Turkije
Turkije verkreeg in december 1999 de status van kandidaat-lidstaat van de EU. De EU en Turkije zijn in oktober 2005 toetredingsonderhandelingen gestart, maar door de aanhoudende achteruitgang op het gebied van de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten in het land liggen de onderhandelingen sinds juni 2018 stil.
Aanvraag voor EU-lidmaatschap
In 1987 diende Turkije een aanvraag in om toe te treden tot de toenmalige Europese Economische Gemeenschap.
Tijdens zijn bijeenkomst in Helsinki in december 1999 verleende de Europese Raad het land de status van kandidaat-lidstaat.
Toetredingsonderhandelingen
De Europese Raad besloot tijdens zijn bijeenkomst van 16 en 17 december 2004 dat Turkije genoegzaam voldeed aan de criteria voor het openen van de toetredingsonderhandelingen.
De Raad bereikte op 3 oktober 2005 overeenstemming over een onderhandelingskader. Dezelfde dag gingen de onderhandelingen van start tijdens een intergouvernementele conferentie.
In februari 2008 nam de Raad het herziene toetredingspartnerschap met Turkije aan. Het biedt een basis voor de voorbereiding van Turkije op een eventueel EU-lidmaatschap door de belangrijkste prioritaire gebieden te schetsen, en dient als maatstaf voor het meten van de vooruitgang bij de hervormingen.
In juni 2018 merkte de Raad voor het eerst op dat Turkije verder van de EU was afgedreven en dat de toetredingsonderhandelingen met het land feitelijk tot stilstand waren gekomen en dat er geen nieuwe hoofdstukken in aanmerking kwamen voor opening of sluiting.
- Conclusies van de Europese Raad, 16-17 december 2004
- Conclusies van de Raad over de toetredingsonderhandelingen met Turkije, 3 oktober 2005
- Besluit van de Raad over het partnerschap voor de toetreding met Turkije, 18 februari 2008
- Conclusies van de Raad over uitbreiding en het stabilisatie- en associatieproces, 26 juni 2018
Bijeenkomsten van de toetredingsconferentie
De toetredingsonderhandelingen vinden plaats tijdens intergouvernementele conferenties (ook "toetredingsconferenties" genoemd) tussen ministers en ambassadeurs van de EU-lidstaten en de kandidaat. De onderhandelingen gaan over het geheel aan rechten en wetgeving van de EU (het "EU-acquis") en zijn per beleidsterrein onderverdeeld in hoofdstukken, soms geclusterd. Toetredingsconferenties worden gehouden op ministerieel of op plaatsvervangersniveau.
Voordat de toetredings-onderhandelingen stil kwamen te liggen, hadden de EU en Turkije 12 van dergelijke bijeenkomsten gehouden. Tijdens de meest recente bijeenkomst, op 30 juni 2016, opende de conferentie de onderhandelingen over hoofdstuk 33, dat betrekking heeft op financiële en budgettaire bepalingen. In 2006 concludeerde de Raad dat 8 hoofdstukken betreffende de beperkingen van Turkije ten aanzien van Cyprus niet zouden worden geopend en geen verdere hoofdstukken voorlopig zouden worden afgesloten. Dat blijft zo totdat Turkije zijn verbintenissen in verband met het Aanvullend Protocol bij de associatieovereenkomst EU-Turkije (de "Overeenkomst van Ankara") is nagekomen.
In het kader van de toetredingsonderhandelingen zijn 16 hoofdstukken geopend, waarvan één voorlopig is afgesloten.
Jaarlijks voortgangsverslag
Elk jaar neemt de Raad conclusies over de uitbreiding aan. Daarin wordt voor elk van de kandidaat-lidstaten en de EU-partners, waaronder Turkije, de balans opgemaakt van de vorderingen op hun Europees traject.
EU-betrekkingen met Turkije
Turkije blijft een kandidaat-lidstaat en is een belangrijke partner voor de EU op tal van gebieden van gemeenschappelijk belang, waaronder migratie, terrorismebestrijding, volksgezondheid, klimaat en regionale kwesties. In maart 2021 verklaarde de Europese Raad dat de EU bereid is om op een gefaseerde, proportionele en omkeerbare wijze met Turkije samen te werken op gebieden van gemeenschappelijk belang, onder de gestelde voorwaarden.
De EU heeft een strategisch belang bij een stabiele en veilige omgeving in het oostelijke Middellandse Zeegebied en riep Turkije herhaaldelijk op de spanningen in het gebied te de-escaleren, de soevereiniteit en territoriale integriteit van alle EU-lidstaten te eerbiedigen en goede nabuurschapsbetrekkingen op duurzame wijze te bevorderen.
De EU en Turkije hebben een associatieovereenkomst die dateert van 1963 en die tot doel heeft de economische samenwerking en de bilaterale handelsbetrekkingen te versterken. De douane-unie EU-Turkije is sinds 1995 van kracht.