Κανόνες χρηματοδότησης της ΚΓΠ για την περίοδο 2023-2027

Προσαρμογή σε νέες προκλήσεις

Συνολικά, η κοινή γεωργική πολιτική της ΕΕ έχει ως στόχο:

• την παροχή οικονομικά προσιτών και ασφαλών τροφίμων υψηλής ποιότητας
• την εξασφάλιση σταθερού εισοδήματος για τους γεωργούς
• τη σταθεροποίηση των αγορών
• τη στήριξη της υπαίθρου

Η ΚΓΠ υπάρχει από τη δεκαετία του 1960, αλλά επανεξετάζεται σε τακτά χρονικά διαστήματα και προσαρμόζεται ανάλογα με τις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο γεωργικός τομέας της ΕΕ.

Βασικοί στόχοι της ΚΓΠ για την περίοδο 2023-2027

Με την τελευταία μεταρρύθμιση για την περίοδο 2023-2027, η ΕΕ έχει θέσει τους εξής στόχους:



• παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στον σχεδιασμό για τα κράτη μέλη

• δικαιότερη κατανομή των κονδυλίων για την καλύτερη στήριξη των μικρότερων γεωργικών εκμεταλλεύσεων και των νεότερων γεωργών

• συμβολή στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για το περιβάλλον και το κλίμα

• αύξηση της ανταγωνιστικότητας και προετοιμασία για κρίσεις

Ευέλικτος σχεδιασμός για τα κράτη μέλη

Χάρη σε έναν νέο τρόπο εργασίας, οι χώρες διαθέτουν μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά την κατανομή των γεωργικών κονδυλίων με βάση τις τοπικές συνθήκες και ανάγκες.

Αντί να επιβάλλει συγκεκριμένα μέτρα, η μεταρρυθμισμένη ΚΓΠ δίνει προτεραιότητα σε στόχους. Με αυτόν τον τρόπο δίνεται στα κράτη μέλη η ευχέρεια να εκτιμούν τις οικείες ανάγκες τους και να επιλέγουν από ένα φάσμα μέσων για την επίτευξη αυτών των στόχων.

Τα μέσα αυτά πρέπει να περιγράφονται στα εθνικά στρατηγικά σχέδια. Κάθε σχέδιο πρέπει να εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ώστε να μη δημιουργεί στρέβλωση της ενιαίας αγοράς ούτε να προκαλεί υπερβολικές επιβαρύνσεις στις εκμεταλλεύσεις ή τις διοικήσεις.

Κάθε χρόνο, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να υποβάλλουν εκθέσεις παρακολούθησης της προόδου τους προς την επίτευξη των στόχων σε επίπεδο ΕΕ. Ένα κοινό σύνολο δεικτών αποτελεσμάτων που έχουν συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ εξασφαλίζει συνεπή και ισότιμη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των χρησιμοποιούμενων μέτρων.

Δικαιότερη κατανομή των ενισχύσεων

Οι άμεσες ενισχύσεις παρέχουν στους γεωργούς σταθερό εισόδημα και δίχτυ ασφαλείας έναντι των διακυμάνσεων των τιμών. Για την περίοδο 2023-2027, οι πληρωμές αυτές θα πρέπει να κατανεμηθούν πιο δίκαια:

• 10% για μικρότερες και μεσαίες γεωργικές εκμεταλλεύσεις
• 3% για νεότερους γεωργούς
• σύνδεση των ενισχύσεων με τις κοινωνικές και εργασιακές συνθήκες

Λόγω της ανακατανομής αυτής, υπάρχει το ενδεχόμενο να μειωθούν οι ενισχύσεις για άλλους δικαιούχους ή να θεσπιστούν ανώτατα όρια.

Πιο οικολογικές γεωργικές πρακτικές

Οι νέοι κανόνες παρέχουν κίνητρα και απαιτούν από τους γεωργούς να υιοθετήσουν ευαίσθητες ως προς το κλίμα και φιλικές προς τη φύση πρακτικές, για παράδειγμα:

• οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις που λαμβάνουν άμεσες ενισχύσεις πρέπει να προστατεύουν τους υγρότοπους και τους τυρφώνες, ώστε να διατηρούν εδάφη πλούσια σε άνθρακα
• οι γεωργοί μπορούν να λαμβάνουν πρόσθετη στήριξη από οικολογικά προγράμματα για να εφαρμόζουν φιλικές προς τη φύση και το κλίμα πρακτικές πέραν των απαιτήσεων που υποχρεούνται να τηρούν. Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να δαπανούν το 25% των άμεσων ενισχύσεων για τα εν λόγω οικολογικά προγράμματα

Αύξηση της ανταγωνιστικότητας και προετοιμασία για κρίσεις

Η ΕΕ επιθυμεί επίσης να ενισχύσει τη θέση των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού και να τονώσει την ανταγωνιστικότητα του τομέα. Οι νέοι κανόνες για την περίοδο 2023-2027 ενθαρρύνουν τη συνεργασία μεταξύ παραγωγών και γεωργικών εκμεταλλεύσεων, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η προσφορά με τη ζήτηση.

Επιπλέον, ένα αποθεματικό ύψους 450 εκατ. ευρώ ετησίως θα διασφαλίσει την ετοιμότητα της ΕΕ απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις που μπορεί να προκύψουν από ζωικές νόσους, διαταραχές της αγοράς, ακραία καιρικά φαινόμενα ή υψηλές τιμές ενέργειας ή εισροών, για παράδειγμα στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας. Το 2022 και το 2023 κινητοποιήθηκε 1 δισ. ευρώ για να βοηθηθούν οι γεωργοί στην αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσης.

Ανταπόκριση στις ανησυχίες των γεωργών

Για να ανταποκριθεί στις ανησυχίες που εκφράζουν οι γεωργοί, ένα έτος μετά την έναρξη της νέας ΚΓΠ, η ΕΕ θέσπισε μέτρα για μειωμένο διοικητικό φόρτο για τους γεωργούς και μεγαλύτερη ευελιξία στην εκπλήρωση ορισμένων απαιτήσεων της ΚΓΠ για την περίοδο 2023-2027.

Οι τροποποιημένοι κανόνες επιτρέπουν παρεκκλίσεις σε περιπτώσεις απροσδόκητων καιρικών συνθηκών και περιβαλλοντικές απαιτήσεις, μεταξύ των οποίων:

• πρακτικές εδαφοκάλυψης
• εναλλαγή και διαφοροποίηση των καλλιεργειών
• αγρανάπαυση και χαρακτηριστικά τοπίου

Οι μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις κάτω των 10 εκταρίων, οι οποίες αποτελούν το 65% των δικαιούχων της ΚΓΠ αλλά καλύπτουν μόνο το 10% της γης, δεν θα ελέγχονται ούτε θα τιμωρούνται, εάν δεν συμμορφώνονται με τους περιβαλλοντικούς κανόνες, ούτως ώστε να μειωθεί σημαντικά ο διοικητικός φόρτος για πολλούς και να διατηρηθούν παράλληλα οι περιβαλλοντικές δεσμεύσεις.

Επιπλέον, οι χώρες της ΕΕ μπορούν πλέον να τροποποιούν τα στρατηγικά τους σχέδια δύο φορές τον χρόνο και όχι μόνο μία.

Οι αλλαγές αυτές εξισορροπούν τους στόχους για το περιβάλλον και το κλίμα με τις ανησυχίες των γεωργών, με δεδομένο τον αντίκτυπο που έχουν οι γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως οι συνέπειες της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

• Τελικό πράσινο φως από το Συμβούλιο για στοχευμένη αναθεώρηση της κοινής γεωργικής πολιτικής (δελτίο Τύπου, 13 Μαΐου 2024)

Νομικό πλαίσιο

Η ΚΓΠ για την περίοδο 2023-2027 καλύπτεται από τους ακόλουθους κανονισμούς:

• Κανονισμός για τα στρατηγικά σχέδια
• Κανονισμός για την κοινή οργάνωση των αγορών
• Οριζόντιος κανονισμός για τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της ΚΓΠ
• Η κοινή γεωργική πολιτική: 2023-2027 (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Η γεωργική πολιτική της ΕΕ μετά το 2027

Τον Δεκέμβριο του 2024 το Συμβούλιο ενέκρινε ομόφωνα σειρά συμπερασμάτων σχετικά με τη μελλοντική κοινή γεωργική πολιτική. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, η γεωργική πολιτική του μέλλοντος θα πρέπει να είναι:

• ανταγωνιστική
• ανθεκτική στις κρίσεις
• βιώσιμη
• φιλική προς τους αγρότες
• βασισμένη στη γνώση

Στα συμπεράσματα επισημαίνεται η σημασία της ΚΓΠ για την επίτευξη των στόχων αυτών και υπογραμμίζονται οι βασικοί στόχοι της διαφύλαξης της επισιτιστικής ασφάλειας, με παράλληλη κατοχύρωση δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τον αγροτικό πληθυσμό και εύλογων τιμών για τους καταναλωτές.

• Μια ανταγωνιστική κοινή γεωργική πολιτική με επίκεντρο τους αγρότες: Έγκριση συμπερασμάτων από το Συμβούλιο (δελτίο Τύπου, 9 Δεκεμβρίου 2024)

Στο Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας του Μαΐου του 2025, οι υπουργοί συζήτησαν σχετικά με την ανακοίνωση για το όραμα για τη γεωργία και τα τρόφιμα, που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 2025. Συμφώνησαν ότι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας της γεωργίας και η απλούστευση των γεωργικών πολιτικών αποτελούν βασικούς στόχους.

Το όραμα επικεντρώνεται σε τέσσερις τομείς προτεραιότητας:

• ελκυστικότητα της γεωργίας για τις μελλοντικές γενιές
• διασφάλιση ανταγωνιστικού και ανθεκτικού αγροδιατροφικού τομέα
• ανθεκτικότητα του αγροδιατροφικού τομέα στις μελλοντικές εξελίξεις
• παροχή δίκαιων συνθηκών διαβίωσης και εργασίας στις αγροτικές περιοχές

Η απλούστευση των ενωσιακών κανόνων, η έρευνα, η καινοτομία και η ψηφιοποίηση συγκαταλέγονται στους κύριους καθοριστικούς παράγοντες που έχουν προσδιοριστεί για την επίτευξη των στόχων σε αυτούς τους τομείς προτεραιότητας.

• Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας, 26 Μαΐου 2025