An chaoi a n-oibríonn próiseas méadaithe an Aontais Eorpaigh

Cad é méadú an Aontais Eorpaigh?

Is éard atá i gceist le méadú an próiseas trína dtagann stáit isteach san Aontas Eorpach, tar éis dóibh tacar coinníollacha polaitiúla agus eacnamaíocha a chomhlíonadh.

Féadfaidh aon stát Eorpach a urramaíonn luachanna daonlathacha an Aontais agus atá tiomanta iad a chur chun cinn iarratas a dhéanamh ar bhallraíocht san Aontas.

Critéir aontachais

Is iad na critéir aontachais, nó critéir Chóbanhávan (a ainmníodh as an gcruinniú den Chomhairle Eorpach i gCóbanhávan in 1993 inar sainíodh iad), na coinníollacha riachtanacha nach mór do gach tír is iarrthóir a chomhlíonadh chun bheith ina mBallstát den Aontas. Is iad sin:

• critéir pholaitiúla: cobhsaíocht na n-institiúidí a ráthaíonn an daonlathas, an smacht reachta, cearta an duine agus urraim ar na mionlaigh agus cosaint na mionlach
• critéir eacnamaíocha: geilleagar margaidh atá feidhmiúil agus an acmhainn chun déileáil le brú iomaíochta agus le fórsaí margaidh
• cumas riaracháin agus institiúideach chun acquis an Aontais (sraith na gceart coiteann) a chur chun feidhme go héifeachtach agus bheith in ann na hoibleagáidí a ghabhann le ballraíocht den Aontas a ghlacadh

Cinneadh tábhachtach is ea é freisin acmhainneacht an Aontais Ballstáit nua a ghlacadh, agus an méid atá á dhéanamh i láthair na huaire maidir le lánpháirtiú na hEorpa á choinneáil.

• An Chomhairle Eorpach – Cóbanhávan, an 21/22 Meitheamh 1993

Céimeanna an aontachais

Tar éis do stát iarratas a dhéanamh ar bhallraíocht san Aontas agus tar éis do bhallstáit uile an Aontais aontú leis an iarratas sin, is féidir tús a chur leis an bpróiseas aontachais. Chun tús a chur leis an gcaibidlíocht fhoirmiúil aontachais, tá gá le comhaontú ó Bhallstáit uile an Aontais. Cabhraíonn an chaibidlíocht sin leis an iarrthóir a ullmhú le haghaidh ballraíochta faoi dheireadh agus dírítear ar dhlí seanbhunaithe an Aontais a ghlacadh agus ar na hathchóirithe breithiúnacha, riaracháin agus eacnamaíocha is gá a chur chun feidhme.

Nuair a bheidh an chaibidlíocht maidir leis na réimsí beartais uile curtha i gcrích, agus nuair a bheidh an tAontas féin ullamh don mhéadú ó thaobh acmhainneacht ionsúcháin de, déantar téarmaí agus coinníollacha aontachais – lena n-áirítear clásail choimirce agus socruithe idirthréimhseacha a d'fhéadfadh a bheith ann – a ionchorprú i gconradh aontachais. Ní mór toiliú Pharlaimint na hEorpa agus formheas d’aon toil ón gComhairle a bheith ag an gconradh sin sular féidir le Ballstáit uile an Aontais agus leis an tír is iarrthóir é a shíniú.

Tar éis do na páirtithe conarthacha uile an conradh aontachais a dhaingniú i gcomhréir lena rialacha bunreachtúla faoi seach, déantar Ballstát den Aontas den iarrthóir ar an dáta a leagtar amach sa chonradh aontachais.

• Céimeanna i dtreo ballraíochta (an Coimisiún Eorpach)
• Caibidlí an acquis (an Coimisiún Eorpach)

Ról na Comhairle

Is í an Chomhairle (faoi fhoirmíocht na Comhairle Gnóthaí Ginearálta) a dhéanann próiseas méadaithe an Aontais agus an chaibidlíocht aontachais, atá de chineál idir-rialtasach, a mhaoirsiú. Maidir le hábhair a bhaineann leis an mbeartas um méadú, feidhmíonn an Chomhairle go ginearálta trí chomhaontú d’aon toil idir Ballstáit uile an Aontais.

Gach bliain, déanann an Chomhairle a marana ar an dul chun cinn atá déanta maidir le próiseas an mhéadaithe agus is iondúil go bhformheasann sí conclúidí. An 16 Nollaig 2025, d’eisigh Uachtaránacht na Danmhairge ar an gComhairle conclúidí ar thacaigh 26 Bhallstát leo go polaitiúil. Sna conclúidí sin, rinneadh measúnú ar an staid i ngach ceann de chomhpháirtithe an Aontais agus leagadh amach tosaíochtaí polaitiúla agus treoirlínte le haghaidh tuilleadh athchóirithe.

• Conclúidí ón Uachtaránacht maidir le méadú, an 16 Nollaig 2025