Jak przebiega rozszerzenie UE
UE rozszerza się, przyjmując nowych członków, po tym jak spełnią określone warunki polityczne i gospodarcze. Każdy kraj musi spełnić te same warunki i wykonać te same działania.
Czym jest rozszerzenie UE?
Rozszerzenie polega na tym, że do Unii Europejskiej dołączają nowi członkowie, po tym jak spełnią określone warunki polityczne i gospodarcze.
O członkostwo w UE może ubiegać się każde państwo europejskie, które szanuje demokratyczne wartości UE i jest zdecydowane je promować.
Kryteria akcesyjne
Kryteria akcesyjne, inaczej zwane kryteriami kopenhaskimi (na pamiątkę szczytu Rady Europejskiej w Kopenhadze w 1993 r., podczas którego zostały określone), to najważniejsze warunki, które muszą spełnić wszystkie państwa kandydujące, aby dołączyć do UE. Chodzi o:
- kryteria polityczne: stabilność instytucji gwarantujących demokrację, praworządność, prawa człowieka oraz poszanowanie i ochrona mniejszości
- kryteria gospodarcze: sprawna gospodarka rynkowa oraz zdolność sprostania konkurencji i siłom rynkowym
- potencjał administracyjny i instytucjonalny, aby skutecznie wdrażać dorobek prawny UE, i zdolność do wypełniania obowiązków wynikających z członkostwa w UE.
Inną ważną kwestią jest także zdolność UE do przyjęcia nowych członków i jednocześnie utrzymania dynamiki integracji europejskiej.
Kroki ku rozszerzeniu
Po tym, jak dane państwo złoży wniosek o członkostwo w UE i zostanie on zaakceptowany przez wszystkie państwa członkowskie UE, może się rozpocząć proces akcesyjny. Rozpoczęcie formalnych negocjacji akcesyjnych wymaga zgody wszystkich państw członkowskich UE. Negocjacje te pomagają przygotować kandydata do ewentualnego członkostwa i koncentrują się na przyjęciu przez niego dorobku prawnego UE i wdrożeniu niezbędnych reform sądowniczych, administracyjnych i gospodarczych.
Gdy zakończą się negocjacje dotyczące wszystkich dziedzin polityki, a UE będzie gotowa do rozszerzenia pod względem zdolności absorpcyjnych, do traktatu akcesyjnego włącza się warunki przystąpienia, w tym ewentualne klauzule ochronne i postanowienia przejściowe. Traktat ten musi uzyskać zgodę Parlamentu oraz jednomyślną zgodę Rady, zanim będą mogły go podpisać wszystkie państwa członkowskie UE oraz kraj kandydujący.
Po ratyfikacji traktatu akcesyjnego przez wszystkie umawiające się strony zgodnie z ich odpowiednimi przepisami konstytucyjnymi kandydat staje się państwem członkowskim UE z dniem określonym w traktacie akcesyjnym.
Rola Rady
Proces rozszerzenia UE i negocjacje akcesyjne, które ze swej natury mają charakter międzyrządowy, nadzoruje Rada (do Spraw Ogólnych). W odniesieniu do kwestii związanych z polityką rozszerzenia Rada zwykle działa w drodze jednomyślnego porozumienia wszystkich państw członkowskich.
Co roku Rada podsumowuje postępy w procesie rozszerzenia i zazwyczaj zatwierdza konkluzje. Najnowsze konkluzje zostały wydane 16 grudnia 2025 r. przez duńską prezydencję Rady. W konkluzjach tych oceniono sytuację dotyczącą każdego z partnerów UE oraz określono priorytety polityczne i wytyczne dotyczące dalszych reform.
Przygotowanie UE do przyszłego rozszerzenia
W deklaracji z Grenady z października 2023 r. podkreślono, że UE musi przygotować się do przyszłego rozszerzenia i że kraje dążące do przystąpienia do Unii muszą zintensyfikować działania na rzecz reform. W czerwcu 2024 r. Rada Europejska przyjęła plan działania dotyczący przyszłych prac nad reformami wewnętrznymi i zwróciła się do Komisji o przeprowadzenie przeglądów polityki w zakresie unijnych wartości, polityk, budżetu i zarządzania.
W październiku 2026 r. Komisja przedstawiła propozycje wynikające z tych przeglądów, w tym sposoby przygotowania unijnych polityk i instytucji na potrzeby rozszerzonej UE. Zaproponowała też metody pogłębiania stopniowej integracji krajów kandydujących przed przystąpieniem, w tym przez ich większy udział w obszarach strategicznych, takich jak energia, transport, sektor cyfrowy i obrona, o ile spełnione są odpowiednie warunki.
Komunikat Komisji został omówiony przez Radę do Spraw Ogólnych 13 października oraz przez przywódców UE na posiedzeniu Rady Europejskiej 15 i 16 października 2026 r. Przywódcy powtórzyli, że rozszerzenie jest geostrategiczną inwestycją w pokój, bezpieczeństwo, stabilność i dobrobyt oraz że przygotowane do niego muszą być zarówno przyszłe państwa członkowskie, jak i sama UE. Kraje kandydujące muszą kontynuować wysiłki reformatorskie, zwłaszcza w zakresie praworządności, natomiast UE musi nadal prowadzić reformy wewnętrzne i zająć się kwestiami związanymi z jej priorytetami, polityką i zdolnością do działania. Z uwagi na fakt, że proces akcesyjny opiera się na osiągnięciach, przywódcy UE wezwali Radę do przeanalizowania propozycji Komisji i poczynienia postępów w pracach.
Więcej:
Ostatnia aktualizacja: 21 października 2026