Πολιτικός προβληματισμός για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ συναντήθηκαν στις 25 Μαρτίου 2017 στη Ρώμη (Ιταλία) για τον εορτασμό της 60ής επετείου των Συνθηκών της Ρώμης. Με την ευκαιρία αυτή, εξέτασαν την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το μέλλον της διαδικασίας ολοκλήρωσης.

Στη Διακήρυξη της Ρώμης, η οποία υιοθετήθηκε στο τέλος των εορτασμών, οι ηγέτες καθόρισαν ένα κοινό όραμα για τα επόμενα έτη. Δεσμεύθηκαν να εργαστούν για:

• μια ασφαλή και προστατευμένη Ευρώπη, όπου όλοι οι πολίτες θα μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα, με ασφαλή εξωτερικά σύνορα και αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική
• μια ευημερούσα και βιώσιμη Ευρώπη, που θα προωθεί τη διαρκή και βιώσιμη ανάπτυξη, με ισχυρή ενιαία αγορά
• μια κοινωνική Ευρώπη, που θα μάχεται την ανεργία, τις διακρίσεις, τον κοινωνικό αποκλεισμό και τη φτώχεια
• μια ισχυρότερη στην παγκόσμια σκηνή Ευρώπη, που θα διευρύνει τις υφιστάμενες εταιρικές σχέσεις και θα οικοδομεί νέες, δεσμευόμενη να ενισχύει την κοινή της ασφάλεια και άμυνα

Με τη Διακήρυξη της Ρώμης ολοκληρώθηκε η διαδικασία πολιτικού προβληματισμού που ξεκίνησε στη Μπρατισλάβα στις 16 Σεπτεμβρίου 2016, κατόπιν των αποτελεσμάτων του δημοψηφίσματος στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Ιούνιο του 2016.

Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ συναντήθηκαν στις 25 Μαρτίου 2017 στη Ρώμη (Ιταλία) για τον εορτασμό της 60ής επετείου των Συνθηκών της Ρώμης. Με την ευκαιρία αυτή, εξέτασαν την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το μέλλον της διαδικασίας ολοκλήρωσης.

Στο τέλος των εορτασμών, οι ηγέτες ενέκριναν και υπέγραψαν τη Διακήρυξη της Ρώμης στην οποία διατυπώνεται ένα κοινό όραμα για τα επόμενα έτη. «Ενωθήκαμε για το καλύτερο. η Ευρώπη είναι το κοινό μας μέλλον,» ανέφεραν στη Διακήρυξη.

Οι ηγέτες δήλωσαν ότι, έχοντας επίγνωση των ανησυχιών των πολιτών της ΕΕ ,βεβαιώνουν την προσήλωσή τους στο θεματολόγιο της Ρώμης και θα καταβάλλουν προσπάθειες για να υλοποιήσουν:

• μια ασφαλή και προστατευμένη Ευρώπη
• μια ευημερούσα και βιώσιμη Ευρώπη
• μια κοινωνική Ευρώπη
• μια ισχυρότερη στην παγκόσμια σκηνή Ευρώπη

• 60ή επέτειος των Συνθηκών της Ρώμης, 25/03/2017

Το έγγραφο δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εν όψει της 60ής επετείου των Συνθηκών της Ρώμης. Παρουσιάζει πέντε σενάρια, καθένα από τα οποία προσφέρει μια εικόνα της πιθανής εξέλιξης της Ένωσης έως το 2025, ανάλογα με τις επιλογές στις οποίες θα προβεί η Ευρώπη.

Τα σενάρια εξετάζουν πώς θα αλλάξει η Ευρώπη την προσεχή δεκαετία, λαμβάνοντας υπόψη διάφορους παράγοντες, από τον αντίκτυπο των νέων τεχνολογιών στην κοινωνία και την απασχόληση έως τις αμφιβολίες για την παγκοσμιοποίηση, τις ανησυχίες για την ασφάλεια και την άνοδο του λαϊκισμού.

• Λευκή βίβλος για το μέλλον της Ευρώπης

Κατά την άτυπη σύνοδο κορυφής που διοργάνωσε ο Πρωθυπουργός της Μάλτας κ.Joseph Muscat και της οποίας προήδρευσε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κ.Donald Tusk, οι 27 ηγέτες είχαν την ευκαιρία να προετοιμάσουν τον εορτασμό της προσεχούς 60ής επετείου των Συνθηκών της Ρώμης στις 25 Μαρτίου 2017.

Οι συζητήσεις βασίστηκαν στον πολιτικό προβληματισμό για το μέλλον της ΕΕ με 27 κράτη μέλη, ο οποίος ξεκίνησε αμέσως αφού το Ηνωμένο Βασίλειο ψήφισε υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις 23 Ιουνίου 2016 και συνεχίστηκε στην Μπρατισλάβα στις 16 Σεπτεμβρίου 2016.

• Άτυπη σύνοδος των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ στη Μάλτα, 03/02/2017

«Η ισχύς εν τη ενώσει», δήλωσε ο Donald Tusk ενόψει της συνόδου κορυφής της Μάλτας.

Στην επιστολή του προς τους 27 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επισήμανε τρεις βασικές απειλές που απειλούν τη σταθερότητα της Ευρώπης. Οι απειλές αυτές αφορούν:

• τη νέα γεωπολιτική κατάσταση: η όλο και περισσότερο αποφασιστική Κίνα, η επιθετική πολιτική της Ρωσίας έναντι της Ουκρανίας και των γειτόνων της, οι πόλεμοι, η τρομοκρατία και η αναρχία στη Μέση Ανατολή και την Αφρική (όπου το ριζοσπαστικό Ισλάμ διαδραματίζει μείζονα ρόλο) και οι «ανησυχητικές δηλώσεις» της νέας αμερικανικής κυβέρνησης συνθέτουν ένα πλέγμα που καθιστά εξαιρετικά απρόβλεπτο το μέλλον μας
• την εσωτερική κατάσταση: η άνοδος του εθνικιστικού και όλο και πιο ξενοφοβικού αισθήματος στην ίδια την ΕΕ
• τη νοοτροπία των φιλοευρωπαϊκών ελίτ: η μείωση της εμπιστοσύνης στην πολιτική ολοκλήρωση, η παράδοση στα λαϊκιστικά επιχειρήματα και ηαμφιβολία ως προς τις θεμελιώδεις αξίες της φιλελεύθερης δημοκρατίας

Στην επιστολή, ο Πρόεδρος Donald Tusk κάλεσε τους ηγέτες να παραμείνουν ενωμένοι.

«Πρέπει να καταστεί απολύτως σαφές ότι η διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα έχει ως αποτέλεσμα την αποκατάσταση μιας μυθικής, πλήρους κυριαρχίας των κρατών μελών της, αλλά την πραγματική και ουσιαστική εξάρτησή τους από τις μεγάλες υπερδυνάμεις: τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Κίνα. Μόνο μαζί μπορούμε να είμαστε πλήρως ανεξάρτητοι», δήλωσε ο Donald Tusk.

• «Η ισχύς εν τη ενώσει»: επιστολή του Προέδρου κ. Donald Tusk προς τους 27 ηγέτες της ΕΕ για το μέλλον της ΕΕ

Η Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων (ΕΜΑ) κατέληξε σε συμφωνία σχετικά με τη διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου όσον αφορά πρόταση για τον εκσυγχρονισμό των μέσων εμπορικής άμυνας της ΕΕ.

Ο προτεινόμενος κανονισμός τροποποιεί τους ισχύοντες κανονισμούς κατά του ντάμπινγκ και κατά των επιδοτήσεων με στόχο την καλύτερη αντιμετώπιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Σκοπός είναι να προστατευθούν οι παραγωγοί της ΕΕ από ζημίες που τους προκαλεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός, μέσω της διασφάλισης ελεύθερου και δίκαιου εμπορίου.

• Μέσα εμπορικής άμυνας: Το Συμβούλιο εγκρίνει διαπραγματευτική θέση

Η Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων (ΕΜΑ) ενέκρινε συμβιβαστικό κείμενο που συμφωνήθηκε με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την τροποποίηση του κώδικα συνόρων του Σένγκεν, με σκοπό να ενισχυθούν οι έλεγχοι στα εξωτερικά σύνορα με τη χρήση των κατάλληλων βάσεων δεδομένων.

• Κώδικας συνόρων του Σένγκεν: συμφωνία για ενίσχυση των ελέγχων στα εξωτερικά σύνορα

Η εφεδρεία ταχείας αντίδρασης αποτελείται από 1.500 αξιωματικούς αποσπασμένους από τα κράτη μέλη της ΕΕ και τις συνδεδεμένες χώρες της ζώνης Σένγκεν. Σε κατάσταση κρίσης, τίθενται στην άμεση διάθεση του Frontex, που μπορεί να τους αναπτύξει εντός 5 εργασίμων ημερών.

• Ο Οργανισμός Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής δημιουργεί εφεδρεία ταχείας αντίδρασης

Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με την πρόταση για την παράταση της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), το οποίο αποτελεί την εμβληματική πρωτοβουλία της ΕΕ στο πλαίσιο του «Επενδυτικού σχεδίου για την Ευρώπη».

Ο συμβιβασμός που συμφωνήθηκε αφορά την χρονική παράταση του ΕΤΣΕ, αλλά και την επέκτασή του σε επίπεδο χρηματοδοτικής ικανότητας, με την κινητοποίηση επενδύσεων τουλάχιστον 500 δισ. ευρώ έως το 2020. Εισάγονται επίσης διάφορες λειτουργικές βελτιώσεις προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα διδάγματα που αποκομίσθηκαν από το πρώτο έτος υλοποίησης.

• Επενδυτικό σχέδιο για την Ευρώπη: το Συμβούλιο ενέκρινε την παράταση της λειτουργίας του ΕΤΣΕ

Το Συμβούλιο εγκρίνει συμπεράσματα σχετικά με την εφαρμογή της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΝΑΤΟ, υιοθετώντας 40 προτάσεις σε 7 τομείς. Οι προτάσεις αυτές εγκρίνονται την ίδια ημέρα από το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο.

• Συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ: το Συμβούλιο εγκρίνει ι συμπεράσματα για την εφαρμογή της κοινής δήλωσης

Οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας συζητούν το σχέδιο εφαρμογής για την ασφάλεια και την άμυνα στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ. Καθορίζουν τους στόχους και χαράσσουν την πορεία για τη μελλοντική ανάπτυξη της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ.

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ασφάλεια και την άμυνα, 14 Νοεμβρίου 2016
• Σχέδιο εφαρμογής για την ασφάλεια και την άμυνα

Ο κ. Donald Tusk, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο κ. Jean-Claude Juncker, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και ο κ. Justin Trudeau, Πρωθυπουργός του Καναδά, συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες για τη 16η σύνοδο κορυφής ΕΕ-Καναδά. Υπέγραψαν τη συνολική οικονομική και εμπορική συμφωνία ΕΕ-Καναδά (ΣΟΕΣ, γνωστή και ως CETA) και τη συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης (ΣΣΕΣ). Εξέδωσαν επίσης κοινή δήλωση σχετικά με την εταιρική σχέση ΕΕ-Καναδά.

• Σύνοδος κορυφής ΕΕ-Καναδά, 30 Οκτωβρίου 2016, Βρυξέλλες

Οι ηγέτες αξιολόγησαν την πρόοδο των εργασιών σχετικά με τον χάρτη πορείας της Μπρατισλάβας. Ο Πρωθυπουργός κ. Fico τους ενημέρωσε σχετικά με τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένης της επικύρωσης της Συμφωνίας των Παρισίων και την έναρξη λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής.

• Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 20-21 Οκτωβρίου 2016 (σελίδα της συνόδου)

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής άρχισε να λειτουργεί επίσημα στις 6 Οκτωβρίου 2016. Η εκδήλωση για την έναρξη λειτουργίας πραγματοποιήθηκε στο συνοριακό σταθμό ελέγχου Kapitan Andreevo στα εξωτερικά σύνορα της Βουλγαρίας με την Τουρκία.

«Δημιουργούμε μια νέα πραγματικότητα στα εξωτερικά μας σύνορα. Πρόκειται για ένα απτό αποτέλεσμα της κοινής δέσμευσης που αναλάβαμε στον οδκό χάρτη της Μπρατισλάβας, καθώς και έμπρακτη απόδειξη της ενότητας των κρατών μελών», δήλωσε ο κ. Robert Fico, Πρωθυπουργός της Σλοβακίας και ασκών την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου. «Θα μας βοηθήσει να αποκαταστήσουμε τον χώρο Σένγκεν», πρόσθεσε.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής θα παρακολουθεί στενά τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και θα συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για τον έγκαιρο εντοπισμό και την αντιμετώπιση ενδεχόμενων απειλών για την ασφάλεια στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.

• Προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ευρώπης: Έναρξη λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής

H ΕΕ επικύρωσε τυπικά τη Συμφωνία των Παρισίων, γεγονός που δρομολόγησε την έναρξη ισχύος της. Οι αντιπρόσωποι της Προεδρίας του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατέθεσαν τα επικυρωτικά έγγραφα στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.

Η συμφωνία αρχίζει να ισχύει 30 ημέρες μετά την επικύρωσή της από τουλάχιστον 55 χώρες, που αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 55% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ο αριθμός συμπληρώθηκε μετά την επικύρωση από την ΕΕ και 7 κράτη μέλη της.

Η συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ πριν την έναρξη της Διάσκεψης του Μαρακές για την κλιματική αλλαγή που θα διεξαχθεί από τις 7 έως τις 18 Νοεμβρίου 2016.

• Χρονολόγιο - Συμφωνία των Παρισίων
• Ενημερωτικό γράφημα για τη Συμφωνία των Παρισίων
• Συμβούλιο Περιβάλλοντος, 30 Σεπτεμβρίου 2016

Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των 27 συναντήθηκαν στη Μπρατισλάβα προκειμένου να ξεκινήσουν πολιτικό προβληματισμό σχετικά με τη μελλοντική πορεία της ΕΕ με 27 κράτη μέλη.

Οι ηγέτες συμφώνησαν επί της δήλωσης και του οδικού χάρτη της Μπρατισλάβας, όπου τίθενται οι στόχοι για τους προσεχείς μήνες:

• αποκατάσταση του πλήρους ελέγχου των εξωτερικών συνόρων
• εξασφάλιση της εσωτερικής ασφάλειας και καταπολέμηση της τρομοκρατίας
• ενίσχυση της συνεργασίας της ΕΕ σε θέματα εξωτερικής ασφάλειας και άμυνας
• τόνωση της ενιαίας αγοράς και παροχή καλύτερων ευκαιριών στους νέους της Ευρώπης

• Informal meeting of the 27 heads of state or government
• Παρατηρήσεις του Προέδρου κ. Donald Tusk μετά από τη σύνοδο κορυφής της Μπρατισλάβας

Τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 2016, ο Πρόεδρος κ. Tusk διαβουλεύθηκε με όλους τους ηγέτες της ΕΕ πριν από τη σύνοδο κορυφής της Μπρατισλάβας.

«Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι τα τρία βασικά προβλήματα είναι η ανεξέλεγκτη παράτυπη μετανάστευση, η τρομοκρατία και οι φόβοι που συνδέονται με την παγκοσμιοποίηση», δήλωσε ο Πρόεδρος κ. Tusk πριν από την συνάντησή του με τον Πρωθυπουργό της Σουηδίας κ. Stefan Löfven στη Στοκχόλμη. Φιλοδοξώ ότι στη Μπρατισλάβα θα μπορέσουμε με συμφωνήσουμε ως προς τις βασικές προτεραιότητες και τις αναγκαίες κινήσεις μας κατά τους επόμενους μήνες.»

Στις 8 Σεπτεμβρίου, ο Πρόεδρος κ. Tusk μετέβη και στο Λονδίνο με σκοπό να ανταλλάξει απόψεις με την Πρωθυπουργό του ΗΒ κα Theresa May.

Οι 27 ηγέτες συναντήθηκαν άτυπα για να συζητήσουν τα επόμενα βήματα μετά το δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου 2016 στο Ηνωμένο Βασίλειο.

«Είμαστε αποφασισμένοι να παραμείνουμε ενωμένοι και να εργαστούμε στο πλαίσιο της ΕΕ προκειμένου να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του 21ου αιώνα και να αναζητήσουμε λύσεις προς όφελος των εθνών μας και των λαών μας», επισήμαναν στην κοινή δήλωση.

Οι ηγέτες συμφώνησαν ως προς τις ακόλουθες αρχές:

• δεν μπορούν να αρχίσουν διαπραγματεύσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο πριν από τη γνωστοποίηση ενεργοποίησης του άρθρου 50
• στο μέλλον, το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να αποτελεί στενό εταίρο της ΕΕ
• οι συμφωνίες θα πρέπει να βασίζονται σε ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων
• για την πρόσβαση στην ενιαία αγορά απαιτείται αποδοχή και των τεσσάρων ελευθεριών

Οι 27 ηγέτες συμφώνησαν να συναντηθούν εκ νέου το Σεπτέμβριο του 2016 για να συνεχίσουν τις συνομιλίες σχετικά με το μέλλον της ΕΕ.

• Άτυπη σύνοδος των 27 - Βρυξέλλες, 29 Ιουνίου 2016 - Δήλωση
• Παρατηρήσεις του Προέδρου κ. Donald Tusk μετά την άτυπη σύνοδο 27 αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ