Χημικά
Οι χημικές ουσίες είναι απαραίτητες για πολλές καθημερινές δραστηριότητες και τις βρίσκουμε σε προϊόντα καθημερινής χρήσης. Η ορθή διαχείριση των χημικών έχει, συνεπώς, ζωτική σημασία για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.
Τελευταίες ειδήσεις
Στις 17 Ιουνίου 2026 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για απλούστευση των κανόνων όσον αφορά την ταξινόμηση, τη συσκευασία και την επισήμανση των χημικών προϊόντων, των καλλυντικών προϊόντων και των προϊόντων λίπανσης.
Η συμφωνία μειώνει τον περιττό διοικητικό φόρτο, στηρίζει την καινοτομία και την κυκλικότητα, και διατηρεί υψηλά πρότυπα προστασίας των καταναλωτών και του περιβάλλοντος.
Οι εν λόγω διατάξεις αποτελούν το εναπομένον μέρος της δέσμης «Omnibus VI», με το οποίο απλουστεύονται οι κανόνες στον τομέα των χημικών προϊόντων, ενώ διατηρείται παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών και του περιβάλλοντος.
Κανονισμός REACH
Από το 2007 ο ευρωπαϊκός κανονισμός για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) προβλέπει διαδικασίες για τη συλλογή και την εκτίμηση πληροφοριών σχετικά με τις ιδιότητες και τους κινδύνους των χημικών ουσιών, από εκείνες που χρησιμοποιούνται σε βιομηχανικές διεργασίες μέχρι αυτές που βρίσκουμε στην καθημερινή μας ζωή (χρώματα, ρούχα, πλαστικά προϊόντα).
Όλες οι εταιρείες που παράγουν, εισάγουν, διανέμουν ή χρησιμοποιούν χημικά ως πρώτες ύλες ή τελικά προϊόντα πρέπει:
- να καταχωρίζουν τις ουσίες αυτές στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA)
- να προσδιορίζουν και να διαχειρίζονται τους κινδύνους που συνδέονται με τις ουσίες αυτές
Κατόπιν αξιολόγησης των παρεχόμενων πληροφοριών, ο ECHA και τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίζουν ή να απαγορεύουν τη χρήση συγκεκριμένων ουσιών εάν δεν είναι δυνατή η διαχείριση των σχετικών κινδύνων.
Ταξινόμηση, επισήμανση και συσκευασία
Από το 2009 ο κανονισμός για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των χημικών (CLP) εξασφαλίζει τη δυνατότητα των εταιρειών να περιγράφουν και να επισημαίνουν τα επικίνδυνα χημικά τους πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά, χρησιμοποιώντας τα ίδια κριτήρια σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.
Τον Οκτώβριο του 2024 το Συμβούλιο θέσπισε νέους κανόνες με σκοπό:
- να αποσαφηνιστεί η επισήμανση των χημικών ουσιών
- να βελτιωθούν οι διαδικασίες για την παροχή πληροφοριών σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται με τα χημικά τα οποία διατίθενται στην αγορά της ΕΕ
- να επιταχυνθεί η διαδικασία για τον προσδιορισμό επικίνδυνων ουσιών
- να συμπεριληφθούν ειδικές απαιτήσεις για τα χημικά προϊόντα επαναπλήρωσης
Στις 17 Νοεμβρίου 2025 το Συμβούλιο έδωσε το τελικό πράσινο φως για την αναβολή των κανόνων σχετικά με τον κανονισμό CLP. Αυτός ο μηχανισμός για το «πάγωμα του χρόνου» αναβάλλει έως την 1η Ιανουαρίου 2028 τις ημερομηνίες εφαρμογής για τον κανονισμό.
Στις 16 Ιουνίου 2026 οι συννομοθέτες συμφώνησαν να μεταθέσουν την ημερομηνία εφαρμογής των κανόνων του CLP για την 1η Ιανουαρίου 2030. Συμφώνησαν επίσης ως προς τα εξής:
- την απλούστευση των κανόνων επισήμανσης, με βάση γενικά κριτήρια αναγνωσιμότητας και όχι λεπτομερείς προδιαγραφές, με μόνη εξαίρεση ένα συγκεκριμένο ελάχιστο μέγεθος γραμματοσειράς για τα προϊόντα που απευθύνονται στο ευρύ κοινό
- ειδικές παρεκκλίσεις από τις απαιτήσεις επισήμανσης μικρών συσκευασιών
- την παράταση της μεταβατικής περιόδου για τις υποχρεώσεις αλλαγής επισήμανσης σε περίπτωση επαναταξινόμησης ουσιών σε προϊόντα σε υψηλότερο επίπεδο κινδύνου, ώστε να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης για τον κλάδο
Ειδικά χημικά
Λιπάσματα
Από τον Ιούλιο του 2022 ο κανονισμός για τα προϊόντα λίπανσης εξασφαλίζει ότι τα προϊόντα λίπανσης της ΕΕ (π.χ. λιπάσματα, βελτιωτικά εδάφους, υποστρώματα καλλιέργειας) που φέρουν τη «σήμανση CE» μπορούν να πωλούνται ελεύθερα σε ολόκληρη την ΕΕ μετά την εκπλήρωση συγκεκριμένων απαιτήσεων.
Επιπλέον, οι κανόνες:
- θέτουν εναρμονισμένα όρια για ένα φάσμα επιμολυντών, όπως το κάδμιο, που περιέχονται σε ανόργανα λιπάσματα
- επιδιώκουν να ενισχύσουν την παραγωγή και χρήση οργανικών λιπασμάτων
Στις 22 Ιουλίου 2024 το Συμβούλιο ενέκρινε κανονισμό για την ψηφιακή επισήμανση των προϊόντων λίπανσης της ΕΕ.
Ο κανονισμός αποσκοπεί στη βελτίωση της αναγνωσιμότητας των ετικετών, που θα έχει ως αποτέλεσμα την αποτελεσματικότερη χρήση των λιπασμάτων, και στην απλούστευση των υποχρεώσεων επισήμανσης για τους προμηθευτές.
Με τους νέους κανόνες επιτυγχάνονται τα ακόλουθα:
- προώθηση της ευρύτερης χρήσης της ψηφιακής επισήμανσης
- βελτίωση των πληροφοριών που διατίθενται στους γεωργούς και σε άλλους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων των ευάλωτων ομάδων ή των ατόμων με περιορισμένες ψηφιακές ικανότητες
- μείωση του κόστους και του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των παραγωγών
Απορρυπαντικά
Από το 2005 ο κανονισμός για τα απορρυπαντικά καθορίζει τους κανόνες με τους οποίους πρέπει να συμμορφώνονται τα απορρυπαντικά για να μπορούν να διατίθενται και να κυκλοφορούν ελεύθερα στην εσωτερική αγορά. Τα απορρυπαντικά πρέπει:
- να περιέχουν σαπούνια πλήρως βιοδιασπάσιμα
- να αναγράφουν στην ετικέτα τους πληροφορίες για τα συστατικά και τη δοσολογία
Στις 8 Δεκεμβρίου 2025 το Συμβούλιο έδωσε την τελική του έγκριση για νέους κανόνες της ΕΕ ώστε να γίνουν τα απορρυπαντικά ασφαλέστερα για τους ανθρώπους και το περιβάλλον.
H νέα νομοθεσία:
- ενισχύεται η βιοαποδομησιμότητα των επιφανειοδραστικών ουσιών στα απορρυπαντικά, ιδίως στις κάψουλες απορρυπαντικών
- επιτρέπεται η μείωση των επιβλαβών ουσιών
- βελτιώνονται οι πληροφορίες των ετικετών (μεταξύ άλλων, για παράδειγμα, των αλλεργιογόνων αρωματικών ουσιών και των συντηρητικών), ενώ οι πληροφορίες των παρασκευαστών γίνονται διαθέσιμες στις αρχές και το ιατρικό προσωπικό
- θεσπίζεται η ψηφιακή επισήμανση και το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος για τα απορρυπαντικά και τις επιφανειοδραστικές ουσίες
- απαγορεύονται οι δοκιμές σε ζώα για απορρυπαντικά και επιφανειοδραστικές ουσίες
- ενθαρρύνονται βιώσιμες νέες πρακτικές, όπως η πώληση προϊόντων επαναπλήρωσης απορρυπαντικών
Στις 16 Ιουνίου 2026 οι συννομοθέτες συμφώνησαν να μεταθέσουν την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού για τα προϊόντα λίπανσης για την 1η Ιανουαρίου 2030. Συνέταξαν επίσης πρόσθετες τροποποιήσεις σχετικά με την καταχώριση και την έγκριση των συστατικών των λιπασμάτων, αναθέτοντας στην Επιτροπή να διερευνήσει νέα κριτήρια για την καταχώριση υλικών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε λιπάσματα, προκειμένου να υποστηριχθεί η καινοτομία στον τομέα.
Καλλυντικά
Από το 2013 ο κανονισμός για τα καλλυντικά εγγυάται την ασφάλεια των καλλυντικών προϊόντων (π.χ. οδοντόκρεμες, αρώματα, αντηλιακά) που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ, προωθώντας παράλληλα την καινοτομία στον τομέα.
Επιπλέον, οι κανόνες της ΕΕ:
- απαιτούν να καταχωρίζονται όλα τα καλλυντικά προϊόντα που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ
- δίνουν ιδιαίτερη προσοχή σε ορισμένα καλλυντικά προϊόντα (π.χ. ενδοκρινικοί διαταράκτες, προϊόντα βαφής μαλλιών) που εγκυμονούν μεγαλύτερους κινδύνους για την υγεία ή είναι επιστημονικώς πιο περίπλοκα
- απαγορεύουν τις δοκιμές σε ζώα για καλλυντικά
Στις 16 Ιουνίου 2026 οι συννομοθέτες συμφώνησαν ως προς τα εξής:
- την προσαρμογή της διάρκειας των μεταβατικών περιόδων για τη σταδιακή κατάργηση καρκινογόνων, μεταλλαξιογόνων ή τοξικών για την αναπαραγωγή ουσιών (ΚΜΤ) ανάλογα με τους υποκείμενους κινδύνους τους
- ότι είναι αναγκαίο να παράσχει η Επιτροπή καθοδήγηση σχετικά με εναλλακτικές ουσίες που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν μια ουσία ΚΜΤ σε ένα προϊόν
- τη διατήρηση των εκτεταμένων απαιτήσεων κοινοποίησης για τα καλλυντικά προϊόντα που περιέχουν νανοϋλικά, η οποία πρέπει να γίνεται πριν από τη διάθεση στην αγορά
Έμμονοι οργανικοί ρύποι
Οι έμμονοι οργανικοί ρύποι είναι ιδιαίτερα επιβλαβείς ουσίες. Τους βρίσκουμε σε απόβλητα από ορισμένα καταναλωτικά προϊόντα, όπως αδιάβροχα υφάσματα, έπιπλα, πλαστικά και ηλεκτρονικά είδη.
Προκειμένου να επιτευχθεί μια κυκλική οικονομία, όπου τα απόβλητα θα χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο ως δευτερογενής πρώτη ύλη, είναι απαραίτητο να καθοριστούν νέοι περιορισμοί στην παρουσία έμμονων οργανικών ρύπων στα απόβλητα.
Το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό για τον σκοπό αυτό τον Οκτώβριο του 2022.
Στρατηγική για τα χημικά
Η βιομηχανία των χημικών είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος μεταποιητικός τομέας στην ΕΕ, καθώς 29.000 εταιρείες παρέχουν 1,2 εκατομμύρια άμεσες θέσεις εργασίας και υποστηρίζουν 19 εκατομμύρια θέσεις εργασίας σε όλες τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Τον Μάρτιο του 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα με τα οποία προσυπέγραψε τη στρατηγική της ΕΕ για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων την οποία είχε παρουσιάσει η Επιτροπή.
Η στρατηγική αναπτύσσει ένα μακρόπνοο όραμα για την πολιτική της ΕΕ όσον αφορά τα χημικά, με στόχο να βοηθήσει την ΕΕ και τα κράτη μέλη της:
- να προστατεύουν αποτελεσματικότερα την ανθρώπινη υγεία
- να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας των χημικών
- να στηρίξουν την απαλλαγή του περιβάλλοντος από τις τοξικές ουσίες
Η στρατηγική περιλαμβάνει επίσης κανόνες σχετικά με τη δέσμη μέτρων «μία ουσία, μία αξιολόγηση», την οποία εξέδωσε το Συμβούλιο στις 13 Νοεμβρίου 2025. Οι κανόνες θα εξορθολογίσουν τις αξιολογήσεις ασφάλειας των χημικών προϊόντων και, ως εκ τούτου, θα διευκολύνουν την ανταλλαγή δεδομένων, τον εντοπισμό κινδύνων και την προώθηση της καινοτομίας προς ασφαλή και βιώσιμα χημικά προϊόντα. Αυτό, με τη σειρά του, θα προστατεύσει καλύτερα την υγεία των ανθρώπων και το περιβάλλον από επιβλαβείς χημικές ουσίες.
Δείτε επίσης:
Τελευταία ενημέρωση: 26 Ιουνίου 2025