych reform.

• Konkluzje prezydencji o rozszerzeniu (16 grudnia 2025)