Kalendarium: Historia

Francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman ogłasza utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, której organem zarządzającym ma być wspólna Wysoka Władza. Tak powstają fundamenty Unii Europejskiej opierającej się na dwóch naczelnych zasadach: pokoju i solidarności.

• Deklaracja Schumana (interaktywny artykuł)

Traktat paryski Traktat paryski ustanawia Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS) – powstaje wspólny rynek węgla i stali, dzięki czemu maleją nieufność i napięcia między sąsiednimi państwami europejskimi po II wojnie światowej. Traktat wygasa w 2002 r. Stanowi pierwszy traktat założycielski Wspólnoty Europejskiej.

W Luksemburgu odbywa się pierwsze posiedzenie Specjalnej Rady Ministrów Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (dalekiej poprzedniczki Rady UE).

Traktaty rzymskie ustanawiają Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom). Pierwsze posiedzenie Rady EWG odbywa się 25 stycznia 1958 r. Przewodniczy mu belgijski minister spraw zagranicznych Victor Larock.

Francja odmawia dalszego udziału w spotkaniach Rady. Powodem jest brak zgody w negocjacjach nad finansowaniem wspólnej polityki rolnej. Rozwiązaniem staje się dopiero kompromis luksemburski z 1966 r. – odtąd, gdy stawką jest poważny interes krajowy, decyzje muszą zapadać jednomyślnie.

Traktaty te – pierwszy z 1967, drugi z 1971 r. – ustanawiają dla wszystkich trzech wspólnot (EWWiS, EWG i Euratom) wspólną Radę, wspólną Komisję i wspólny budżet. Coreper zostaje formalnie umocowany jako organ przygotowawczy Rady.

• Coreper (część I)
• Coreper (część II)

Do Wspólnot Europejskich dołączają Dania, Irlandia i Wielka Brytania. Liczba państw członkowskich rośnie do dziewięciu.

Na szczycie kopenhaskim w grudniu 1973 r. przywódcy postanawiają spotykać się, ilekroć to będzie konieczne. Na następnym szczycie (w Paryżu w grudniu 1974 r.), któremu przewodniczy francuski prezydent Valéry Giscard d’Estaing, ustanawiają Radę Europejską – nieoficjalne forum dyskusji między szefami państw i rządów.

• European Council: 50 years of working together (English version)

Rada Europejska spotyka się po raz pierwszy w marcu 1975 r. w Dublinie.

• Rada Europejska (Dublin, 10–11 marca 1975)

Dołącza Grecja – liczba państw członkowskich przekracza próg dwucyfrowy.

Belgia, Niemcy, Francja, Luksemburg i Holandia podpisują w luksemburskiej miejscowości Schengen układ o zniesieniu kontroli granicznych.

Z czasem pozwoli on obywatelom podróżować bez odprawy paszportowej na granicach wewnętrznych. Oficjalnie układ wchodzi w życie dopiero w 1995 r.

Rada Europejska formalnie uznaje flagę europejską za oficjalne logo Wspólnot Europejskich.

Rada Europejska osiąga porozumienie polityczne, które toruje drogę przyjęciu Jednolitego aktu europejskiego.

• Rada Europejska (Luksemburg, 2-3 grudnia 1985)

Do Wspólnot Europejskich dołączają Hiszpania i Portugalia – liczba państw członkowskich rośnie do 12.

Dzięki aktowi powstaje rynek wewnętrzny, gwarantujący swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału. Akt inauguruje też współpracę na płaszczyźnie polityki zagranicznej oraz rozszerza stosowanie większości kwalifikowanej w głosowaniach Rady.

• Proces decyzyjny w Radzie

Rada Europejska zyskuje podstawę prawną i tym samym spotkania szefów państw i rządów nabierają oficjalnego charakteru.

Podczas szczytu w Edynburgu Rada Europejska inicjuje „debaty jawne”. Z czasem ich stosowanie znacznie się rozszerzy – ostatnio dzięki traktatowi z Lizbony.

Obecnie debaty jawne Rady i jej obrady otwarte dla publiczności można oglądać na stronie internetowej.

• Debaty i obrady na żywo

Wejście w życie traktatu z Maastricht oznacza utworzenie Unii Europejskiej z poszerzonym filarem „wspólnotowym”. Traktat powołuje unię gospodarczą i walutową. Ponadto ustanawia 2 nowe filary: wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa (WPZiB) oraz współpracę w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych (WSiSW).

Formalny status uzyskuje Rada Europejska. Ma ona nadawać Unii impulsy do dalszego rozwoju i określać jego ogólne kierunki polityczne.

Traktat toruje też drogę ku euro i otwiera wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa (WPZiB).

• Jak traktat z Maastricht zmienił Europę (artykuł multimedialny)

Do UE wstępują Austria, Finlandia i Szwecja. Unia obejmuje już 15 państw członkowskich – niemal całą Europę Zachodnią.

Od 1996 r. Rada Europejska spotyka się co najmniej 4 razy w roku. Wcześniej konieczne były tylko 2 posiedzenia rocznie.

Rada Europejska zatwierdza utworzenie Eurogrupy – nieformalnego gremium gromadzącego ministrów finansów z państw stosujących euro jako walutę. Pierwsze posiedzenie odbywa się 4 czerwca 1998 r. w zamku Senningen w Luksemburgu.

• Eurogrupa

Nową walutę wprowadza 11 państw członkowskich: Austria, Belgia, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Niemcy, Portugalia i Włochy.

Dzięki traktatowi amsterdamskiemu powstaje przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a układ z Schengen staje się częścią prawa UE. Traktat zwiększa też rolę Sekretarza Generalnego Rady – staje się on Wysokim Przedstawicielem do spraw Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa.

Grecja jest 12. państwem członkowskim UE, które przystąpiło do strefy euro.

1 stycznia 2002 r. do obiegu wchodzą banknoty i monety euro, zastępując waluty krajowe.

Traktat nicejski reformuje unijne instytucje przed rozszerzeniem UE do 27 państw członkowskich. Rozszerza stosowanie większości kwalifikowanej w Radzie i wprowadza możliwość ściślejszej współpracy zainteresowanych państw członkowskich.

Od października 2003 r. wszystkie oficjalne szczyty Rady Europejskiej odbywają się w Brukseli.

W 22. deklaracji dołączonej do traktatu nicejskiego stwierdzono, że gdy UE będzie liczyć 18 członków, wszystkie szczyty Rady Europejskiej będą zwoływane w Brukseli.

Do UE wchodzi grupa 10 nowych państw: Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia i Węgry. Pod względem liczby ludności i państw jest to największe rozszerzenie w historii UE.

Teraz UE liczy 25 członków.

Eurogrupa postanawia powołać przewodniczącego na 2-letnią kadencję.

Na nieformalnym posiedzeniu Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych (ECOFIN) w Scheveningen Jean-Claude Juncker zostaje wybrany na pierwszego stałego przewodniczącego Eurogrupy. Jego kadencja trwa od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2006 r.

Jest to jego druga kadencja.

Bułgaria i Rumunia stają się członkami UE – liczba państw członkowskich rośnie do 27.

Słowenia jest 13. państwem członkowskim UE, które przyjęło euro jako swoją walutę.

Do strefy euro należy teraz 15 państw.

Prezydent Francji Nicolas Sarkozy proponuje, by regularnie organizować spotkania szefów państw i rządów krajów strefy euro. Pierwszy szczyt odbywa się 12 października 2008 r. Kolejne mają miejsce w maju 2010 r., w marcu 2011 r., w lipcu 2011 r. oraz w październiku 2011 r. w Brukseli.

Szczyty pomagają koordynować politykę gospodarczą strefy euro. Uczestniczy w nich również przewodniczący szczytu i przewodniczący Komisji Europejskiej.

• Szczyt strefy euro

Słowacja to 16. członek strefy euro.

19 listopada 2009 r. podczas nieformalnego posiedzenia w Brukseli przywódcy unijni jednomyślnie postanawiają mianować Hermana Van Rompuya pierwszym stałym przewodniczącym Rady Europejskiej.

• Oświadczenie Hermana Van Rompuya

Wchodzi w życie traktat lizboński.

Reformuje strukturę i sposób działania UE:

Rada Europejska staje się pełnoprawną instytucją z własnym przewodniczącym. Wcześniej stanowisko to było nieformalne, ponieważ sama Rada Europejska też miała taki charakter. Przewodniczył jej szef państwa lub rządu państwa członkowskiego, które sprawowało rotacyjną prezydencję w Radzie UE.

• Rola przewodniczącego Rady Europejskiej
• Traktat lizboński: kształtowanie UE, jaką znamy (artykuł multimedialny)

Protokół nr 14 do traktatu lizbońskiego wchodzi w życie 1 grudnia 2009 r. Określa rolę Eurogrupy. Ministrowie z państw członkowskich strefy euro będą spotykać się nieformalnie, aby omawiać sprawy związane ze wspólną walutą. Będą wybierać przewodniczącego na 2,5-letnią kadencję.

Traktat lizboński przynosi także zmiany w Radzie UE. Odtąd na posiedzeniach pełnego składu Rady do Spraw Gospodarczych i Finansowych nad sprawami dotyczącymi wyłącznie strefy euro mogą głosować tylko członkowie Eurogrupy.

• Protokół (nr 14) w sprawie Eurogrupy

Ostatni raz szczytowi Rady Europejskiej przewodniczy przywódca państwa członkowskiego, które sprawuje rotacyjną prezydencję w Radzie.

Szczytowi Rady Europejskiej w grudniu 2009 r. przewodniczy premier Szwecji, Fredrik Reinfeldt.

• Konkluzje Rady Europejskiej (Bruksela 10–11 grudnia 2009)

Estonia jest 17. państwem, które przystąpiło do strefy euro.

1–2 marca 2012 r. – przy okazji szczytu Rady Europejskiej – 25 przywódców europejskich podpisuje „Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej”.

Traktat wchodzi w życie 1 stycznia 2013 r. Formalizuje zwoływanie szczytów strefy euro. Sposób organizacji szczytów i rolę przewodniczącego określa artykuł 12 traktatu.

• Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu

Herman Van Rompuy zostaje ponownie wybrany na przewodniczącego Rady Europejskiej. Druga kadencja trwa od 1 czerwca 2012 r. do 30 listopada 2014 r.

UE otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla za upowszechnianie idei pokoju, pojednania, demokracji i praw człowieka w Europie.

Swoją decyzję norweski komitet noblowski motywuje stabilizującym wpływem, jaki UE miała na Europę, przekształcając jej sporą część z kontynentu targanego wojnami w kontynent pokoju.

Jeroen Dijsselbloem, holenderski minister finansów, zostaje wybrany na przewodniczącego Eurogrupy. To drugi stały przewodniczący Eurogrupy od czasu jej utworzenia.

• President of the Eurogroup
• Jeroen Dijsselbloem

Pierwszy szczyt strefy euro po wejściu w życie Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej odbywa się 14 marca 2013 r. Przyjęty zostaje wtedy regulamin szczytów strefy euro.

• Zasady organizacji prac na szczytach strefy euro

Chorwacja jest drugim po Słowenii państwem byłej Jugosławii, które dołącza do UE.

UE liczy 28 państw członkowskich.

Łotwa to 18. członek strefy euro.

Donald Tusk zastępuje Hermana Van Rompuya na stanowisku przewodniczącego Rady Europejskiej. Jego kadencja trwa od 1 grudnia 2014 r. do 31 maja 2017 r.

• Wystąpienie Donalda Tuska podczas uroczystości przejęcia urzędu (1 grudnia 2014)
• Życiorys Donalda Tuska, przewodniczącego Rady Europejskiej

Do strefy euro należy teraz 19 państw: Austria, Belgia, Cypr, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Słowacja, Słowenia i Włochy.

22 czerwca 2015 r. unijni przywódcy spotykają się, aby omówić sytuację Grecji. Przewodniczący szczytu strefy euro Donald Tusk mówi, że najnowsze propozycje greckiego rządu to pozytywny krok naprzód. Dodaje jednak, że teraz muszą je przeanalizować unijne instytucje.

• Oświadczenie Donalda Tuska o szczycie strefy euro (22 czerwca 2015 )

Przywódcy są gotowi rozpocząć negocjacje w sprawie programu pomocy finansowej dla Grecji z Europejskiego Mechanizmu Stabilności. Najpierw jednak porozumienie to muszą zatwierdzić parlamenty narodowe i parlament grecki. Po zakończeniu procedur krajowych Eurogrupa wznowi negocjacje.

• Oświadczenie ze szczytu strefy euro (Bruksela, 12 lipca 2015)
• Wystąpienie Donalda Tuska po szczycie strefy euro w sprawie Grecji (12 lipca 2015)

Jeroen Dijsselbloem zostaje po raz drugi wybrany na przewodniczącego Eurogrupy. Będzie to jego druga 2,5-letnia kadencja.

• Eurogroup statement on the appointment of the President of the Eurogroup
• President of the Eurogroup

Donald Tusk zostaje wybrany na przewodniczącego Rady Europejskiej na kolejną 2,5-letnią kadencję (1 czerwca 2017 – 30 listopada 2019).

• Donald Tusk ponownie przewodniczącym Rady Europejskiej (komunikat prasowy z 9 marca 2017)

Po referendum z 23 czerwca 2016 r., w którym Brytyjczycy zagłosowali za wystąpieniem z Unii Europejskiej, Wielka Brytania formalnie notyfikuje Radzie Europejskiej zamiar opuszczenia UE.

Rada Europejska wydaje oświadczenie w sprawie brytyjskiej notyfikacji.

Wyrażamy ubolewanie w związku z tym, że Zjednoczone Królestwo opuści Unię Europejską, jednak jesteśmy gotowi na proces, który teraz będziemy musieli przeprowadzić. (...) W trakcie negocjacji Unia będzie działać jako jednolity podmiot i będzie chronić swoje interesy. Musimy przede wszystkim zminimalizować niepewność, jaką w związku z decyzją Zjednoczonego Królestwa odczuwają nasi obywatele, przedsiębiorstwa i państwa członkowskie.

Rada Europejska (29 marca 2017)

• Pismo notyfikacyjne (art. 50) (29 marca 2017)
• Stosunki UE z Wielką Brytanią (podsumowanie informacyjne)

Mário Centeno, portugalski minister finansów, zostaje wybrany na przewodniczącego Eurogrupy. Jest trzecim stałym przewodniczącym Eurogrupy od czasu jej utworzenia.

Charles Michel zastępuje Donalda Tuska na stanowisku przewodniczącego Rady Europejskiej. Jego kadencja trwa od 1 grudnia 2019 r. do 31 maja 2022 r.

• Wystąpienie Charles’a Michela podczas uroczystości przejęcia urzędu

Po wewnętrznym referendum z 23 czerwca 2016 r. oraz ratyfikowaniu przez obie strony w styczniu 2020 r. umowy o wystąpieniu Wielka Brytania opuszcza Unię Europejską.

Eurogrupa wybiera Paschala Donohoe, irlandzkiego ministra finansów, wydatków publicznych i reformy, na swojego przewodniczącego, zgodnie z protokołem nr 14 do traktatów UE.

Nowy przewodniczący obejmuje funkcję 13 lipca 2020 r. i sprawuje ją przez 2,5 roku.

• Paschal Donohoe przewodniczącym Eurogrupy (komunikat prasowy z 9 lipca 2020)

Charles Michel został wybrany przewodniczącym Rady Europejskiej na drugą 2,5-letnią kadencję (1 czerwca 2022 – 30 listopada 2024).

• Charles Michel ponownie wybrany przewodniczącym Rady Europejskiej (komunikat prasowy z 24 marca 2022)

Eurogrupa ponownie wybrała w drodze konsensusu Paschala Donohoe, irlandzkiego ministra finansów, na przewodniczącego Eurogrupy na drugą dwuipółletnią kadencję, która rozpoczęła się 13 stycznia 2023 r.

• Paschal Donohoe przewodniczącym Eurogrupy (komunikat prasowy z 5 grudnia 2022)

Chorwacja zostaje 20. członkiem strefy euro.

António Costa zastępuje Charles’a Michela na stanowisku przewodniczącego Rady Europejskiej. Jego kadencja potrwa od 1 grudnia 2024 r. do 31 maja 2027 r.

• Wystąpienie Antónia Costy podczas uroczystości przejęcia urzędu od ustępującego przewodniczącego Charles’a Michela

Eurogrupa ponownie wybrała, w drodze konsensusu, irlandzkiego ministra finansów na swojego przewodniczącego. Paschal Donohoe zajmuje to stanowisko od 13 lipca 2020 r. Trzecią kadencję rozpocznie 13 lipca 2025 r. Kadencja trwa dwa i pół roku.

• Paschal Donohoe po raz trzeci przewodniczącym Eurogrupy (komunikat prasowy z 7 lipca 2025)

18 listopada 2025 r. Makis Keravnos, minister finansów Republiki Cypryjskiej, zaczął pełnić obowiązki przewodniczącego Eurogrupy w związku z rezygnacją poprzedniego przewodniczącego Paschala Donohoe. Zgodnie z metodami pracy Eurogrupy będzie on pełnił tę funkcję do czasu wyboru nowego przewodniczącego.

• Oświadczenie przewodniczącego Eurogrupy Paschala Donohoe (komunikat prasowy z 18 listopada 2025)

Zgodnie z protokołem nr 14 do traktatów UE Eurogrupa wybrała swojego przewodniczącego. Został nim grecki minister gospodarki i finansów Kyriakos Pierrakakis.

Nowy przewodniczący obejmie urząd 12 grudnia 2025 r. i będzie sprawował tę funkcję przez dwa i pół roku.

• Kyriakos Pierrakakis nowym przewodniczącym Eurogrupy (komunikat prasowy z 11 grudnia 2025)