Mechanisme voor koolstofgrenscorrectie

Het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie zorgt ervoor dat producenten van buiten de EU bij de verkoop van goederen in de EU dezelfde koolstofkosten moeten dragen als EU-producenten.

Hoe probeert de EU koolstoflekkage te voorkomen?

In bepaalde sectoren moeten industriële producenten in de EU hun CO2-emissies compenseren met emissierechten uit de EU-regeling voor de emissiehandel (EU-ETS). Productie buiten de EU valt echter niet onder die regeling. Dit brengt het risico met zich mee dat koolstofintensieve productie wordt verplaatst naar landen met een lakser klimaatbeleid en dat de invoer van zulke producten een prijsvoordeel oplevert ten koste van het milieu. Dit staat bekend als koolstoflekkage.

Het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (carbon border adjustment mechanism – CBAM) van de EU moet koolstoflekkage bestrijden. Het CBAM bepaalt een eerlijke prijs voor koolstof die wordt uitgestoten tijdens de productie van ingevoerde goederen in de meest koolstofintensieve sectoren (ijzer en staal, cement, meststoffen, aluminium, elektriciteit en waterstof) en stimuleert een schonere industriële productie in niet-EU-landen.

De CBAM-verordening werd in april 2023 aangenomen en is sinds 1 januari 2026 volledig operationeel.

Hoe werkt het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie?

Op grond van het CBAM moeten EU-importeurs CBAM-certificaten kopen voor een bedrag gelijk aan de prijs van de ETS-emissierechten die producenten binnen de EU moeten betalen voor hun CO2-emissies.

Het CBAM functioneert parallel met het ETS, dat industrieën met en hoge uitstoot in de EU aanmoedigt om hun emissies te verminderen. Het weerspiegelt de gevolgen van het ETS voor niet-EU-producenten. Bovendien moedigt het andere landen ertoe aan koolstof te beprijzen.

Een afbeelding met twee gelijke stapels munten op een weegschaal. Boven de ene stapel staat "Productie in de EU" en boven de andere "Productie buiten de EU". Bovenaan de EU-stapel liggen groene munten waar "ETS-emissierechten" bij staat, met de vermelding dat producenten de CO2-emissies moeten dekken door ETS-emissierechten te kopen. Bovenaan de stapel van buiten de EU liggen groene munten met de vermelding "CBAM-certificaten". In de tekst ernaast staat dat EU-importeurs CBAM-certificaten moeten kopen om het prijsverschil te compenseren, zodat de koolstofkosten in evenwicht zijn en de productiekosten gelijk zijn.

Welke producten vallen hieronder?

Het CBAM heeft betrekking op sectoren met hoge koolstofemissies en een hoog risico op koolstoflekkage.

ijzer en staal

cement

meststoffen

aluminium

elektriciteit

waterstofproductie

Daarnaast heeft de verordening betrekking op bepaalde precursoren en downstreamproducten (producten die zich in de waardeketen boven of onder producten die onder het CBAM vallen bevinden).

Ook indirecte emissies, die duidelijk gedefinieerd worden, vallen onder de verordening.

Versterking van de mechanismen

In het kader van het Omnibus I-wetgevingspakket nam de Raad in september 2025 een reeks wijzigingen aan om het CBAM te vereenvoudigen, ook op administratief niveau. De verordening is op 20 oktober 2025 in werking getreden.

In december 2025 heeft de Europese Commissie verdere maatregelen voorgesteld om het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie te versterken en uit te breiden. Dat voorstel omvat:

de uitbreiding van het toepassingsgebied van het CBAM tot meer "downstreamproducten" die geen grondstoffen zijn, maar grote hoeveelheden ijzer, staal of aluminium bevatten
anti-ontwijkingsmaatregelen om te voorkomen dat CBAM-verplichtingen worden omzeild
de verbetering van de technische regels voor de toewijzing van emissies aan elektriciteit, waardoor de decarbonisatie van ingevoerde elektriciteit zal worden aangemoedigd

Op 12 juni 2026 heeft de Raad zijn standpunt over het voorstel bepaald. De Raad steunt de uitbreiding van het CBAM tot bepaalde downstreamproducten, na verfijning van de lijst van betrokken producten. Ook steunt hij de invoering van nieuwe anti-ontwijkingsmaatregelen, en zorgt hij voor duidelijkere voorwaarden waaronder in uitzonderlijke omstandigheden tijdelijke vrijstellingen kunnen worden verleend.

De onderhandelingen met het Europees Parlement over de definitieve wetgeving gaan van start zodra het Parlement zijn standpunt heeft bepaald.