Conclusies van de Europese Raad, 15-16 oktober 2020

Op 15 en 16 oktober 2020 nam de Europese Raad conclusies aan over COVID-19, de betrekkingen EU-VK, klimaatverandering en externe betrekkingen.

I. COVID-19

1. De Europese Raad heeft een evaluatie gemaakt van de huidige epidemiologische situatie, die nooit eerder gezien en zeer zorgwekkend is.

2. Hij heeft zijn tevredenheid uitgesproken over de vooruitgang die tot dusver is geboekt met de algemene coördinatie rond COVID19 op EU-niveau, waaronder de aanbeveling betreffende een gecoördineerde aanpak van de beperking van het vrije verkeer. Hij roept de Raad, de Commissie en de lidstaten op te blijven inzetten op algemene coördinatie, op basis van de beste beschikbare wetenschappelijke kennis, met name wat betreft quarantainevoorschriften, grensoverschrijdend contactonderzoek, teststrategieën, de gezamenlijke beoordeling van testmethodes, de wederzijdse erkenning van tests en de tijdelijke beperking van niet-essentiële reizen naar de EU. De Europese Raad zal regelmatig op dit punt terugkomen.

3. De Europese Raad verwelkomt de werkzaamheden op EU-niveau inzake de ontwikkeling en distributie van vaccins, en herhaalt dat er behoefte is aan een robuust vergunnings- en monitoringsproces, aan de opbouw van vaccinatiecapaciteit in de EU, en aan eerlijke en betaalbare toegang tot vaccins. De Europese Raad moedigt ook verdere samenwerking op mondiaal niveau aan.

• Coronavirus-pandemie (COVID‑19) en EU‑respons (achtergrond­informatie)

II. Betrekkingen EU-VK

4. De Europese Raad herinnert eraan dat de overgangsperiode op 31 december 2020 afloopt en stelt met bezorgdheid vast dat er op de voornaamste punten die voor de Unie van belang zijn, nog steeds onvoldoende vooruitgang is geboekt om tot een akkoord te kunnen komen.

5. De Europese Raad herhaalt dat de Unie vastbesloten is een zo hecht mogelijk partnerschap met het Verenigd Koninkrijk tot stand te brengen op basis van de onderhandelingsrichtsnoeren van 25 februari 2020, met inachtneming van de eerder overeengekomen richtsnoeren van de Europese Raad, alsook de verklaringen, met name die van 25 november 2018, inzonderheid wat betreft het gelijk speelveld, governance en visserij.

6. Tegen deze achtergrond verzoekt de Europese Raad de hoofdonderhandelaar van de Unie de onderhandelingen in de komende weken voort te zetten, en verzoekt hij het Verenigd Koninkrijk de nodige stappen te ondernemen om een akkoord mogelijk te maken.

7. Wat betreft het door de Britse regering ingediende voorstel voor een wet betreffende de interne markt ("Internal Market Bill"), herinnert de Europese Raad eraan dat het terugtrekkingsakkoord en de protocollen daarbij volledig en tijdig moeten worden uitgevoerd.

8. De Europese Raad roept de lidstaten, de instellingen van de Unie en alle belanghebbenden op hun werkzaamheden op het gebied van voorbereiding en gereedheid op alle niveaus en voor alle denkbare resultaten, ook voor het geval dat er geen akkoord wordt gesloten, op te voeren, en verzoekt de Commissie met name tijdig na te denken over unilaterale en in de tijd beperkte noodmaatregelen die in het belang van de EU zijn.

9. De Europese Raad zal de kwestie op de voet blijven volgen.

• Onderhandelingen tussen EU en VK over toekomstige betrekkingen (achtergrond­informatie en tijdlijn)

III. Klimaatverandering

10. Om de doelstelling van een klimaatneutrale EU in 2050 te verwezenlijken in overeenstemming met de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs, moet de EU voor het komende decennium meer ambitie tonen en haar beleidskader voor klimaat en energie actualiseren. In dat verband heeft de Europese Raad zich gebogen over de mededeling van de Commissie "Een ambitieuzere klimaatdoelstelling voor Europa voor 2030", waarin een emissiereductiestreefcijfer voor 2030 van ten minste 55 % en maatregelen om die ambitie waar te maken worden voorgesteld.

11. Onder verwijzing naar zijn eerdere conclusies is de Europese Raad van oordeel dat de EU het geactualiseerde streefcijfer collectief en zo kosteneffectief mogelijk moet halen. Alle lidstaten zullen hieraan meewerken, rekening houdend met nationale omstandigheden en overwegingen van billijkheid en solidariteit. Alle hiermee verband houdende wetgeving en beleidsmaatregelen van de EU moeten bijdragen tot het nieuwe streefcijfer voor 2030 en tot de verwezenlijking van klimaatneutraliteit, waarbij een gelijk speelveld in acht wordt genomen en koolstoflekkage wordt voorkomen.

12. De Europese Raad verzoekt de Raad verder te werken aan deze agenda. Hij verzoekt de Commissie grondig met de lidstaten te overleggen om de specifieke situaties te evalueren en meer informatie te verstrekken over de gevolgen op lidstaatniveau. De Europese Raad zal tijdens zijn bijeenkomst in december op dit punt terugkomen teneinde vóór het einde van het jaar een nieuw emissiereductiestreefcijfer voor 2030 te bepalen en de geactualiseerde nationaal bepaalde bijdrage van de EU in het kader van het UNFCCC in te dienen.

13. De Europese Raad roept alle andere partijen op ook een geactualiseerde nationaal bepaalde bijdrage in te dienen. Hij onderstreept het belang van een krachtig gecoördineerd optreden via actieve Europese klimaatdiplomatie, met het doel de krachten op het wereldtoneel te bundelen om de strijd tegen de klimaatverandering verder te bevorderen.

• Klimaatverandering: wat onderneemt de EU? (achtergrondinformatie)

IV. Externe betrekkingen

Betrekkingen met Afrika

14. De EU kent hoge prioriteit toe aan het versterken van haar strategische betrekkingen met Afrika en haar partnerschap met de Afrikaanse Unie, die gebaseerd blijven op wederzijdse belangen en gedeelde verantwoordelijkheid. Afrika is een natuurlijke partner van de Europese Unie vanwege onze geografische, historische en culturele nabijheid en vanwege gemeenschappelijke waarden en streefdoelen. De veranderende mondiale context en de vele uitdagingen op korte en lange termijn waarmee beide continenten te maken hebben, onderstrepen het belang van het verdiepen en hernieuwen van onze politieke betrekkingen en samenwerking op alle gebieden.

15. In de huidige context zijn solidariteit en nauwe samenwerking bij de bestrijding van de COVID-19-pandemie, ook bij de ontwikkeling en distributie van vaccins, van cruciaal belang. De Europese Raad is vastbesloten de steun van de EU voor gezondheidszorgstelsels te verhogen en de paraatheid en het reactievermogen van de partners te versterken.

16. Om de gevolgen van de COVID-19-pandemie te helpen opvangen, zal de Europese Raad op gecoördineerde wijze binnen de betrokken multilaterale kaders blijven aandringen op internationale inspanningen voor schuldverlichting voor Afrikaanse landen en verzoekt hij de Raad daartoe vóór eind november 2020 een gemeenschappelijke aanpak voor te bereiden.

17. Er zijn niet alleen uitdagingen maar ook kansen. De EU is Afrika's grootste handels-, investerings- en ontwikkelingspartner. Vanuit dat gegeven kunnen we meer doen om het enorme potentieel van onze betrekkingen te benutten. Parallel met haar eigen groene en digitale transformatie wil de EU haar partnerschap met Afrika met betrekking tot zijn economische transformatie verruimen. In dit verband heeft de Europese Raad gesproken over zijn voornemen om met de Afrikaanse partners samen te werken en investeringen te stimuleren door samen een breed investeringsprogramma voor meerdere sectoren op te zetten, op verschillende niveaus en met meerdere belanghebbenden. De Europese Raad beschouwt de volgende sectoren als essentieel voor verdere samenwerking en investeringen: digitale en kenniseconomie, hernieuwbare energie, vervoer, gezondheid en agrovoedingssystemen. Daarnaast zouden, herinnerend aan de strategische agenda en de conclusies van de Raad van 30 juni 2020, universele waarden, non-discriminatie, gelijke rechten en gelijke kansen voor iedereen, empowerment van vrouwen, inclusie van jongeren, onderwijs en vaardigheden, sociale, ecologische en economische duurzaamheid, en goed bestuur en de rechtsstaat belangrijke horizontale thema's zijn voor de inzet van de EU. Steun voor economische integratie op regionaal en continentaal niveau en voor het bevorderen van intercontinentale economische integratie zijn eveneens van bijzonder belang.

18. Duurzame vrede, veiligheid en stabiliteit in Afrika zijn een gedeelde doelstelling en essentiële voorwaarden voor duurzame ontwikkeling. De EU is bereid steun te blijven verlenen aan de Afrikaanse inspanningen voor vrede, veiligheid, goed bestuur en de bevordering van de mensenrechten. Ook wil de EU Afrikaanse partners betrekken bij oplossingen voor mobiliteit en alle aspecten van migratie, waaronder legale migratie, de bestrijding van illegale migratie, overname, en de bestrijding van netwerken van migrantenmokkelaars, zowel binnen als tussen de beide continenten. Een voor beide partijen voordelig partnerschap vereist een evenwichtige, coherente en alomvattende aanpak, berustend op de beginselen solidariteit, partnerschap en gedeelde verantwoordelijkheid.

19. De Europese Raad roept op tot nauwere samenwerking met Afrika om multilaterale oplossingen in het algemeen te bevorderen op het wereldtoneel. Overleg met Afrikaanse partners om in samenspraak gemeenschappelijke prioriteiten vast te stellen, is van essentieel belang. Door de krachten te bundelen zullen we onze gemeenschappelijke belangen beter kunnen verdedigen in een steeds complexere en onzekerdere wereld. Daartoe moeten wij meer eensgezind standpunten op het wereldtoneel innemen, en op meer vastberaden en doeltreffende wijze onze gezamenlijke invloed uitoefenen, ook in multilaterale fora. De Europese Raad ziet uit naar de komende politieke bijeenkomsten met de Afrikaanse Unie om het partnerschap naar een hoger niveau te tillen.

• Betrekkingen EU‑Afrika (achtergrondinformatie)

Zuidelijk nabuurschap

20. Dit jaar bestaat het proces van Barcelona 25 jaar; naar aanleiding daarvan zal de Europese Raad in december een strategische bespreking houden over het zuidelijk nabuurschap.

Belarus

21. De Europese Raad onderschrijft de conclusies van de Raad van 12 oktober 2020 en betuigt zijn solidariteit met Litouwen en Polen in het licht van de vergeldingsmaatregelen van Belarus. Hij veroordeelt het aanhoudende geweld tegen vreedzame demonstranten.

• EU-betrekkingen met Belarus (achtergrondinformatie)

Turkije

22. De Europese Raad bevestigt zijn conclusies van 1 en 2 oktober 2020 en betreurt de nieuwe unilaterale en provocerende acties van Turkije in het oostelijke Middellandse Zeegebied, met inbegrip van recente verkenningsactiviteiten. De Europese Raad dringt aan op de eerbiediging van Resoluties 550 en 789 van de VN-Veiligheidsraad, benadrukt het belang van de status van Varosha en betuigt opnieuw zijn volledige solidariteit met Griekenland en Cyprus.

23. De Europese Raad dringt er bij Turkije op aan deze acties terug te draaien en de spanningen op een consequente en duurzame wijze te temperen. De Raad zal de kwestie op de voet blijven volgen om een follow-up te geven aan zijn conclusies van 1 en 2 oktober 2020.

MH17

23. De Europese Raad vraagt de Russische Federatie de trilaterale onderhandelingen tussen Australië, Nederland en de Russische Federatie met betrekking tot de neergehaalde vlucht MH17 voort te zetten. Meer dan zes jaar na deze tragische gebeurtenis verdienen de 298 slachtoffers en hun naaste familie gerechtigheid. De Europese Raad zegt zijn steun toe aan elke inspanning om de waarheid te achterhalen, recht te doen geschieden en de schuldigen ter verantwoording te roepen, in overeenstemming met Resolutie 2166 van de VN-Veiligheidsraad.

• Conclusies van de Europese Raad, 15-16 oktober 2020