Skip to content

Reformy wewnętrzne UE

UE musi przeprowadzić reformy dotyczące wartości, polityk, budżetu i zarządzania, aby przygotować się na przyszłe wyzwania oraz na rozszerzenie.

Dlaczego UE potrzebuje reform?

UE stoi w obliczu nowej rzeczywistości geopolitycznej, zmienionego krajobrazu bezpieczeństwa i coraz bardziej złożonych wyzwań. Jednocześnie stara się zwiększać konkurencyjność naszych gospodarek i dbać o to, by obywatele odnosili korzyści z transformacji ekologiczno-cyfrowej.

Aby zwiększyć swoją suwerenność, niezależność i bezpieczeństwo, a także gotowość na dalsze rozszerzenie, UE musi pracować nad reformami wewnętrznymi. W tym celu w czerwcu 2024 r. Rada Europejska podkreśliła, że należy przeprowadzić niezbędne prace przygotowawcze i zająć się kluczowymi kwestiami związanymi z priorytetami, politykami i zdolnością do działania.

Proces reform wewnętrznych powinien przebiegać równolegle z procesem rozszerzenia, aby przygotować zarówno UE, jak i przyszłe państwa członkowskie na moment akcesji.

Na czym skupiają się reformy?

Reformy wewnętrzne dotyczą czterech obszarów:

  • wartości
  • polityk
  • budżetu
  • zarządzania.

W Radzie dyskusje na ich temat zapoczątkowano w czerwcu 2023 r. za prezydencji szwedzkiej. Prace kontynuowały kolejne prezydencje: hiszpańska, belgijska, węgierska i polska.

Wartości

Unia opiera się na wartościach: godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, praworządności i praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości.

Poszanowanie tych wartości, zwłaszcza praworządności i praw człowieka, to fundamentalna zasada funkcjonowania UE i muszą jej przestrzegać zarówno sama UE, jak i kraje kandydujące. Dotyczy to wszystkich państw UE i ma zastosowanie na wszystkich etapach związanych z rozszerzeniem: przed przystąpieniem, w momencie akcesji i po uzyskaniu członkostwa.

Dotychczasowe wstępne dyskusje Rady na temat reform związanych z wartościami dotyczyły:

  • optymalizacji unijnych narzędzi praworządności
  • warunkowości jako najskuteczniejszego narzędzia, a także zwiększania przejrzystości procedur oraz podporządkowania ich jaśniejszym kryteriom
  • możliwości włączenia elementów warunkowości do unijnych programów finansowych
  • uczestnictwa krajów kandydujących w dorocznym dialogu na temat praworządności
  • wspierania społeczeństwa obywatelskiego w utrzymywaniu i monitorowaniu praworządności.

Polityki

W trosce o długoterminową konkurencyjność, dobrobyt, czołową pozycję na arenie globalnej i większą autonomię strategiczną UE należy dokonać przeglądu wszystkich odpowiednich polityk UE, w tym w dziedzinach, na które rozszerzenie może mieć wpływ.

Jak dotąd Rada pracowała nad politykami określonymi jako priorytetowe; są to w szczególności konkurencyjność i jednolity rynek, wspólna polityka rolna (WPR), polityka spójności, europejska obronność i europejskie bezpieczeństwo oraz wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość.

Budżet

Przyszły unijny budżet będzie miał kluczowe znaczenie dla wspierania realizacji wspólnych priorytetów, stawiania czoła nowym wyzwaniom i zapewniania stabilnego finansowania polityk. Szczególnie ważne w tym kontekście są wieloletnie ramy finansowe (czyli długofalowy budżet UE), a zwłaszcza kolejne ramy, dotyczące okresu 2028–2034.

Zarządzanie

UE musi utrzymać i poprawić swoją zdolność do działania oraz zapewnić skuteczne funkcjonowanie swoich instytucji.

Wstępne dyskusje w Radzie na temat reform w zarządzaniu skupiły się na zbadaniu wszystkich możliwości i elastycznych rozwiązań przewidzianych w unijnych traktatach.

Z myślą o tym wskazano szereg kwestii, które wymagają szczególnej uwagi, a mianowicie:

  • ułatwienie procesu decyzyjnego w Radzie
  • wykorzystanie innych elastycznych rozwiązań przewidzianych w traktatach, takich jak mechanizmy umożliwiające chętnym państwom członkowskim podjęcie ściślejszej współpracy w konkretnych przypadkach.

Inne wskazane kwestie to:

  • potrzeba uproszczenia niektórych unijnych przepisów w celu zwiększenia konkurencyjności UE
  • zarządzanie UE w szerszym sensie, w tym podjęcie reform, które usprawnią metody pracy i funkcjonowanie instytucji UE.

Plan przyszłych prac nad reformami wewnętrznymi

O tym, że należy przygotować UE na przyszłe wyzwania, unijni przywódcy po raz pierwszy wspomnieli na nieformalnym szczycie w Grenadzie 6 października 2023 r. Potem kwestię tę poruszano na kolejnych posiedzeniach Rady Europejskiej. Rada i Komisja również nad nią pracują. W tym kontekście istotne są cztery dokumenty:

Mając to na uwadze, w czerwcu 2024 r. unijni przywódcy zaprezentowali plan przyszłych prac nad reformami wewnętrznymi i zwrócili się do Komisji, by przedstawiła gruntowne przeglądy polityki zawierające propozycje działań dotyczące czterech obszarów: wartości, polityk, budżetu i zarządzania.

Przywódcy zaapelowali także do Rady, by czyniła postępy w pracach i przedstawiła kolejne sprawozdanie z uwzględnieniem tych czterech obszarów. Prace w Radzie nad reformami wewnętrznymi są w toku i uporządkowano je zgodnie z czterema obszarami planu.

Tematy

Ostatnia aktualizacja: 27 czerwca 2025