Consumentenbescherming in het digitale tijdperk: EU-voorzitterschap en Parlement willen EU-brede samenwerking versterken

Het Maltese voorzitterschap heeft met de vertegenwoordigers van het Europees Parlement een voorlopig akkoord bereikt om de samenwerking tussen de nationale instanties in de EU die verantwoordelijk zijn voor de handhaving van de wetgeving inzake consumentenbescherming, te versterken.

"Het vertrouwen van burgers en ondernemingen in elektronische handel is een essentiële voorwaarde om de digitale interne markt aantrekkelijker en dynamischer te maken. Dankzij dit nieuwe geharmoniseerde kader zullen de rechten en belangen van consumenten beter worden beschermd, ook voor onlineaankopen", aldus Chris Cardona, minister van Economische Zaken, Investeringen en het Kleinbedrijf van Malta.

Het akkoord, dat nog moet worden bekrachtigd door de Raad en het Parlement, is gericht op modernisering van de samenwerkingsmechanismen teneinde de schade aan consumenten door grensoverschrijdende inbreuken op het consumentenrecht van de EU verder te beperken.

Doeltreffende consumentenbescherming moet met name inspelen op de uitdagingen van de digitale economie en de ontwikkeling van de grensoverschrijdende detailhandel in de EU.

Bestrijding van grensoverschrijdende inbreuken

Door deze herziening van het bestaande kader voor samenwerking op het gebied van consumentenbescherming zullen meer bevoegdheden worden gegeven aan de nationale instanties, met name in het kader van de digitale eengemaakte markt.

Bij EU-brede schendingen van de consumentenrechten zullen de nationale handhavingsinstanties en de Commissie hun optreden coördineren om dergelijke praktijken te stoppen, met name in het geval van wijdverspreide inbreuken met een Unie-dimensie die de consument schade zouden kunnen berokkenen in een groot deel van de EU.

Consumentenvertrouwen in elektronische handel

Door ineffectieve handhaving van grensoverschrijdende inbreuken, met name in de digitale omgeving, kunnen handelaren handhaving omzeilen door zich elders binnen de Unie te vestigen, wat leidt tot een verstoring van de mededinging voor handelaren die zich aan de wet houden en hun activiteiten nationaal of grensoverschrijdend uitvoeren, waardoor consumenten rechtstreeks schade wordt berokkend en het vertrouwen van de consument in de interne markt wordt ondermijnd.

Een hoger niveau van harmonisatie, waarbij doeltreffende en efficiënte samenwerking op het gebied van handhaving tussen openbare handhavingsinstanties wordt ingevoerd, is derhalve noodzakelijk om inbreuken binnen de Unie en wijdverspreide inbreuken op te sporen, te onderzoeken en te beëindigen.

Met het oog op verdere harmonisering van de praktijken in de EU, zal de nieuwe verordening een aantal minimale onderzoeks- en handhavingsbevoegdheden bevatten die iedere nationale bevoegde instantie moet kunnen uitoefenen om naar behoren te coördineren in de strijd tegen inbreuken.

Voor deze bevoegdheden moet een goed evenwicht worden gevonden tussen de belangen die door de grondrechten worden beschermd, zoals een hoog niveau van consumentenbescherming, de vrijheid van ondernemerschap en de vrijheid van informatie.

Het mechanisme van wederzijdse bijstand tussen diensten zal worden versterkt om te kunnen vaststellen of er een inbreuk binnen de EU heeft plaatsgehad en om een einde te maken aan deze inbreuk.

Een verbeterd waarschuwingsmechanisme zal een bevoegde instantie in staat stellen om de Commissie en andere bevoegde instanties onverwijld in kennis te stellen van elk redelijk vermoeden dat er een inbreuk binnen de Unie of een wijdverspreide inbreuk op haar grondgebied plaatsvindt die de belangen van consumenten in andere lidstaten kan schaden.

De bevoegde instanties zullen ook in staat zijn om op eigen initiatief een onderzoek te starten wanneer hun op andere wijze dan via klachten van consumenten inbreuken binnen de Unie of wijdverspreide inbreuken ter kennis komen.

Een inhaalbeweging voor de digitale economie

De Commissie heeft op 25 mei 2016 het voorstel tot modernisering van de samenwerking met betrekking tot consumentenbescherming gepresenteerd als onderdeel van een ruimer pakket met voorstellen over grensoverschrijdende pakketbezorging en over de aanpak van ongerechtvaardigde geoblocking.

Momenteel voorziet Verordening (EG) nr. 2006/2004 in geharmoniseerde voorschriften en procedures om de samenwerking tussen de nationale instanties die verantwoordelijk zijn voor de handhaving van grensoverschrijdende wetgeving inzake consumentenbescherming, te bevorderen.

Het toepassingsgebied van de verordening van 2004 omvat 18 delen van consumentenwetgeving, met inbegrip van bepalingen die beogen de consument tegen oneerlijke en misleidende commerciële communicatie te beschermen, ervoor te zorgen dat consumenten naar behoren worden geïnformeerd alvorens een aankoopbeslissing te nemen, een adequate bescherming te bieden bij het sluiten van contracten met bedrijven, en te voorzien in klachtenmechanismen en verhaalsmogelijkheden en toegang tot de rechter.

Echter, na een evaluatie van de doeltreffendheid van Verordening (EG) nr. 2006/2004 heeft de Commissie geconcludeerd dat de uitdagingen van de digitale eengemaakte markt met deze verordening niet langer doeltreffend worden aangepakt.