Τουρκία
Η Τουρκία έλαβε καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας τον Δεκέμβριο του 1999. Η ΕΕ και η Τουρκία ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις προσχώρησης τον Οκτώβριο του 2005 αλλά μετά τη συνεχιζόμενη οπισθοδρόμηση της Τουρκίας σε θέματα δημοκρατίας, κράτους δικαίου και θεμελιωδών δικαιωμάτων, οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης ΕΕ-Τουρκίας έχουν ανασταλεί από τον Ιούνιο του 2018.
Αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ
Το 1987 η Τουρκία υπέβαλε αίτηση για να ενταχθεί στην τότε ονομαζόμενη Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χορήγησε στην Τουρκία καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας στη διάρκεια της συνόδου του στο Ελσίνκι τον Δεκέμβριο του 1999.
Διαπραγματεύσεις προσχώρησης
Κατά τη σύνοδο της 16ης και 17ης Δεκεμβρίου 2004 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε ότι η Τουρκία πληροί επαρκώς τα κριτήρια για την έναρξη διαπραγματεύσεων προσχώρησης.
Το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης ως προς το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων με την Τουρκία στις 3 Οκτωβρίου 2005. Την ίδια ημέρα ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας στο πλαίσιο διακυβερνητικής διάσκεψης.
Τον Φεβρουάριο του 2008, το Συμβούλιο ενέκρινε αναθεωρημένη εταιρική σχέση προσχώρησης με την Τουρκία, η οποία παρέχει μια βάση για να βοηθήσει την Τουρκία να προετοιμασθεί για πιθανή προσχώρηση στην ΕΕ, σκιαγραφώντας βασικούς τομείς προτεραιότητας, και χρησιμεύει ως μέτρο σύγκρισης για τη μέτρηση της προόδου όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις.
Τον Ιούνιο του 2018, το Συμβούλιο σημείωσε ότι η Τουρκία απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την ΕΕ και ότι κατά συνέπεια οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης με την Τουρκία έχουν περιέλθει ουσιαστικά σε στασιμότητα, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατό το άνοιγμα ή το κλείσιμο περαιτέρω κεφαλαίων.
Σύνοδοι της διάσκεψης προσχώρησης
Οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης πραγματοποιούνται στο πλαίσιο διακυβερνητικών διασκέψεων (που αποκαλούνται συχνά «διασκέψεις προσχώρησης») μεταξύ υπουργών και πρέσβεων των κρατών μελών της ΕΕ και του υποψήφιου μέλους. Οι διαπραγματεύσεις έχουν ως αντικείμενο το σύνολο των κοινών δικαιωμάτων και της κοινής νομοθεσίας (το «κεκτημένο της ΕΕ») και χωρίζονται σε διάφορα κεφάλαια ή ομάδες κεφαλαίων, που καλύπτουν διαφορετικούς τομείς πολιτικής. Οι διασκέψεις προσχώρησης μπορούν να πραγματοποιούνται είτε σε επίπεδο υπουργών είτε σε επίπεδο αναπληρωτών.
Μέχρι την ισχύουσα αναστολή των διαπραγματεύσεων προσχώρησης, η ΕΕ και η Τουρκία είχαν πραγματοποιήσει 12 τέτοιες συνόδους. Κατά την τελευταία σύνοδο, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2016, η διάσκεψη ξεκίνησε τις διαπραγματεύσεις για το κεφάλαιο 33, το οποίο αφορά χρηματοοικονομικές και δημοσιονομικές διατάξεις. Το 2006 το Συμβούλιο είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν θα ανοίξουν οκτώ κεφάλαια σχετικά με τους περιορισμούς της Τουρκίας όσον αφορά την Κύπρο και ότι δεν θα κλείσουν προσωρινά άλλα κεφάλαια μέχρι η Τουρκία να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις της σχετικά με το πρόσθετο πρωτόκολλο της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας («συμφωνία της Άγκυρας»).
Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης, άνοιξαν 16 κεφάλαια και ένα από αυτά έκλεισε προσωρινά.
Ετήσια επισκόπηση προόδου
Κατά κανόνα κάθε χρόνο, το Συμβούλιο εγκρίνει συμπεράσματα σχετικά με τη διεύρυνση, στα οποία γίνεται απολογισμός της προόδου που έχει σημειωθεί ως προς την ευρωπαϊκή πορεία κάθε υποψήφιου μέλους και εταίρου της ΕΕ, περιλαμβανομένης της Τουρκίας.
Σχέσεις της ΕΕ με την Τουρκία
Η Τουρκία παραμένει υποψήφια προς ένταξη χώρα και βασικός εταίρος της ΕΕ σε πολλούς τομείς κοινού ενδιαφέροντος, όπως η μετανάστευση, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, η δημόσια υγεία, το κλίμα και περιφερειακά ζητήματα. Τον Μάρτιο του 2021, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δήλωσε ότι η ΕΕ είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με την Τουρκία κατά τρόπο σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο σε ορισμένους τομείς κοινού ενδιαφέροντος, με την επιφύλαξη καθορισμένων όρων.
Ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο είναι προς το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ, η οποία έχει ζητήσει πολλάκις από την Τουρκία να αποκλιμακώνει τις εντάσεις στην περιοχή, να σέβεται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα όλων των κρατών μελών της ΕΕ και να προωθεί σχέσεις καλής γειτονίας με βιώσιμο τρόπο.
Η ΕΕ και η Τουρκία έχουν συνάψει συμφωνία σύνδεσης ήδη από το 1963, η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας και των διμερών εμπορικών σχέσεων. Η τελωνειακή ένωση ΕΕ-Τουρκίας ισχύει από το 1995.