An Comhbheartas Talmhaíochta mínithe

Tacaíocht d’fheirmeoirí agus do cheantair thuaithe

Is ionann roinnt dlíthe san Aontas Eorpach agus beartas aontaithe maidir le talmhaíocht - an comhbheartas talmhaíochta. Cruthaíodh é in 1962, agus is é an beartas is faide de chuid an Aontais é, arb ionann é agus €386.6 billiún de bhuiséad an Aontais do 2021-2027 nó thart ar €0.34 in aghaidh an lae in aghaidh an tsaoránaigh den Aontas.

Cuidíonn an comhbheartas talmhaíochta leis an méid a leanas a dhéanamh:

• bia inacmhainne, sábháilte agus ar ardchaighdeán a chur ar fáil do 447 milliún saoránach den Aontas
• caighdeán cóir maireachtála a chinntiú d’fheirmeoirí a thacaíonn le 7 milliún tairbhí
• acmhainní nádúrtha a chaomhnú agus rannchuidiú le gníomhú ar son na haeráide le 40 % dá bhuiséad

Trí chuid atá sa bheartas:

• íocaíochtaí díreacha d’fheirmeoirí
• bearta chun margaí a chobhsú
• tacaíocht do cheantair thuaithe

Íocaíochtaí díreacha d’fheirmeoirí

Tacaíonn an tAontas le feirmeoirí trí íocaíochtaí díreacha chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

• ioncam cobhsaí a sholáthar dóibh agus iad a chosaint ar phraghsanna luaineacha agus ar bhlianta na ndrochbharr
• earraí poiblí a sheachadadh nach n-íocann margaí astu de ghnáth, mar shampla aire a thabhairt dá dtalamh feirme agus caighdeáin sábháilteachta bia, caighdeáin chomhshaoil agus caighdeáin leasa ainmhithe a chomhlíonadh
• an fheirmeoireacht a dhéanamh brabúsach

Cinntítear leis an tacaíocht sin go bhfuil soláthar iontaofa flúirseach bia ann ar phraghsanna inacmhainne, agus go gcomhlíonann feirmeoirí na caighdeáin sábháilteachta, chomhshaoil agus sláinte agus leasa ainmhithe uile, atá i measc na gcaighdeán is airde ar domhan. Feirmeoirí nach gcomhlíonann na ceanglais, is lú tacaíocht a fhaigheann siad nó ní fhaigheann siad tacaíocht ar bith (‘coinníollacht fheabhsaithe’).

• Tacaíocht ioncaim iarbhír (an Coimisiún Eorpach)

Bearta chun margaí a chobhsú

Áirítear in CBT roinnt beart margaidh chun margaí talmhaíochta a chobhsú, géarchéimeanna margaidh a chosc agus luaineacht ard praghsanna a fhrithchothromú, mar shampla mar gheall ar rósholáthar gearrthéarmach. Is iad seo a leanas na bearta sin:

• Maoiniú ón Aontas do na Ballstáit chun aghaidh a thabhairt ar fhadhbanna in earnálacha ar leith
• rialacha sonracha maidir le trádáil idirnáisiúnta táirgí talmhaíochta
• idirghabháil ad hoc le linn géarchéime, ag rialtais ar féidir leo táirgí a cheannach agus a stóráil, mar shampla cruithneacht, rís nó púdar bainne, nó mar thacaíocht d’oibreoirí príobháideacha chun táirgí a stóráil, mar shampla siúcra nó ola olóige

Is cuid den rialachán maidir le comheagrú na margaí iad na bearta margaidh sin.

Rinne an tAontas na rialacha sin a nuashonrú in 2026 chun cumhacht mhargála na bhfeirmeoirí a neartú agus chun a chinntiú go bhfaighidh siad praghas cothrom ar an mbia a tháirgeann siad. Fágann na hathruithe sin go bhfuil sé níos éasca d’fheirmeoirí an méid seo a leanas a dhéanamh:

• tairbhe a bhaint as conarthaí soiléire i scríbhinn agus as téarmaí cothroma
• dreasachtaí a fháil chun páirt a ghlacadh eagraíochtaí táirgeoirí lena náirítear comharchumainn agus comhlachais
• conarthaí a chaibidil le chéile
• tairbhe a bhaint as rialacha soiléire maidir le húsáid an téarma ‘feoil’ agus ainmneacha a bhaineann le feoil

• An Chomhairle agus an Pharlaimint tagtha ar chomhaontú sealadach chun seasamh caibidlíochta níos láidre a thabhairt d’fheirmeoirí i slabhra an tsoláthair bia (preaseisiúint, an 5 Márta 2026)
• Forbhreathnú ar bhearta margaidh (an Coimisiún Eorpach)

Tacaíocht do cheantair thuaithe

Ó thús na 2000idí i leith, tá an comhbheartas talmhaíochta ag cabhrú le ceantair thuaithe forbairt, bláthú agus daonra a choinneáil iontu.

Ceantair thuaithe den chuid is mó atá i mbeagnach leath na hEorpa, ina bhfuil 25% de 447 milliún duine an Aontais ina gcónaí. Tá na réigiúin tuaithe sin ar chuid de na réigiúin is mídheisiúla san Aontas freisin, le OTI per capita i bhfad faoi bhun mheán an Aontais.

Cuidíonn bearta forbartha tuaithe an Aontais laistigh de CBT leis an méid seo a leanas a dhéanamh:

• feirmeacha a nuachóiriú
• infheistíocht i mbonneagar a mhéadú, nascacht agus seirbhísí bunúsacha san áireamh
• Borradh a chur faoi iomaíochas earnáil na talmhaíochta
• athnuachan ó ghlúin go glúin a chinntiú in earnáil na feirmeoireachta

Ina theannta sin, comhlánaíonn beartas comhtháthaithe an Aontais an beartas forbartha tuaithe, go háirithe trí thacú le forbairt chothrom ar fud na réigiún éagsúil.

• Cistiú agus gníomhaíochtaí forbartha tuaithe (an Coimisiún Eorpach)
• Infheistíochtaí sa bheartas comhtháthaithe (an Coimisiún Eorpach)

CBT a shimpliú

An 18 Nollaig 2025, ghlac an Chomhairle bearta nua chun CBT a shimpliú. Is é an aidhm atá ann borradh a chur faoi iomaíochas thalmhaíocht na hEorpa tríd an rómhaorlathas a laghdú, tacú le feirmeoirí, feirmeoirí beaga agus gnólachtaí nuathionscanta san áireamh, nuálaíocht a spreagadh agus borradh a chur faoin táirgiúlacht. Is é seo a leanas is aidhm do na bearta nua:

• an t-ualach riaracháin agus rialuithe a laghdú d’fheirmeoirí agus do riaracháin náisiúnta
• íocaíochtaí d’fheirmeoirí beaga a mhéadú agus na rialacha maidir le coinníollacht a shimpliú
• na seiceálacha ar an láthair a laghdú agus deireadh a chur leis an imréiteach feidhmíochta bliantúil
• feabhas a chur ar chistiú d’fheirmeoirí le linn géarchéime

D’fhéadfadh coigilteas bliantúil suas le €1.6 billiún d’fheirmeoirí agus níos mó ná €200 milliún do riaracháin náisiúnta a bheith mar thoradh ar na bearta atá beartaithe.

Tréimhse chistiúcháin 2023-2027

Déantar athbhreithniú rialta ar an gcistiú don chomhbheartas talmhaíochta chun é a chur in oiriúint do dhúshláin nua atá roimh earnáil feirmeoireachta an Aontais.

Cuireadh tús leis an tréimhse chistiúcháin nua in 2023 agus mairfidh sí go dtí 2027. Is é an príomhfhócas a bhíonn ag an timthriall sin:

• cistí a dháileadh ar bhealach níos cothroime chun tacaíocht níos fearr a thabhairt d’fheirmeacha beaga agus d’fheirmeoirí óga
• rannchuidiú le spriocanna comhshaoil agus aeráide an Aontais
• níos mó solúbthachta a chur ar fáil maidir le pleanáil do na Ballstáit

An comhbheartas talmhaíochta tar éis 2027

Le linn na Comhairle Talmhaíochta agus Iascaigh an 22 Meán Fómhair 2025, phléigh na hairí talmhaíochta an creat a mhol an Coimisiún don Chomhbheartas Talmhaíochta a bheidh ann amach anseo.

Bhí seisiún tuairimíochta ag na hairí maidir leis an gcaoi a ndéanfar an struchtúr nua cistiúcháin a ailíniú le pleananna comhpháirtíochta náisiúnta agus réigiúnacha, lena n-áirítear €293.7 billiún le haghaidh tacaíocht ioncaim agus géarchéime, chun fás talmhaíochta inbhuanaithe agus an athléimneacht talmhaíochta a chinntiú ar fud an Aontais.

• An Chomhairle Talmhaíochta agus Iascaigh, an 22-23 Meán Fómhair 2025
• Rialachán maidir le CBT tar éis 2027 (togra ón gCoimisiún)

An gá atá le maoiniú talmhaíochta

Tá an earnáil agraibhia ar cheann de na hearnálacha eacnamaíocha is mó san Aontas. Cuireann sé 40 milliún post ar fáil agus oibríonn thart ar 10 milliún feirmeoir chun bia inacmhainne ar ardchaighdeán a chur ar fáil agus, ag an am céanna, déanann sé iarracht acmhainní nádúrtha a chaomhnú.

Mar sin féin, tá dúshláin ar leith roimh earnáil na feirmeoireachta i gcomparáid le hearnálacha eile:

• braitheann sé go mór ar an aimsiragus ar an aeráid, agus bíonn tionchar ag eachtraí adhaimsire mar shampla triomaigh nó tuilte air, rud a mbíonn táirgeadh luaineach mar thoradh air
• Tógann táirgeadh am agus pleanáil, rud a chiallaíonn go bhfuil moill ar sholáthar a oiriúnú

D’fhéadfadh sé sin a bheith ina chúis le héagobhsaíocht sa mhargadh agus praghsanna luaineacha a bheith mar thoradh air.

Ina theannta sin, tá dúshláin roimh an earnáil agraibhia mar shampla iomaíocht dhomhanda, géarchéimeanna eacnamaíocha agus airgeadais, an t-athrú aeráide agus costais luaineacha na n-ionchur mar shampla breosla agus leasachán.

Tá ioncam feirmeoirí fós beagnach 40% níos ísle ná ioncam neamhthalmhaíochta in ainneoin a thábhachtaí atá táirgeadh bia agus méadú ar mheánioncaim le 20 bliain anuas.

An sciar de mheánioncam an Aontais a thuilleann feirmeoirí

Maoiniú an CBT

Déantar an comhbheartas talmhaíochta a mhaoiniú trí dhá chiste (ar a dtugtar colúin freisin) mar chuid de bhuiséad an Aontais:

• cuireann an Ciste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta (CERT) tacaíocht dhíreach ar fáil agus cistíonn sé bearta margaidh
• maoiníonn an Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) forbairt tuaithe.

Déanann gach Ballstát de chuid an Aontais íocaíochtaí a bhainistiú ar an leibhéal náisiúnta. Déanann na Ballstáit an fhorbairt tuaithe a chómhaoiniú.

• CBT a mhaoiniú (an Coimisiún Eorpach)

Ról na Comhairle maidir le CBT

Is í Comhairle an Aontais Eorpaigh atá freagrach as reachtaíocht a ghlacadh, i gcomhpháirt le Parlaimint na hEorpa de ghnáth, bunaithe ar thograí ón gCoimisiún Eorpach tríd an ngnáthnós imeachta reachtach. Ag deireadh 2021, d’fhormheas an Chomhairle agus an Pharlaimint rialacha nua CBT do 2023-2027, agus in earrach 2024, rinne siad roinnt athruithe chun iad a dhéanamh níos solúbtha agus chun an rómhaorlathas a laghdú d’fheirmeoirí.

Is iad Ballstáit an Aontais, i gcomhar leis an gCoimisiún Eorpach, a bhainistíonn reáchtáil laethúil CBT. Áirithíonn an Chomhairle go bhfuil na Ballstáit rannpháirteach i ngach gné den bheartas, go háirithe a mhéid a bhaineann le gníomhartha tarmligthe, ar féidir leis an gCoimisiún iad a ghlacadh, mar shampla chun sonraí teicniúla sa reachtaíocht a thabhairt cothrom le dáta.

Is é an Coiste Speisialta um Thalmhaíocht (CST), ar a bhfuil ionadaithe ó rialtais na mBallstát, a ullmhaíonn obair na Comhairle maidir le gach ábhar a bhaineann le CBT. Tá an coiste ar an bhfód ó bhí 1960 ann.

• An Coiste Speisialta um Thalmhaíocht (CST)
• A mbíonn ar bun ag an gComhairle

Féach freisin