Επισκόπηση της κοινής γεωργικής πολιτικής

Στήριξη των γεωργών και της υπαίθρου

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση μια σειρά νομοθετημάτων συνθέτουν μια ενοποιημένη πολιτική για τη γεωργία: την κοινή γεωργική πολιτική. Δημιουργήθηκε το 1962 και είναι η πιο μακροχρόνια πολιτική της ΕΕ· αντιστοιχεί σε 386,6 δισ. ευρώ του προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 ή περίπου 0,34 ευρώ ημερησίως ανά πολίτη της ΕΕ.

Η κοινή γεωργική πολιτική συμβάλλει στα εξής:

• παροχή οικονομικά προσιτών, ασφαλών και υψηλής ποιότητας τροφίμων σε 447 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ
• εξασφάλιση δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τους γεωργούς, με τη στήριξη 7 εκατομμυρίων δικαιούχων
• διαφύλαξη των φυσικών πόρων και συνεισφορά στη δράση για το κλίμα με το 40% του προϋπολογισμού της

Η ΚΓΠ αποτελείται από τρία μέρη:

• άμεσες ενισχύσεις για τους γεωργούς
• μέτρα για τη σταθεροποίηση των αγορών
• στήριξη της υπαίθρου

Άμεσες ενισχύσεις για τους γεωργούς

Η ΕΕ στηρίζει τους γεωργούς με άμεσες ενισχύσεις, με σκοπό:

• να τους παρέχει σταθερό εισόδημα και να τους προστατεύει από τις διακυμάνσεις των τιμών και κατά τα έτη στα οποία η συγκομιδή δεν είναι καλή
• να τους παρέχει δημόσια αγαθά που δεν πληρώνονται συνήθως από τις αγορές, όπως η φροντίδα της γεωργικής τους έκτασης και η τήρηση προτύπων για την επισιτιστική ασφάλεια, το περιβάλλον και τις σωστές συνθήκες διαβίωσης των ζώων
• να καταστεί η γεωργία επικερδής

Η στήριξη αυτή διασφαλίζει ότι υπάρχει αξιόπιστη και άφθονη προσφορά τροφίμων σε προσιτές τιμές και ότι οι γεωργοί πληρούν όλα τα πρότυπα που αφορούν την ασφάλεια, το περιβάλλον και την υγεία και καλή διαβίωση των ζώων, τα οποία συγκαταλέγονται μεταξύ των υψηλότερων προτύπων στον κόσμο. Οι γεωργοί που δεν συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις λαμβάνουν μικρότερη ή και καθόλου στήριξη («ενισχυμένη αιρεσιμότητα»).

• Εισοδηματική στήριξη στην πράξη (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Μέτρα για τη σταθεροποίηση των αγορών

Η ΚΓΠ περιλαμβάνει διάφορα μέτρα για την αγορά, με σκοπό τη σταθεροποίηση των γεωργικών αγορών, την πρόληψη κρίσεων στην αγορά και την αντιστάθμιση της υψηλής αστάθειας των τιμών, π.χ. λόγω βραχυπρόθεσμης υπερπροσφοράς. Τα μέτρα αυτά είναι τα εξής:

• χρηματοδότηση της ΕΕ προς τα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση προβλημάτων σε συγκεκριμένους τομείς
• συγκεκριμένοι κανόνες σχετικά με το διεθνές εμπόριο γεωργικών προϊόντων
• ad hoc παρέμβαση σε περιόδους κρίσης, είτε από κυβερνήσεις που μπορούν να αγοράζουν και να αποθηκεύουν προϊόντα, όπως σιτάρι, ρύζι ή γάλα σε σκόνη, είτε ως στήριξη σε ιδιωτικές επιχειρήσεις για την αποθήκευση προϊόντων, όπως η ζάχαρη ή το ελαιόλαδο

Αυτά τα μέτρα για την αγορά υπάγονται στον κανονισμό για την κοινή οργάνωση των αγορών.

Η ΕΕ επικαιροποίησε τους κανόνες αυτούς το 2026 για να ενισχύσει τη διαπραγματευτική ισχύ των γεωργών και να διασφαλίσει ότι οι γεωργοί λαμβάνουν δίκαιη τιμή για τα τρόφιμα που παράγουν. Οι αλλαγές αυτές διευκολύνουν τους γεωργούς:

• να ωφελούνται από γραπτές, σαφείς συμβάσεις και δίκαιους όρους
• να δέχονται κίνητρα για να προσχωρούν σε οργανώσεις παραγωγών όπως συνεταιρισμούς και ενώσεις
• να διαπραγματεύονται συλλογικά τις συμβάσεις
• να διαθέτουν σαφείς κανόνες σχετικά με τη χρήση του όρου «κρέας» και ονομασιών που σχετίζονται με το κρέας

• Προσωρινή συμφωνία Συμβουλίου και Κοινοβουλίου για να δοθεί στους γεωργούς ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων (δελτίο Τύπου, 5 Μαρτίου 2026)
• Επισκόπηση των μέτρων της αγοράς (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Στήριξη της υπαίθρου

Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, η κοινή γεωργική πολιτική βοηθά τις αγροτικές περιοχές να αναπτύσσονται, να ευημερούν και να διατηρούν τον πληθυσμό τους.

Σχεδόν το ήμισυ της Ευρώπης αποτελείται από κυρίως αγροτικές περιοχές, στις οποίες κατοικεί το 25% των 447 εκατομμυρίων ανθρώπων της ΕΕ. Οι εν λόγω αγροτικές περιοχές συγκαταλέγονται επίσης μεταξύ των πλέον μειονεκτικών περιφερειών της ΕΕ, με ΑΕγχΠ κατά κεφαλή αρκετά χαμηλότερο του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Τα μέτρα της ΕΕ για την αγροτική ανάπτυξη στο πλαίσιο της ΚΓΠ συμβάλλουν:

• στον εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων
• στην αύξηση των επενδύσεων σε υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών συνδεσιμότητας και των βασικών υπηρεσιών
• στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του γεωργικού τομέα
• στην εξασφάλιση της ανανέωσης των γενεών στον γεωργικό τομέα

Επιπλέον, η πολιτική συνοχής της ΕΕ συμπληρώνει την πολιτική ανάπτυξης της υπαίθρου, ιδίως με τη στήριξη της ισορροπημένης ανάπτυξης σε διάφορες περιοχές.

• Χρηματοδότηση και δράσεις αγροτικής ανάπτυξης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Επενδύσεις στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Απλούστευση της ΚΓΠ

Στις 18 Δεκεμβρίου 2025 το Συμβούλιο ενέκρινε νέα μέτρα για την απλούστευση της ΚΓΠ. Σκοπός είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής γεωργίας με τη μείωση της γραφειοκρατίας, τη στήριξη των γεωργών, συμπεριλαμβανομένων των μικροκαλλιεργητών και των νεοφυών επιχειρήσεων, την ενθάρρυνση της καινοτομίας και την τόνωση της παραγωγικότητας. Χάρη στα νέα μέτρα αναμένονται:

• μείωση του διοικητικού φόρτου και των ελέγχων για τους γεωργούς και τις εθνικές διοικήσεις
• αύξηση των ενισχύσεων για τους μικροκαλλιεργητές και απλούστευση των κανόνων σχετικά με την αιρεσιμότητα
• μείωση των επιτόπιων ελέγχων και κατάργηση της ετήσιας εκκαθάρισης επιδόσεων
• βελτίωση της χρηματοδότησης των γεωργών σε περιόδους κρίσης

Τα προτεινόμενα μέτρα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ετήσια εξοικονόμηση έως 1,6 δισ. ευρώ για τους γεωργούς και άνω των 200 εκατ. ευρώ για τις εθνικές διοικήσεις.

• Πράσινο φως από το Συμβούλιο για την απλούστευση της κοινής γεωργικής πολιτικής (δελτίο Τύπου, 18 Δεκεμβρίου 2025)
• Απλούστευση των κανόνων της ΕΕ

Περίοδος χρηματοδότησης 2023-2027

Η χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής επανεξετάζεται τακτικά, ώστε να προσαρμόζεται στις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο γεωργικός τομέας της ΕΕ.

Η νέα περίοδος χρηματοδότησης ξεκίνησε το 2023 και θα διαρκέσει έως το 2027. Ο κύκλος αυτός επιδιώκει κυρίως:

• δικαιότερη κατανομή των κονδυλίων για την καλύτερη στήριξη των μικρότερων γεωργικών εκμεταλλεύσεων και των νεότερων γεωργών
• συμβολή στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για το περιβάλλον και το κλίμα
• παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στον σχεδιασμό για τα κράτη μέλη

Κοινή γεωργική πολιτική μετά το 2027

Στη διάρκεια του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας στις 22 Σεπτεμβρίου 2025, οι υπουργοί Γεωργίας συζήτησαν το προτεινόμενο πλαίσιο της Επιτροπής για τη μελλοντική ΚΓΠ.

Οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με το πώς η νέα δομή χρηματοδότησης, που περιλαμβάνει 293,7 δισ. ευρώ για εισοδηματική στήριξη και στήριξη της αντιμετώπισης κρίσεων, θα ευθυγραμμιστεί με τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης ώστε να διασφαλιστεί η βιώσιμη γεωργική ανάπτυξη και ανθεκτικότητα σε ολόκληρη την ΕΕ.

• Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας, 22-23 Σεπτεμβρίου 2025
• Κανονισμός για την ΚΓΠ μετά το 2027 (πρόταση της Επιτροπής)

Η ανάγκη χρηματοδότησης της γεωργίας

Ο αγροδιατροφικός τομέας είναι ένας από τους μεγαλύτερους οικονομικούς τομείς στην ΕΕ. Παρέχει 40 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και περίπου 10 εκατομμύρια γεωργοί εργάζονται για την παροχή υψηλής ποιότητας τροφίμων σε προσιτές τιμές, προσπαθώντας παράλληλα να διαφυλάσσουν τους φυσικούς πόρους.

Ωστόσο, ο γεωργικός τομέας αντιμετωπίζει μοναδικές προκλήσεις σε σύγκριση με άλλους τομείς:

• εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες και το κλίμα και επηρεάζεται από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως ξηρασίες ή πλημμύρες, που οδηγούν σε διακυμάνσεις της παραγωγής
• η παραγωγή απαιτεί χρόνο και προγραμματισμό, όπερ σημαίνει καθυστέρηση στην προσαρμογή της προσφοράς

Αυτό μπορεί να προκαλέσει αστάθεια της αγοράς και ευμετάβλητες τιμές.

Επίσης, ο αγροδιατροφικός τομέας αντιμετωπίζει προκλήσεις, όπως ο διεθνής ανταγωνισμός, οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κρίσεις, η κλιματική αλλαγή και το ευμετάβλητο κόστος των συντελεστών παραγωγής, όπως τα καύσιμα και τα λιπάσματα.

Το εισόδημα των γεωργών εξακολουθεί να είναι σχεδόν 40% χαμηλότερο από το μη γεωργικό εισόδημα, παρά τη σημασία της παραγωγής τροφίμων και την αύξηση του μέσου εισοδήματος κατά τα τελευταία 20 έτη.

Μερίδιο των γεωργών επί του μέσου εισοδήματος της ΕΕ

Χρηματοδότηση της ΚΓΠ

Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ, η κοινή γεωργική πολιτική χρηματοδοτείται από δύο ταμεία (που αποκαλούνται επίσης «πυλώνες»):

• το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ), το οποίο παρέχει άμεση στήριξη και χρηματοδοτεί μέτρα για την αγορά
• το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), το οποίο χρηματοδοτεί την αγροτική ανάπτυξη.

Η διαχείριση των πληρωμών πραγματοποιείται σε εθνικό επίπεδο από κάθε κράτος μέλος της ΕΕ. Η αγροτική ανάπτυξη συγχρηματοδοτείται από τα κράτη μέλη.

• Χρηματοδότηση της ΚΓΠ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Ο ρόλος του Συμβουλίου στην ΚΓΠ

Το Συμβούλιο της ΕΕ είναι αρμόδιο για τη θέσπιση νομοθεσίας, συνήθως από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, βάσει προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Στα τέλη του 2021, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο ενέκριναν τους νέους κανόνες της ΚΓΠ για την περίοδο 2023-2027 και, την άνοιξη του 2024, επέφεραν ορισμένες αλλαγές για να τους καταστήσουν πιο ευέλικτους και να μειώσουν τη γραφειοκρατία για τους γεωργούς.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διαχειρίζονται την καθημερινή λειτουργία της ΚΓΠ. Το Συμβούλιο διασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη συμμετέχουν σε κάθε πτυχή της πολιτικής, ιδίως όσον αφορά τις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, τις οποίες μπορεί να εκδίδει η Επιτροπή, φερ’ ειπείν για την επικαιροποίηση των τεχνικών λεπτομερειών της νομοθεσίας.

Οι εργασίες του Συμβουλίου για όλα τα θέματα που σχετίζονται με την ΚΓΠ προετοιμάζονται από την Ειδική Επιτροπή Γεωργίας (ΕΕΓ), η οποία απαρτίζεται από εκπροσώπους των κυβερνήσεων των κρατών μελών. Η επιτροπή λειτουργεί από το 1960.

• Τι κάνει το Συμβούλιο

Δείτε επίσης: