Fit for 55
De Europese klimaatwet maakt de doelstelling om tussen nu en 2030 de netto‑uitstoot van broeikasgassen met ten minste 55% te verminderen wettelijk verplicht. De EU-lidstaten hebben nieuwe wetgeving aangenomen om dit doel te bereiken en de EU tegen 2050 klimaatneutraal te maken.
Wat is Fit for 55?
Het Fit for 55-pakket is een reeks wetten om de broeikasgasemissies in de EU in 2030 met minstens 55% verminderd te hebben en de EU op weg te zetten naar klimaatneutraliteit in 2050.
Het pakket moet voor een kader zorgen dat:
- een billijke en sociaal rechtvaardige transitie waarborgt
- de innovatie en het concurrentievermogen van de EU‑industrie versterkt en een gelijk speelveld ten opzichte van marktdeelnemers uit derde landen garandeert
- het leiderschap van de EU in de mondiale strijd tegen klimaatverandering kracht bijzet
De Raad als medewetgever
De voorstellen van het pakket werden ingediend door de Europese Commissie en daarna op technisch niveau behandeld in de werkgroepen van de Raad die voor de betrokken beleidsterreinen bevoegd zijn.
Daarna werden ze besproken door de ambassadeurs van de EU-lidstaten in het Coreper, om de weg te effenen voor een overeenkomst tussen de 27 lidstaten. Vervolgens wisselden de EU-ministers in verschillende Raadsformaties van gedachten om tot een gemeenschappelijk standpunt te komen over de verschillende voorstellen.
In deze gewone wetgevingsprocedure trad de Raad als volgende stap in onderhandeling met het Europees Parlement om tot een akkoord te komen en zo de wetgevingsbesluiten definitief te kunnen aannemen.
Fit for 55: hoe worden klimaatdoelen EU-wetgeving? (Infographic)
Wat omvat Fit for 55?
Interactieve afbeelding met pictogrammen die verwijzen naar infographics. Elk pictogram verwijst naar een infographic waarin 1 of 2 voorstellen uit het Fit for 55-pakket worden toegelicht.
EU-emissiehandelssysteem
In het EU-emissiehandelssysteem (EU-ETS) voor de koolstofmarkt worden, onder een absoluut emissieplafond, emissierechten verhandeld in energie-intensieve sectoren en de elektriciteitsproductiesector. Het is het belangrijkste instrument van de EU om de uitstoot terug te brengen.
Het Fit for 55-pakket moet zorgen voor een ambitieuzer EU-ETS. De voorgestelde nieuwe maatregelen omvatten:
- uitbreiding naar emissies in het maritiem vervoer
- snellere vermindering van de emissierechten en uitfasering van de gratis emissierechten in sommige sectoren
- uitvoering van de wereldwijde regeling voor koolstofcompensatie en ‑reductie voor de internationale luchtvaart (Corsia) via het EU-ETS
- meer middelen voor het moderniseringsfonds en het innovatiefonds
- herziening van de marktstabiliteitsreserve
Daarnaast is er een nieuw, op zichzelf staand emissiehandelssysteem voor gebouwen, wegvervoer en het gebruik van brandstoffen in andere sectoren opgezet.
In juni 2022 nam de Raad Milieu een standpunt (algemene oriëntatie) aan over de herziening van het EU-ETS. In december 2022 bereikte de Raad een voorlopig akkoord met het Europees Parlement. Hierin werd tussen nu en 2030 voor de sectoren die onder het EU-ETS vallen een hogere emissiereductie van 62% geambieerd, in plaats van de door de Commissie voorgestelde 61%.
In december 2022 bereikten Raad en Parlement ook een voorlopig politiek akkoord over de herziening van de regels van het EU-ETS die van toepassing zijn op de luchtvaartsector. Het akkoord zorgde ervoor dat de luchtvaart bijdraagt aan de emissiereductiedoelstellingen van de EU in het kader van de Overeenkomst van Parijs.
In maart 2023 nam de Raad een besluit aan over de marktstabiliteitsreserve, een onderdeel van het EU-ETS. In april 2023 keurde hij het herziene EU-ETS formeel goed.
Fit for 55: hervorming van het EU-emissiehandelssysteem (Infographic)
In december 2022 nam de Raad een besluit aan over de kennisgeving van de compensatievereisten van Corsia. Corsia is een wereldwijde regeling voor koolstofcompensatie en ‑reductie voor de internationale luchtvaart, waaraan de EU-lidstaten deelnemen.
Sociaal Klimaatfonds
Het sociaal klimaatfonds moet de sociale en verdelingseffecten van het nieuwe emissiehandelssysteem voor gebouwen en wegvervoer aanpakken.
Op basis van sociale klimaatplannen die de lidstaten moeten uitwerken, moet het fonds maatregelen en investeringen ondersteunen ten behoeve van kwetsbare:
- huishoudens
- micro-ondernemingen
- vervoersgebruikers
Het fonds kan ook tijdelijke directe inkomenssteun dekken. Het fonds maakt deel uit van de EU-begroting en wordt gefinancierd met externe bestemmingsontvangsten tot maximaal € 65 miljard.
In juni 2022 bereikten de EU-milieuministers overeenstemming over het onderhandelingsstandpunt van de Raad over de oprichting van het Sociaal Klimaatfonds. In december 2022 bereikten de Raad en het Europees Parlement een voorlopig politiek akkoord over het voorstel voor het fonds. In april 2023 nam de Raad de nieuwe regels aan.
Fit for 55: een fonds ter ondersteuning van de meest getroffen burgers en bedrijven (Infographic)
Mechanisme voor koolstofgrenscorrectie
Het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (carbon border adjustment mechanism – CBAM) is het instrument van de EU om koolstoflekkage te bestrijden. Het CBAM bepaalt een eerlijke prijs voor koolstof die wordt uitgestoten tijdens de productie van ingevoerde goederen in de meest koolstofintensieve sectoren (ijzer en staal, cement, meststoffen, aluminium, elektriciteit en waterstof) en stimuleert een schonere industriële productie in niet-EU-landen.
De CBAM-verordening werd in april 2023 aangenomen, en werd op 1 januari 2026 volledig operationeel.
In het kader van het Omnibus I-wetgevingspakket nam de Raad in september 2025 een reeks wijzigingen aan om het CBAM te vereenvoudigen, ook op administratief niveau. De verordening trad op 20 oktober 2025 in werking.
In december 2025 heeft de Europese Commissie verdere maatregelen voorgesteld om het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie te versterken en uit te breiden.
Op 12 juni 2026 bepaalde de Raad zijn standpunt over het voorstel. De Raad steunt de uitbreiding van het CBAM tot bepaalde downstreamproducten, na verfijning van de lijst van betrokken producten. Ook steunt de Raad de invoering van nieuwe antiontwijkingsmaatregelen, en zorgt hij voor duidelijkere voorwaarden waaronder in uitzonderlijke omstandigheden tijdelijke vrijstellingen kunnen worden verleend.
Mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (CBAM)
Emissiereductiestreefcijfers van de lidstaten
De verordening inzake de verdeling van de inspanningen bevat bindende jaarlijkse streefdoelen voor broeikasgasemissies voor de lidstaten in sectoren die niet onder het EU-ETS of de verordening inzake landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw (LULUCF) vallen. Het gaat o.a. om de volgende sectoren:
- wegvervoer en binnenlands maritiem vervoer
- gebouwen
- landbouw
- afvalverwerking
- kleine industrieën
Met de nieuwe Fit for 55-regels wordt in deze sectoren het streefcijfer voor broeikasgasemissiereductie op EU-niveau voor 2030 van 29% naar 40% verhoogd ten opzichte van het streefcijfer uit 2005. De nationale streefcijfers worden hieraan aangepast.
Op 29 juni 2022 bereikten de EU-milieuministers overeenstemming over het onderhandelingsstandpunt van de Raad voor de nieuwe regels. In november 2022 bereikte de Raad een voorlopig akkoord met het Europees Parlement. In maart 2023 nam de Raad de verordening aan.
Fit for 55: emissies van vervoer, gebouwen, landbouw en afval terugbrengen (Infographic)
Emissies en verwijderingen door landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw
De verordening inzake landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw (LULUCF) verplicht de EU om emissies te verminderen en de verwijderingen in de sectoren landgebruik en bosbouw te verhogen. Het Fit for 55-pakket is ambitieuzer.
De nieuwe regels verhogen de doelstelling op EU-niveau tot ten minste 310 miljoen ton CO2-equivalent nettoverwijderingen van broeikasgassen voor 2030. Voor elke lidstaat worden bindende nationale streefcijfers vastgesteld.
Op 29 juni 2022 nam de Raad Milieu een algemene oriëntatie aan over de herziene LULUCF-verordening. In november 2022 werd een voorlopig akkoord bereikt met het Europees Parlement. In maart 2023 nam de Raad de verordening aan.
Fit for 55: klimaatdoelen bij landgebruik en in de bosbouw (Infographic)
CO2-emissienormen voor auto's en bestelwagens
Auto's en bestelwagens vertegenwoordigen 15% van de totale CO2-uitstoot in de EU. De EU heeft in het kader van het Fit for 55-pakket nieuwe wetgeving aangenomen die de CO2-emissies van deze voertuigen regelt.
De wetgeving omvat progressieve EU-brede emissiereductiedoelstellingen voor auto's en bestelwagens voor 2030 en daarna, waaronder een reductie van 100% voor nieuwe auto's en bestelwagens voor 2035.
In juni 2022 bereikte de Raad een algemene oriëntatie over het voorstel. In oktober 2022 volgde een akkoord met het Europees Parlement. In maart 2023 nam de Raad de verordening aan.
Fit for 55: waarom de EU de CO2-emissienormen voor auto's en bestelwagens aanscherpt (Infographic)
Vermindering van de methaanemissies in de energiesector
De Commissie presenteerde in december 2021 het voorstel voor nieuwe EU-regels ter beperking van de methaanemissies in de energiesector, als onderdeel van het Fit for 55-pakket.
In december 2022 bereikte de Raad een algemene oriëntatie over het voorstel. In november 2023 bereikten de Raad en het Europees Parlement een voorlopig akkoord over de verordening. In mei 2024 nam de Raad de nieuwe regels aan.
Doel is methaanemissies in de energiesector op te sporen en te verminderen. De wetgeving is de eerste in haar soort en een cruciale bijdrage aan klimaatactie, aangezien methaan het op één na belangrijkste broeikasgas is, na koolstofdioxide.
De verordening komt voort uit de strategische visie in de EU-methaanstrategie (2020). Tijdens de VN-klimaatconferentie COP26 van 2021 lanceerde de EU samen met de Verenigde Staten het mondiale methaanpact, dat meer dan 100 landen ertoe verbindt hun methaanemissies in 2030 met 30% te hebben verminderd ten opzichte van 2020.
Fit for 55: minder methaanemissies uit fossiele brandstoffen (Infographic)
Duurzame vliegtuigbrandstoffen
Duurzame vliegtuigbrandstoffen (geavanceerde biobrandstoffen en synthetische brandstoffen) zouden de uitstoot van vliegtuigen sterk kunnen verminderen. Dit potentieel blijft echter grotendeels onbenut: duurzame brandstof is momenteel goed voor een luttele 0,05% van het totale brandstofverbruik in de luchtvaartsector.
De ReFuelEU Luchtvaart-verordening moet de ecologische voetafdruk van de luchtvaartsector verkleinen en de sector helpen de EU-klimaatdoelstellingen te halen.
In juni 2022 werd de Raad het eens over een algemene oriëntatie voor het voorstel. In april 2023 werd een voorlopig akkoord bereikt met het Europees Parlement. In oktober 2023 nam de Raad de nieuwe verordening aan.
Fit for 55: gebruik van groenere brandstoffen in de lucht- en zeevaart verhogen (Infographic)
Koolstofvrije brandstoffen in de scheepvaart
Ondanks de vooruitgang in de afgelopen jaren is de maritieme sector nog steeds vrijwel volledig afhankelijk van fossiele brandstoffen en vormt de sector een aanzienlijke bron van broeikasgassen en andere verontreinigende emissies. Het doel van het initiatief FuelEU Zeevaart is ervoor te zorgen dat de broeikasgasintensiteit van de aan boord van schepen gebruikte energie in 2050 tot 80% lager ligt. De nieuwe regels bevorderen het gebruik van hernieuwbare en koolstofarme brandstoffen in de scheepvaart.
In juni 2022 werd de Raad het eens over een algemene oriëntatie over dit voorstel. In maart 2023 bereikten Raad en Parlement een voorlopig akkoord.
In juli 2023 nam de Raad de nieuwe regels aan, waarmee de wetgevingsprocedure was afgerond.
Infrastructuur voor alternatieve brandstoffen
De belangrijkste doelstelling van de verordening over de infrastructuur voor alternatieve brandstoffen (AFIR) is ervoor te zorgen dat burgers en bedrijven toegang hebben tot een toereikend infrastructuurnetwerk voor het opladen of tanken van wegvoertuigen of schepen met alternatieve brandstoffen.
De nieuwe regels zullen de vervoerssector in staat stellen zijn koolstofvoetafdruk aanzienlijk te verkleinen. Zij bevatten een aantal doelstellingen voor 2025 of 2030, waaronder:
- om de 60 km laadstations voor auto's en bestelwagens
- vanaf 2030 waterstoftankstations voor auto's en vrachtwagens in alle stedelijke knooppunten
- makkelijk betalen bij oplaad- of tankpunten voor elektrische of waterstofvoertuigen
In juni 2022 werd de Raad het eens over een algemene oriëntatie over het verordeningsvoorstel van de Commissie. In maart 2023 bereikten Raad en Parlement een voorlopig akkoord.
In juli 2023 nam de Raad de nieuwe regels aan.
Fit for 55: op weg naar duurzamer vervoer (Infographic)
Hernieuwbare energie
De EU-richtlijn hernieuwbare energie werd herzien als onderdeel van het Fit for 55-pakket. De herziening moest het aandeel hernieuwbare energiebronnen in het totale energieverbruik van de EU uiterlijk in 2030 tot 42,5% vergroot hebben, met een vrijwillige extra 2,5% om tot 45% te komen.
De richtlijn bevat sectorale substreefcijfers en sectoroverschrijdende maatregelen, vooral voor sectoren waar de integratie van hernieuwbare energiebronnen nog trager verloopt (vervoer, gebouwen en industrie).
Op 27 juni 2022 werden de EU-ministers van Energie het eens over hun gezamenlijk standpunt over de herziene EU-richtlijn. In maart 2023 bereikten Raad en Parlement een voorlopig politiek akkoord. In oktober 2023 nam de Raad de nieuwe regels aan.
Fit for 55: hoe de EU hernieuwbare energie wil stimuleren (Infographic)
Energie-efficiëntie
De herziene EU-richtlijn over energie-efficiëntie zal het eindenergieverbruik op EU-niveau in 2030 met 11,7% verminderd hebben ten opzichte van de prognoses van 2020.
De nieuwe regels zullen de inspanningen van de lidstaten voor energie-efficiëntie opvoeren, door jaarlijks meer energie te besparen en het energieverbruik van overheidsgebouwen terug te dringen.
Op 27 juni 2022 kwam de Raad tot een algemene oriëntatie over het voorstel. In maart 2023 bereikten Raad en Parlement een voorlopig politiek akkoord.
In juli 2023 nam de Raad de nieuwe richtlijn aan.
Fit for 55: hoe de EU energie-efficiënter zal worden (Infographic)
Energieprestatie van gebouwen
Gebouwen zijn verantwoordelijk voor 40% van het energieverbruik en 36% van de energiegerelateerde directe en indirecte broeikasgasemissies in de EU. De in 2024 herziene richtlijn energieprestatie van gebouwen heeft tot doel gebouwen in de EU tegen 2030 en ook daarna energie-efficiënter te maken.
Belangrijkste doelen van de richtlijn:
- alle nieuwe gebouwen in 2030 emissievrij
- omvorming tussen nu en 2050 van bestaande gebouwen tot emissievrije gebouwen
In oktober 2022 bereikten de EU-lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, overeenstemming over een gemeenschappelijk standpunt ("algemene oriëntatie") voor het Commissievoorstel om de richtlijn te herzien. Op 7 december 2023 bereikten de Raad en het Parlement een voorlopig politiek akkoord over het voorstel. In april 2024 nam de Raad de nieuwe regels aan.
"Fit for 55": gebouwen in de EU groener maken (Infographic)
Pakket "Een koolstofvrije waterstof- en gasmarkt"
Dit pakket moet de koolstofvoetafdruk van de gasmarkt verkleinen. Doel is over te stappen van aardgas op hernieuwbare en koolstofarme gassen en deze steeds meer te gaan gebruiken in de EU.
Het pakket omvat een verordening en een richtlijn. Deze bevatten gemeenschappelijke internemarktregels voor hernieuwbare gassen, aardgas en waterstof. Daarmee moet een regelgevingskader tot stand komen voor specifieke waterstofinfrastructuur en -markten en geïntegreerde netwerkplanning. Het pakket bevat ook regels voor consumentenbescherming en het versterkt de voorzieningszekerheid.
In maart 2023 bereikte de Raad een algemene oriëntatie over beide voorstellen. De 2 wetgevers bereikten in december 2023 een voorlopig politiek akkoord over de verordening voor gemeenschappelijke internemarktregels voor hernieuwbare gassen, aardgas en waterstof. Op 28 november 2023 werd een voorlopig akkoord over de richtlijn bereikt.
In mei 2024 keurde de Raad het pakket goed.
Fit for 55: van fossiel gas naar hernieuwbare en koolstofarme gassen (Infographic)
Energiebelasting
Met haar voorstel om de energiebelastingsrichtlijn te herzien, wil de Commissie:
- de belasting van energieproducten en elektriciteit afstemmen op het EU-beleid inzake energie, milieu en het klimaat
- de interne markt van de EU beschermen en verbeteren door het toepassingsgebied van energieproducten en de tariefstructuur te actualiseren en de lidstaten rationeler gebruik te doen maken van belastingvrijstellingen en ‑verlagingen
- in staat blijven om inkomsten te genereren voor de begrotingen van de lidstaten
Het voorstel ligt momenteel bij de Raad. In december 2022 hielden de EU-ministers van Financiën een oriënterend debat over de herziening van de energiebelastingrichtlijn. In december 2024 hielden ze nog een debat over de herziening en blikten ze terug op de tot dan toe geboekte vooruitgang.
Fit for 55: de EU herziet de energiebelasting (Infographic)
8 manieren waarop het leven in de EU groener wordt
Overstappen naar een groenere manier van leven is essentieel om de klimaatcrisis aan te pakken en onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, met name uit Rusland, te verminderen. De EU en de 27 lidstaten werken met het Fit for 55‑pakket aan nieuwe gemeenschappelijke regels om hun koolstofvoetafdruk te verkleinen. Hoe zullen de nieuwe regels onze manier van leven, werken en reizen veranderen? Ontdek in onze feature story hoe het leven in de EU er in 2030 uit zal zien.
Laatst bijgewerkt: 12 juni 2026