Unia bankowa
Unia bankowa to unijna polityka, która ma służyć integracji sektora bankowego państw członkowskich strefy euro.
Unia bankowa – co to jest?
Unia bankowa to jeden z kluczowych etapów tworzenia unii gospodarczej i walutowej.
Obejmuje zestaw przepisów, procedur i narzędzi, które mają zwiększyć odporność banków w strefie euro, poprawić nadzór nad nimi i zapewnić im zdolność do przetrwania kryzysów finansowych.
Najważniejsze cele unii bankowej to:
- wzmocnienie bezpieczeństwa i stabilności banków, by były w stanie oprzeć się przyszłym kryzysom finansowym
- restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja niewypłacalnych banków bez korzystania z pieniędzy podatników i z minimalnym skutkiem dla gospodarki realnej
- zmniejszenie fragmentacji rynku dzięki zharmonizowaniu nadzoru i przepisów bankowych
Które kraje obecnie uczestniczą w unii bankowej?
Do unii bankowej należą automatycznie państwa członkowskie strefy euro.
1 października 2020 r. przystąpiły do niej Bułgaria i Chorwacja, co oznacza, że w unii bankowej uczestniczy obecnie 21 państw członkowskich.
Państwa UE spoza strefy euro mogą dołączyć do unii bankowej poprzez nawiązanie ścisłej współpracy z Europejskim Bankiem Centralnym. Pozwala im to bez przyjmowania euro uczestniczyć w mechanizmie nadzorczym i mechanizmie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Dlaczego powstała unia bankowa?
Unię bankową utworzono w reakcji na kryzys finansowy z 2008 r. i późniejszy kryzys zadłużeniowy w strefie euro.
Kryzysy te pokazały głębokie wzajemne powiązania między bankami strefy euro, które powodują, że trudna sytuacja finansowa w jednym państwie może szybko wywołać skutki w innych państwach, wpływając na stabilność finansową całego regionu.
Dlatego w 2014 r. stworzono unię bankową, by zapewnić nową i lepiej zintegrowaną europejską architekturę nadzoru nad bankami oraz ich restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Nowe przepisy opierają się na wcześniej istniejących bankowych ramach regulacyjnych
Ma ona przede wszystkim wzmocnić bezpieczeństwo i stabilność europejskich banków, by poprawić ich odporność i zwiększyć zaufanie w obrębie systemu finansowego.
Czym są filary unii bankowej?
Unia bankowa opiera się na trzech filarach. Pierwsze dwa są w pełni operacyjne i mają zastosowanie do państw strefy euro oraz, na zasadzie dobrowolności, do państw spoza strefy euro:
- jednolity mechanizm nadzorczy
- jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji
- europejski system gwarantowania depozytów.
Jednolity mechanizm nadzorczy
Jednolity mechanizm nadzorczy to unijne ponadnarodowe forum nadzoru banków.
Europejski Bank Centralny nadzoruje instytucje kredytowe utworzone w ramach unii bankowej, w ścisłej współpracy z krajowymi organami nadzorczymi. EBC i krajowe organy nadzorcze razem:
- dbają o to, aby banki działały zgodnie z jednolitym zbiorem przepisów UE
- na wczesnym etapie przeciwdziałają potencjalnym zagrożeniom dla stabilności finansowej.
Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji
Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji to system skutecznego i wydajnego restrukturyzowania i likwidowania niewypłacalnych instytucji kredytowych. Pozwala na restrukturyzowanie i likwidowanie upadających banków tak, by podatnicy i gospodarka realna ponosili jak najmniejsze koszty.
Na jednolity mechanizm składają się:
- Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji
- jednolity fundusz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Jak działa jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji? (infografika)
Europejski system gwarantowania depozytów
System gwarantowania depozytów oznacza, że w przypadku upadłości banku złożone w nim depozyty są chronione do wysokości 100 000 EUR. Depozyty są obecnie chronione na poziomie państw członkowskich dzięki krajowym systemom gwarantowania depozytów.
W 2015 r. Komisja Europejska zaproponowała, by utworzyć wspólny system ochrony depozytów, czyli europejski system gwarantowania depozytów (EDIS).EDIS zapewniłby jednolity poziom ochrony depozytów. W ten sposób:
- zagwarantowałoby, że deponenci będą chronieni jednakowo bez względu na to, gdzie w strefie euro mieści się ich bank
- przerwałby powiązanie między bankami a rządami krajowymi, co ograniczyłoby ryzyko finansowego efektu domina
- zwiększyłby możliwość skuteczniejszego radzenia sobie z kryzysami bankowymi, ograniczając potencjalny wpływ na gospodarkę.
EDIS wciąż jest na etapie projektu i nie został jeszcze przyjęty przez współprawodawców.
Ostatnia aktualizacja: 19 czerwca 2024