Ochrona konsumentów w erze cyfrowej: prezydencja uzgodniła z Parlamentem ściślejszą unijną współpracę

Prezydencja maltańska wypracowała wstępne porozumienie z przedstawicielami Parlamentu Europejskiego w sprawie ściślejszej współpracy między unijnymi organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie praw konsumenckich.

„To, czy jednolity rynek cyfrowy stanie się atrakcyjniejszy i bardziej dynamiczny, zależy w pierwszym rzędzie od przekonania obywateli i firm do e-handlu. Dzięki nowym zharmonizowanym ramom ochrona praw i interesów konsumentów będzie lepsza, także podczas zakupów w internecie” – powiedział Chris Cardona, maltański minister gospodarki, inwestycji i małych przedsiębiorstw.

Porozumienie, które musi jeszcze zostać zatwierdzone przez Radę i Parlament, ma unowocześnić mechanizmy współpracy, tak by jeszcze bardziej zmalały szkody wynikające z transgranicznego naruszania unijnego prawa konsumenckiego.

Skuteczna ochrona konsumentów musi być zwłaszcza adekwatna do wyzwań gospodarki cyfrowej i rozwijającej się transgranicznej sprzedaży detalicznej w UE.

Walka z transgranicznymi naruszeniami prawa

Zmiana obowiązujących ram współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów zwiększy uprawnienia organów krajowych, zwłaszcza w kontekście jednolitego rynku cyfrowego.

W razie naruszeń praw konsumentów na skalę ogólnounijną krajowe organy egzekwowania prawa i Komisja będą koordynować działania, aby ukrócić te praktyki, zwłaszcza powszechne naruszenia o wymiarze unijnym, które mogą zaszkodzić konsumentom w dużej części UE.

Przekonanie konsumentów do e-handlu

Nieskuteczne ściganie naruszeń transgranicznych, zwłaszcza cyfrowych, pozwala przedsiębiorcom uciekać przed egzekwowaniem przepisów dzięki zmianie miejsca działalności w Unii. Zakłóca to warunki konkurencji dla handlowców krajowych lub transgranicznych, którzy przestrzegają prawa, i tym samym bezpośrednio szkodzi konsumentom oraz podważa ich przekonanie do jednolitego rynku.

Aby zatem wykrywać naruszenia wewnątrzunijne i naruszenia powszechne, prowadzić w ich sprawie dochodzenia oraz nakazywać zaprzestanie takich praktyk, należy zwiększyć harmonizację, ustanawiając skuteczną i sprawną współpracę publicznych organów egzekwowania prawa.

Aby lepiej zharmonizować praktyki w UE, nowe rozporządzenie wylicza minimalne uprawnienia dochodzeniowe i egzekucyjne, które muszą przysługiwać każdemu właściwemu organowi krajowemu, po to by mógł odpowiednio włączyć się w skoordynowaną walkę z naruszeniami.

Uprawnienia te powinny służyć odpowiedniemu wyważeniu interesów chronionych przez prawa podstawowe, takie jak: wysoki poziom ochrony konsumentów, wolność prowadzenia działalności gospodarczej oraz swobodny dostęp do informacji.

Aby można było stwierdzić naruszenie wewnątrzunijne i spowodować ukrócenie tych praktyk, wzmocniony zostanie mechanizm wzajemnej pomocy administracyjnej.

Lepszy mechanizm ostrzeżeń pozwoli właściwemu organowi niezwłocznie powiadomić Komisję i inne właściwe organy o wszelkich uzasadnionych podejrzeniach, że na jego terytorium dochodzi do naruszenia wewnątrzunijnego lub naruszenia powszechnego, które mogą wywrzeć wpływ na interesy konsumentów w innych państwach członkowskich.

Właściwe organy będą też mieć możliwość wszczynania dochodzeń z własnej inicjatywy, jeżeli dowiedzą się o naruszeniach wewnątrzunijnych lub naruszeniach powszechnych ze źródeł innych niż skargi konsumentów.

Adaptacja do gospodarki cyfrowej

25 maja 2016 r. Komisja zaproponowała unowocześnienie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów w ramach szerszego pakietu, na który składają się m.in. przepisy o transgranicznym doręczaniu paczek i eliminowaniu nieuzasadnionej geoblokady.

Obecnie rozporządzenie 2006/2004 zawiera zharmonizowane zasady i procedury usprawniające współpracę między krajowymi organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie prawa konsumenckiego w kontekście transgranicznym.

Zakres rozporządzenia z 2004 r. obejmuje 18 dziedzin legislacji konsumenckiej, w tym przepisy o ochronie konsumentów przed nieuczciwą i wprowadzającą w błąd komunikacją handlową; dbanie, by konsumenci przed zakupem otrzymywali odpowiednie informacje; zapewnianie odpowiedniej ochrony przy zawieraniu umów z przedsiębiorstwami; a także mechanizmy składania skarg, dochodzenia roszczeń oraz dostęp do wymiaru sprawiedliwości.

Jednak zweryfikowawszy skuteczność rozporządzenia 2006/2004, Komisja stwierdziła, że przestało ono odpowiadać wymogom jednolitego rynku cyfrowego.