Unia bankowa
Unia bankowa to unijna polityka, która ma zintegrować sektor bankowy państw członkowskich strefy euro.
Unia bankowa – co to jest?
Unia bankowa to jeden z kluczowych etapów tworzenia unii gospodarczej i walutowej.
Obejmuje przepisy, procedury i narzędzia, które mają zwiększyć odporność banków w strefie euro, poprawić ich nadzorowanie i zapewnić im zdolność do przetrwania kryzysów finansowych.
Unia bankowa ma przede wszystkim:
- zwiększyć bezpieczeństwo i stabilność banków, by były w stanie oprzeć się przyszłym kryzysom finansowym
- restrukturyzować i w uporządkowany sposób likwidować niewypłacalne banki bez korzystania z pieniędzy podatników i z minimalnym skutkiem dla gospodarki realnej
- zmniejszyć rozdrobnienie rynku dzięki zharmonizowaniu nadzoru i przepisów bankowych.
Które kraje obecnie uczestniczą w unii bankowej?
Do unii bankowej należą automatycznie państwa członkowskie strefy euro.
1 października 2020 r. do unii bankowej przystąpiły Bułgaria i Chorwacja, co oznacza, że uczestniczy w niej obecnie 21 państw członkowskich.
Państwa UE spoza strefy euro mogą dołączyć do unii bankowej poprzez nawiązanie ścisłej współpracy z Europejskim Bankiem Centralnym. Pozwala im to bez przyjmowania euro uczestniczyć w mechanizmie nadzorczym i mechanizmie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Dlaczego powstała unia bankowa?
Unia bankowa powstała w reakcji na kryzys finansowy z 2008 r. i późniejszy kryzys zadłużeniowy w strefie euro.
Kryzysy te pokazały głębokie wzajemne powiązania między bankami strefy euro, powodujące, że trudna sytuacja finansowa w jednym państwie może szybko wywołać skutki w innych państwach, wpływając na stabilność finansową całego regionu.
W 2014 r. stworzono więc unię bankową, aby zapewnić nową, lepiej zintegrowaną europejską architekturę nadzoru nad bankami oraz ich restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Nowe przepisy opierają się na wcześniej obowiązujących bankowych ramach regulacyjnych.
Unia ma przede wszystkim wzmocnić bezpieczeństwo i stabilność europejskich banków, a tym samym poprawić ich odporność i zwiększyć zaufanie w obrębie systemu finansowego.
Czym są filary unii bankowej?
Unia bankowa opiera się na trzech filarach. Pierwsze dwa w pełni działają i mają zastosowanie do państw strefy euro oraz na zasadzie dobrowolności do państw spoza strefy euro:
- jednolity mechanizm nadzorczy
- jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji
- europejski system gwarantowania depozytów.
Jednolity mechanizm nadzorczy
Jednolity mechanizm nadzorczy to unijny ponadnarodowy organ nadzoru banków.
Europejski Bank Centralny nadzoruje instytucje kredytowe utworzone w ramach unii bankowej, w ścisłej współpracy z krajowymi organami nadzorczymi. EBC i krajowe organy nadzorcze razem:
- dbają o to, aby banki działały zgodnie z jednolitym zbiorem przepisów UE
- na wczesnym etapie przeciwdziałają potencjalnym zagrożeniom dla stabilności finansowej.
Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji
Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji to system skutecznego i wydajnego restrukturyzowania i likwidowania niewypłacalnych instytucji kredytowych. Pozwala na restrukturyzowanie i likwidowanie upadających banków tak, by podatnicy i gospodarka realna ponosili jak najmniejsze koszty.
Na jednolity mechanizm składają się:
- Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji
- jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Europejski system gwarantowania depozytów
System gwarantowania depozytów oznacza, że w razie upadłości banku złożone w nim depozyty są chronione do wysokości 100 000 euro. Obecnie depozyty są chronione na poziomie państw członkowskich dzięki krajowym systemom gwarancyjnym.
W 2015 r. Komisja Europejska zaproponowała, by utworzyć wspólny system ochrony, czyli europejski system gwarantowania depozytów (EDIS).EDIS zapewniłby jednolity poziom ochrony depozytów. W ten sposób:
- zagwarantowałby jednakową ochronę deponentom bez względu na to, gdzie w strefie euro mieści się ich bank
- przerwałby powiązanie banków z rządami krajowymi, co ograniczyłoby ryzyko finansowego efektu domina
- zwiększyłby możliwość skuteczniejszego radzenia sobie z kryzysami bankowymi, ograniczając ich potencjalny wpływ na gospodarkę.
EDIS wciąż jest na etapie projektu i nie został jeszcze przyjęty przez współprawodawców.
Ostatnia aktualizacja: 19 czerwca 2024