Chemische stoffen
Chemische stoffen zitten in tal van alledaagse producten en zijn daarom niet meer weg te denken uit heel wat dagelijkse activiteiten. Een goed beheer van deze stoffen is cruciaal voor de bescherming van mens en milieu.
Laatste nieuws
Op 17 juni 2026 hebben de Raad en het Europees Parlement een voorlopig akkoord bereikt over vereenvoudiging van de regels met betrekking tot deindeling, verpakking en etikettering van chemische stoffen, cosmetische producten en bemestingsproducten.
Met het akkoord worden onnodige administratieve lasten verminderd, innovatie en circulariteit ondersteund, en hoge normen op het gebied van consumenten- en milieubescherming gehandhaafd.
Deze bepalingen vormen het resterende deel van het "Omnibus VI"-pakket, dat de regels op het gebied van chemische producten vereenvoudigt en tegelijkertijd zorgt voor een hoog beschermingsniveau voor consumenten en het milieu.
Reach
Sinds 2007 zijn met de verordening registratie en beoordeling van en autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach) procedures vastgelegd voor het verzamelen en beoordelen van informatie over de eigenschappen en gevaren van chemische stoffen. Het gaat zowel om stoffen die in de industrie als om stoffen die in het dagelijkse leven worden gebruikt (verf, kleding, plastic goederen).
Alle ondernemingen die chemische stoffen als grondstof of eindproduct produceren, invoeren, distribueren of gebruiken, moeten:
- deze registreren bij het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA)
- de risico's ervan in kaart brengen en beheersen
Als bij de evaluatie van deze informatie blijkt dat de risico's van specifieke stoffen niet kunnen worden beheerst, kunnen ECHA en de lidstaten het gebruik van die stoffen beperken of zelfs verbieden.
Indeling, verpakking en etikettering
Sinds 2009 zorgt de verordening indeling, etikettering en verpakking van chemische stoffen ervoor dat bedrijven hun gevaarlijke chemische stoffen in alle EU-lidstaten volgens dezelfde criteria kunnen beschrijven en etiketteren alvorens ze in de handel te brengen.
In oktober 2024 heeft de Raad nieuwe regels aangenomen om:
- de etikettering van chemische stoffen te verduidelijken
- de voorlichting te verbeteren over de gevaren van chemische stoffen die in de EU in de handel worden gebracht
- de inventariseringsprocedure voor gevaarlijke stoffen te versnellen
- specifieke regels in te voeren voor navulbare chemische producten
Op 17 november 2025 gaf de Raad definitief groen licht voor uitstel van de regels van de CLP-verordening. Dit stop-de-klokmechanisme stelt de toepassingsdatum van de verordening uit tot 1 januari 2028.
Op 16 juni 2026 zijn de 2 wetgevers overeengekomen de datum van toepassing van de CLP-regels uit te stellen tot 1 januari 2030. Ze sloten ook een akkoord over:
- vereenvoudiging van de etiketteringsvoorschriften, door ze te baseren op algemene leesbaarheidscriteria in plaats van gedetailleerde specificaties, met als enige uitzondering een specifieke minimale lettergrootte voor producten die zijn gericht op het grote publiek
- specifieke afwijkingen van de etiketteringsvoorschriften voor kleine verpakkingen
- verlenging van de overgangsperiode voor verplichtingen inzake heretikettering wanneer stoffen in producten worden geherclassificeerd naar een hoger risiconiveau, om de nalevingskosten voor de industrie te verminderen
Specifieke chemische stoffen
Meststoffen
Sinds juli 2022 zorgt de verordening bemestingsproducten ervoor dat bemestingsproducten (bv. meststoffen, bodemverbeteraars, substraat) uit de EU met de CE-markering in de hele EU vrij kunnen worden verkocht als zij aan specifieke eisen voldoen.
De regels:
- bevatten geharmoniseerde maxima voor een reeks van verontreinigende stoffen in minerale meststoffen, zoals cadmium
- stimuleren de productie en het gebruik van organische meststoffen
Op 22 juli 2024 nam de Raad een verordening aan over de digitale etikettering van bemestingsproducten.
Doel is de etiketten leesbaarder te maken. Dat moet tot een efficiënter gebruik van meststoffen leiden en de etiketteringsverplichtingen voor leveranciers vereenvoudigen.
De nieuwe regels:
- bevorderen een ruimer gebruik van digitale etikettering
- verbeteren de beschikbare informatie voor landbouwers en andere consumenten, waaronder kwetsbare groepen of mensen met beperkte digitale vaardigheden
- verlagen de kosten voor en de ecologische voetafdruk van producenten
Detergenten
Sinds 2005 bevat de detergentiaverordening de regels waaraan detergenten moeten voldoen om op de interne markt in de handel te worden gebracht en daar vrij te circuleren. Deze moeten:
- zeep bevatten die volledig biologisch afbreekbaar is
- voorzien zijn van een etiket met daarop de ingrediënten en de dosering
Op 8 december 2025 gaf de Raad zijn definitieve goedkeuring aan de nieuwe EU-regels om detergentia veiliger te maken voor mens en milieu.
De nieuwe wetgeving:
- bevordert de biologische afbreekbaarheid van oppervlakteactieve stoffen in detergentia, met name in omhulsels van capsules
- zorgt voor verminderd gebruik van schadelijke stoffen
- zorgt voor verbetering van de informatie op het etiket (onder meer over allergene geurstoffen en conserveermiddelen), en maakt de informatie van fabrikanten beschikbaar voor autoriteiten en medisch personeel
- introduceert digitale etikettering en het digitale productpaspoort voor detergentia en oppervlakteactieve stoffen
- verbiedt dierproeven voor detergentia en oppervlakteactieve stoffen
- moedigt duurzame nieuwe praktijken aan, zoals de verkoop van navullingen voor detergentia
Op 16 juni 2026 zijn de 2 wetgevers overeengekomen de datum van toepassing van de herziene meststoffenverordening uit te stellen tot 1 januari 2030. Zij hebben ook aanvullende wijzigingen opgesteld met betrekking tot de registratie en toelating van bestanddelen van meststoffen, waarbij de Commissie werd belast met het onderzoeken van nieuwe criteria voor de registratie van materialen die in meststoffen kunnen worden gebruikt, teneinde innovatie in de sector te ondersteunen.
Cosmetica
Sinds 2013 waarborgt de cosmeticaverordening de veiligheid van cosmetische producten (bv. tandpasta, parfum, zonnebrandmiddel) die in de EU in de handel worden gebracht, en bevordert zij innovatie in de sector.
De EU-regels:
- verplichten tot registratie van alle cosmetische producten in de EU
- hebben bijzondere aandacht voor bepaalde cosmetische producten (bv. hormoonontregelaars, haarkleurmiddelen) met een groter gezondheidsrisico of een grotere wetenschappelijke complexiteit
- verbieden dierproeven voor cosmetica
Op 16 juni 2026 bereikten de 2 wetgevers overeenstemming over:
- aanpassing van de duur van de overgangsperioden voor de uitfasering van kankerverwekkende, mutagene of voor de voortplanting giftige stoffen (CMR-stoffen) in verhouding tot de onderliggende risico's ervan
- de behoefte aan richtsnoeren van de Commissie voor alternatieve stoffen die een CMR-stof in een product kunnen vervangen
- handhaving van de uitgebreide kennisgeving voor nanomaterialen in cosmetische producten, die moet worden verzonden voordat zij in de handel worden gebracht
Persistente organische verontreinigende stoffen
Persistente organische verontreinigende stoffen (ook wel POP's genoemd) zijn bijzonder schadelijke stoffen. Ze komen voor in weggegooide oude spullen, zoals waterdicht textiel, meubels, plastic en elektronische apparatuur.
Om een circulaire economie tot stand te brengen, waarin afval steeds vaker als secundaire grondstof wordt gebruikt, is het essentieel dat er nieuwe grenswaarden worden vastgelegd voor de aanwezigheid van POP's in ons afval.
De Raad heeft daartoe in oktober 2022 een verordening aangenomen.
Strategie voor chemische stoffen
De chemische industrie is de op 3 na grootste productiesector in de EU. Er zijn 29 000 bedrijven actief in de sector, die 1,2 miljoen rechtstreekse banen opleveren en daarnaast nog eens 19 miljoen banen in de toeleveringsketens ondersteunen.
In zijn conclusies van maart 2021 onderschreef de Raad de EU‑strategie voor duurzame chemische stoffen van de Commissie.
De strategie bevat een langetermijnvisie voor het chemischestoffenbeleid. Daarmee willen de EU en de lidstaten:
- de volksgezondheid beter beschermen
- het concurrentievermogen van de chemische industrie verhogen
- een gifvrij milieu ondersteunen
De strategie omvat ook regels over het pakket "één stof, één beoordeling", dat de Raad op 13 november 2025 heeft aangenomen. De regels zullen beoordelingen van de veiligheid van chemische stoffen stroomlijnen en het zo gemakkelijker maken om gegevens uit te wisselen, risico's in kaart te brengen en innovatie in de richting van veilige en duurzame chemische stoffen te stimuleren. Hierdoor kunnen de volksgezondheid en het milieu voortaan beter worden beschermd tegen schadelijke chemische stoffen.
Laatst bijgewerkt: 26 juni 2025