Skip to content

Μέτρα της ΕΕ για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης

Παρότι την κύρια ευθύνη για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας φέρουν τα κράτη μέλη, η ΕΕ έχει αναπτύξει διάφορα εργαλεία για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης.

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της συνεργάζονται για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης στην Ευρώπη. Η ριζοσπαστικοποίηση δεν αποτελεί νέο φαινόμενο, αλλά έχει καταστεί σοβαρότερη απειλή τα τελευταία χρόνια, ιδίως λόγω της ανάπτυξης νέων τεχνολογιών και της αυξανόμενης χρήσης του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Πώς η ΕΕ καταπολεμά την τρομοκρατική προπαγάνδα

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της συνεργάζονται για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης στην Ευρώπη. Η ριζοσπαστικοποίηση δεν αποτελεί νέο φαινόμενο, αλλά έχει καταστεί σοβαρότερη απειλή τα τελευταία χρόνια, ιδίως λόγω της ανάπτυξης νέων τεχνολογιών και της αυξανόμενης χρήσης του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Στις 29 Απριλίου 2021, η ΕΕ εξέδωσε κανονισμό για την αντιμετώπιση της διάδοσης τρομοκρατικού περιεχομένου στο διαδίκτυο.

Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών έχουν την εξουσία να εκδίδουν εντολές αφαίρεσης περιεχομένου στους παρόχους υπηρεσιών φιλοξενίας, ζητώντας τους να αφαιρούν τρομοκρατικό περιεχόμενο ή να απενεργοποιούν την πρόσβαση σε αυτό σε όλα τα κράτη μέλη. Οι διαδικτυακές πλατφόρμες πρέπει στη συνέχεια να αφαιρούν το εν λόγω περιεχόμενο ή να απενεργοποιούν την πρόσβαση σε αυτό εντός μίας ώρας.

Οι κανόνες εφαρμόζονται σε όλους τους παρόχους που προσφέρουν υπηρεσίες στην ΕΕ, είτε έχουν την κύρια εγκατάστασή τους σε κάποιο κράτος μέλος είτε όχι.

Οι πάροχοι υπηρεσιών φιλοξενίας που εκτίθενται σε τρομοκρατικό περιεχόμενο πρέπει να λαμβάνουν ειδικά μέτρα για την αντιμετώπιση της κατάχρησης της πλατφόρμας τους και την προστασία των υπηρεσιών τους από τη διάδοση τρομοκρατικού περιεχομένου. Η απόφαση σχετικά με την επιλογή των μέτρων εναπόκειται στον πάροχο υπηρεσιών φιλοξενίας.

Ο νέος κανονισμός στοχεύει σε περιεχόμενο, όπως κείμενα, εικόνες, ηχογραφήσεις ή βίντεο, συμπεριλαμβανομένων των ζωντανών μεταδόσεων, το οποίο:

  • υποκινεί ή συμβάλλει σε τρομοκρατικές πράξεις
  • παρέχει οδηγίες για τη διάπραξη αξιόποινων πράξεων
  • καλεί σε συμμετοχή σε τρομοκρατικές ομάδες

Η νομοθεσία παρέχει επίσης ορισμό του τρομοκρατικού περιεχομένου, ενώ ορίζεται σαφώς το πεδίο εφαρμογής της προκειμένου να διασφαλίζεται ο πλήρης σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Περιλαμβάνει επίσης αποτελεσματικά μέσα έννομης προστασίας ώστε τόσο οι πάροχοι περιεχομένου όσο και οι πάροχοι υπηρεσιών να μπορούν να υποβάλουν καταγγελία όταν το περιεχόμενο έχει αφαιρεθεί.

Οι νέοι κανόνες θα ισχύσουν από τις 7 Ιουνίου 2022.

Το 2015, η Ευρωπόλ δημιούργησε ειδική μονάδα για την αντιμετώπιση της τρομοκρατικής προπαγάνδας στο διαδίκτυο. Η μονάδα της ΕΕ για την αναφορά διαδικτυακού περιεχομένου (EU IRU) έχει ως αποστολή να εντοπίζει και να διερευνά τρομοκρατικό και βίαιο εξτρεμιστικό περιεχόμενο στο διαδίκτυο και να στηρίζει τα κράτη μέλη σε αυτό το θέμα.

Ενημερωτικό γράφημα σχετικά με τους νέους κανόνες για την αντιμετώπιση της διάδοσης τρομοκρατικού περιεχομένου στο διαδίκτυο
Αντιμετώπιση της διάδοσης τρομοκρατικού περιεχομένου στο διαδίκτυο (Ενημερωτικό γράφημα)

Αντιμετώπιση της διάδοσης τρομοκρατικού περιεχομένου στο διαδίκτυο (Ενημερωτικό γράφημα)

Το 2015, η ΕΕ εγκαινίασε το δίκτυο ευαισθητοποίησης για τη ριζοσπαστικοποίηση (RAN). Το RAN είναι ένα δίκτυο που περιλαμβάνει περισσότερους από 6 000 επαγγελματίες πρώτης γραμμής από όλη την Ευρώπη, όπως δασκάλους, αστυνομικούς και σωφρονιστικούς υπαλλήλους, το οποίο προωθεί την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Μεταξύ άλλων, η δουλειά τους αποσκοπεί στη βελτίωση της κατανόησης των λόγων που ορισμένα άτομα είναι πιο ευάλωτα στη ριζοσπαστικοποίηση, και στην εξεύρεση μέτρων που μπορούν να ληφθούν για την προστασία τους.

Από το 2015, το Φόρουμ της ΕΕ για το Διαδίκτυο φέρνει σε επαφή χώρες της ΕΕ, διαδικτυακές πλατφόρμες, την Ευρωπόλ, μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας και διεθνείς εταίρους. Παρέχει μια πλατφόρμα για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις τάσεις και την εξέλιξη της χρήσης του διαδικτύου από τους τρομοκράτες, καθώς και —από το 2019— για την αντιμετώπιση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο διαδίκτυο.

Ριζοσπαστικοποίηση στην Ευρώπη

Οι περισσότεροι από τους δράστες τρομοκρατικών επιθέσεων που έχουν πραγματοποιηθεί στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια ήταν ευρωπαίοι πολίτες, γεννημένοι στην Ευρώπη και ριζοσπαστικοποιήθηκαν χωρίς να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους.

Η ριζοσπαστικοποίηση μπορεί να επέλθει για διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, οι ιδεολογίες, οι πολιτικές πεποιθήσεις και οι προκαταλήψεις κατά συγκεκριμένων ομάδων ανθρώπων. Η ριζοσπαστικοποίηση των νέων εξακολουθεί να αποτελεί πηγή σοβαρής ανησυχίας.

Τα άτομα μπορεί να ριζοσπαστικοποιούνται με διάφορους τρόπους: από μέλη της οικογένειας ή φίλους, μέσω άμεσης επαφής με εξτρεμιστικές ομάδες ή μέσω του διαδικτύου.

Οι τεχνολογίες διαδικτυακής επικοινωνίας έχουν διευκολύνει τη διασυνοριακή επικοινωνία των τρομοκρατών και έχουν ενισχύσει την τρομοκρατική προπαγάνδα και την εξάπλωση του εξτρεμισμού. Οι τρομοκράτες χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το σκοτεινό διαδίκτυο για να ριζοσπαστικοποιούν, να στρατολογούν, να υποκινούν σε βία και να διευκολύνουν τη διεξαγωγή τρομοκρατικών επιθέσεων.

Τα τελευταία χρόνια, οι εφαρμογές κρυπτογραφημένων μηνυμάτων, όπως το WhatsApp ή το Telegram, έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως για τη διάδοση της τρομοκρατικής προπαγάνδας και για τον συντονισμό και τον σχεδιασμό επιθέσεων.

Ενώ οι φυλακές παραμένουν το πλέον γόνιμο έδαφος για τη ριζοσπαστικοποίηση, ορισμένες εξτρεμιστικές ομάδες στρατολογούν επίσης άτομα σε σχολεία, πανεπιστήμια και τόπους λατρείας, όπως τζαμιά.

Τι κάνει η ΕΕ για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας;

Ακολουθήστε μια διαδρομή δύο δεκαετιών και δείτε πώς οι χώρες της ΕΕ συνεργάζονται όλο και πιο στενά για να καταπολεμήσουν την τρομοκρατία: από την παρεμπόδιση των τρομοκρατών να αγοράζουν όπλα ή να κατασκευάζουν βόμβες, μέχρι τις προσπάθειες για καταπολέμηση της ριζοσπαστικοποίησης εν τη γενέσει της.

Η εικόνα δείχνει μια υδρόγειο με διάσπαρτα εικονίδια πληροφοριών που συνδέονται με στικτές γραμμές. Τρία χέρια κρατούν από έναν μεγεθυντικό φακό, όπου ο καθένας εστιάζει σε ένα διαβατήριο, σε χαρτονομίσματα και σε δακτυλικό αποτύπωμα. Στο φόντο, ουρανός με σύννεφα.

Τελευταία ενημέρωση: 7 Ιουνίου 2022