Jak UE nadzoruje sektor bankowy

Czym jest jednolity mechanizm nadzorczy?

Jednolity mechanizm nadzorczy to ogólnounijny scentralizowany system nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi w ramach unii bankowej. Monitoruje on kondycję systemu bankowego, aby zaradzić ewentualnym problemom już na wczesnym etapie, i w ten sposób chroni gospodarkę i pieniądze podatników.

Nadzór odbywa się w ramach połączonej struktury, którą tworzą organ ponadnarodowy (Europejski Bank Centralny) i krajowe organy nadzorcze. Ściśle współpracują one ze sobą, kierując się jednolitymi wysokimi standardami i wymogami.

Główne zadania jednolitego mechanizmu nadzorczego

Jest to pierwszy filar unii bankowej UE. Jego uzupełnieniem jest drugi filar – jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRM), który obejmuje Jednolitą Radę ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji oraz jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.

Elementy te współpracują, by zapewnić restrukturyzację i uporządkowaną likwidację upadających banków, chronić gospodarkę i ograniczać do minimum zapotrzebowania na środki publiczne w przypadku upadłości banków.

• Unia bankowa
• Jak UE restrukturyzuje upadające banki?

Po co jednolity mechanizm nadzorczy UE?

Nadzór bankowy trzeba było zintegrować na szczeblu unijnym, by w razie kryzysu bankowego w UE wyeliminować rosnące ryzyko transgranicznych skutków ubocznych i efektu domina. Ryzyko to pojawiło się, bo działalność ponadgraniczna w europejskim sektorze bankowym jest coraz powszechniejsza, a wzajemne zależności coraz silniejsze.

Ryzyko okazuje się szczególnie wysokie w strefie euro. Kryzys finansowy z 2008 r. i późniejszy kryzys zadłużeniowy w strefie euro pokazały, że sama koordynacja nadzoru bankowego w poszczególnych krajach nie wystarczy, by kryzys przełamać i zapewnić stabilność finansową. Dlatego państwa członkowskie uznały, że niezbędny jest ogólnounijny system nadzoru bankowego.

Europejski System Nadzoru Finansowego (ESNF)

Jednolity mechanizm nadzorczy jest częścią europejskiego systemu nadzoru finansowego (ESNF), który stanowi kompleksowe ramy służące zapewnieniu spójnego i skutecznego nadzoru finansowego w całej UE. Obejmuje on nadzór makro- i mikroostrożnościowy, jak również sektor bankowy i inne sektory finansowe.

ESNF jest kluczowy dla zwiększenia zaufania do systemu finansowego, dla ochrony konsumentów i dla zapewnienia sprawnego funkcjonowania rynków finansowych w całej UE.

Kto uczestniczy w jednolitym mechanizmie nadzorczym?

Europejski Bank Centralny

Europejski Bank Centralny (EBC) odpowiada za ogólne działanie jednolitego mechanizmu nadzorczego.

Główne obowiązki EBC to:

• bezpośredni nadzór nad ważnymi bankami (których wartość przekracza 30 mld EUR lub które mają znaczenie systemowe). Chodzi o blisko 120 takich banków w strefie euro, których aktywa odpowiadają 85% jej wszystkich aktywów bankowych
• nadzór nad właściwymi organami krajowymi, które z kolei nadzorują mniejsze banki. Służy to zapewnieniu spójnego wdrażania unijnych rozporządzeń
• współpraca z właściwymi organami krajowymi z myślą o zapewnieniu należytego nadzoru zarówno nad ważnymi, jak i nad mniej ważnymi instytucjami
• przeprowadzanie regularnych ocen ryzyka, testów warunków skrajnych i przeglądów w celu monitorowania stabilności systemu bankowego i jej zapewniania
• pomoc w opracowywaniu i wdrażaniu ram regulacyjnych nadzoru bankowego, które mają być zgodne z unijnymi przepisami i ze standardami międzynarodowymi
• wprowadzanie środków naprawczych, sankcji i wymogów w stosunku do banków, które nie przestrzegają wymogów ostrożnościowych.

Zasadniczo rolą EBC jest zatem zapewnienie jednolitego i solidnego mechanizmu nadzorczego.

Zadania nadzorcze EBC wykonuje powołana specjalnie do tego celu Rada ds. Nadzoru.

• Jednolity mechanizm nadzorczy (Europejski Bank Centralny)
• Rada ds. Nadzoru (Europejski Bank Centralny)

Rada UE

Rada mianuje przewodniczącego i wiceprzewodniczącego Rady ds. Nadzoru. Kandydatów proponuje EBC, a zatwierdzić ich musi Parlament Europejski.

Krajowe organy nadzorcze

Krajowe organy nadzorcze odpowiadają za nadzór nad mniejszymi bankami i prowadzą bieżące kontrole po kątem ochrony konsumentów, prania pieniędzy, usług płatniczych i filii banków państw trzecich.

Europejski Urząd Nadzoru Bankowego

Europejski Urząd Nadzoru Bankowego czuwa nad skutecznym i spójnym wdrożeniem jednolitego zbioru przepisów w sektorze bankowym. Koordynuje całościowo ogólnounijne testy warunków skrajnych (przeprowadzane przez EBC i krajowe organy nadzorcze) i uczestniczy także w ich przygotowaniu.

• Europejski Urząd Nadzoru Bankowego