Szczyt UE – Bałkany Zachodnie w Tiranie, 6 grudnia 2022

Główne wyniki

Przywódcy UE i Bałkanów Zachodnich spotkali się na szczycie, który po raz pierwszy odbył się w regionie Bałkanów Zachodnich.

Szczyt był okazją, aby potwierdzić kluczowe znaczenie strategicznego partnerstwa między UE a Bałkanami Zachodnimi – regionem o jasnej unijnej perspektywie.

• Wystąpienie Charles’a Michela po szczycie UE – Bałkany Zachodnie w Tiranie (komunikat prasowy z 6 grudnia 2022)

Rozmawiano o tym, jak:

• wspólnie radzić sobie z konsekwencjami rosyjskiej agresji na Ukrainę
• zintensyfikować kontakty polityczne i współpracę merytoryczną
• zwiększyć bezpieczeństwo i budować odporność na ingerencje zewnętrzne
• reagować na wyzwania związane z migracją i zwalczaniem terroryzmu i przestępczości zorganizowanej.

Na zakończenie szczytu wydano deklarację z Tirany.

• Deklaracja z Tirany (6 grudnia 2022)

Unijna perspektywa

Deklaracja z Tirany potwierdza jednoznaczne poparcie UE dla unijnej perspektywy Bałkanów Zachodnich.

UE potwierdza swoje pełne i jednoznaczne zaangażowanie na rzecz perspektywy członkostwa Bałkanów Zachodnich w Unii Europejskiej i wzywa do przyspieszenia procesu akcesyjnego, w oparciu o wiarygodne reformy przeprowadzone przez partnerów, o sprawiedliwą i rygorystyczną warunkowość oraz zasadę indywidualnych osiągnięć. Deklaracja z Tirany

W przyjętej deklaracji unijni przywódcy wyrażają zadowolenie z faktu, że partnerzy z Bałkanów Zachodnich są zdecydowani przestrzegać podstawowych europejskich wartości i zasad, zgodnie z prawem międzynarodowym.

Przywódcy UE przypominają o znaczeniu, jakie ma kontynuacja reform, zwłaszcza w dziedzinie praworządności, a w szczególności reform dotyczących niezależności i funkcjonowania sądownictwa oraz zwalczania korupcji i przestępczości zorganizowanej.

• Rozszerzenie UE (podsumowanie informacyjne)

Napastnicza wojna Rosji przeciwko Ukrainie

Przywódcy omówili współpracę w obliczu wspólnych wyzwań będących efektem agresji Rosji na Ukrainę.

Wyłączną odpowiedzialność za obecny kryzys energetyczny i gospodarczy ponosi Rosja. UE będzie nadal wspierać partnerów z Bałkanów Zachodnich w przeciwdziałaniu negatywnym skutkom odczuwanym przez ich gospodarki i społeczeństwa. Deklaracja z Tirany

Nowy unijny pakiet wsparcia energetycznego pomoże Bałkanom Zachodnim:

• złagodzić wpływ kryzysu energetycznego (m.in. poprzez specjalne wsparcie przeznaczone dla rodzin i MŚP znajdujących się w trudnej sytuacji)
• przyspieszyć transformację energetyczną w regionie i osiągnięcie niezależności energetycznej (zwłaszcza dzięki planowi REPower EU).

W deklaracji z Tirany przywódcy UE przypominają o swojej decyzji, by wspólne zakupy gazu, LNG i wodoru były otwarte dla partnerów z Bałkanów Zachodnich, i zachęcają partnerów do korzystania z odnośnej platformy.

• Ceny energii i bezpieczeństwo dostaw (podsumowanie informacyjne)

Ponadto unijni przywódcy wzywają partnerów z Bałkanów Zachodnich, by czynili szybkie i trwałe postępy w kierunku pełnego przyłączania się do unijnej wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa i by podejmowali zgodne z tym działania, także w odniesieniu do unijnych sankcji.

Solidne podstawy gospodarcze na przyszłość

W deklaracji z Tirany podkreślono, w jaki sposób stałe wdrażanie planu gospodarczo-inwestycyjnego oraz zielonego programu działań i agendy cyfrowej dla Bałkanów Zachodnich pomoże wzmocnić gospodarkę i odporność regionu.

Zatwierdzono właśnie nowy pakiet przewidujący 400 mln EUR w postaci dotacji UE o wartości inwestycyjnej 1,2 mld EUR mający na celu sfinansowanie 12 projektów inwestycyjnych, a przyjęte projekty wchodzą w fazę realizacji. Deklaracja z Tirany

UE będzie również nadal wspierać sektor rolnictwa.

UE pozostaje dla regionu najważniejszym inwestorem i partnerem handlowym oraz głównym darczyńcą.

Kontakty polityczne i współpraca merytoryczna

Przywódcy UE i Bałkanów Zachodnich są zdecydowani przyspieszyć i pogłębić swoje zaangażowanie polityczne i merytoryczne, w szczególności z myślą o młodzieży

UE (...) już stopniowo włącza partnerów do unijnych programów, takich jak Erasmus+, Europejski Korpus Solidarności oraz Uniwersytety Europejskie. Deklaracja z Tirany

Podczas szczytu przywódcy UE i Bałkanów Zachodnich podsumowali poczynione postępy:

• w integracji Bałkanów Zachodnich z unijnym rynkiem wewnętrznym
• w sprawie swobodnego przemieszczania się wszystkich obywateli regionu i uznawania ich dokumentów tożsamości
• w sprawie wzajemnego uznawania dyplomów uniwersyteckich i kwalifikacji zawodowych w regionie.
• w modernizacji systemów płatności w gospodarkach Bałkanów Zachodnich zgodnie z unijnymi standardami
• w cyfryzacji
• w uruchamianiu uprzywilejowanych korytarzy UE – Bałkany Zachodnie mających ułatwić transgraniczną logistykę i stały przepływ towarów.

Przywódcy UE i Bałkanów Zachodnich z zadowoleniem przyjęli również porozumienie między operatorami telekomunikacyjnymi podpisane przy okazji szczytu. Jego skutkiem ma być zmniejszenie kosztów roamingu między UE a Bałkanami Zachodnimi w 2023 r., a następnie w 2027 r. ma nastąpić pełne zniesienie opłat.

• Znaczna redukcja opłat za transmisję danych w roamingu między Bałkanami Zachodnimi a UE od 1 października 2023 r. (portal Komisji Europejskiej)

Bezpieczeństwo i odporność na ingerencje zewnętrzne

Szczyt był okazją, aby omówić skoordynowane działania w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony, które stały się szczególnie istotne w obliczu agresji Rosji na Ukrainę.

UE będzie dalej współpracować z regionem, aby nadal rozwijać jego potencjał i zdolności, również za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju. Deklaracja z Tirany

Chodzi m.in. o zwalczanie zagranicznych manipulacji informacjami i o zwiększanie zbiorowego cyberbezpieczeństwa.

• Europejski Instrument na rzecz Pokoju (podsumowanie informacyjne)
• Cyberbezpieczeństwo: jak UE radzi sobie z cyberzagrożeniami (podsumowanie informacyjne)

Zarządzanie migracją

W związku z tym, że w ostatnim roku znacznie nasiliły się przepływy migracyjne na Bałkanach Zachodnich, przywódcy wymienili poglądy na temat wspólnego zarządzania migracją. Omówili m.in. kwestię dostosowania się do unijnej polityki wizowej oraz współpracy w dziedzinie systemów powrotowych.

Szybkie dostosowywanie się partnerów do unijnej polityki wizowej to pilna kwestia o zasadniczym znaczeniu dla zarządzania granicami i dla ogólnego dobrego funkcjonowania i zrównoważoności systemów bezwizowych między Bałkanami Zachodnimi a UE. Deklaracja z Tirany

Znaczne wsparcie finansowe ze strony UE pomoże partnerom:

• usprawnić systemy azylowe i recepcyjne
• wzmocnić ochronę granic
• walczyć z siatkami przemytniczymi i zorganizowanymi grupami przestępczymi
• intensywniej organizować powroty z Bałkanów Zachodnich do krajów pochodzenia.

Zarządzanie migracją pozostaje wspólnym wyzwaniem i obowiązkiem. Deklaracja z Tirany

Przywódcy rozmawiali także o tym, jak zacieśnić współpracę w walce z terroryzmem i w zapobieganiu radykalizacji.

• Unijna polityka migracyjna (podsumowanie informacyjne)
• Szlak zachodniobałkański (podsumowanie informacyjne)
• Unijna polityka wizowa (podsumowanie informacyjne)

Kontekst

Szczyt jest jednym z efektów opracowanego przez Radę Europejską programu strategicznego na lata 2019–2024.

• Nowy program strategiczny 2019–2024 (tekst)
• Nowy program strategiczny UE (podsumowanie)

Poprzednie posiedzenia

Przywódcy spotkali się w czerwcu 2022 r., aby podsumować stan kluczowych inwestycji w ramach planu gospodarczo-inwestycyjnego dla Bałkanów Zachodnich, i omówili kwestie geostrategiczne.

• Spotkanie przywódców UE i Bałkanów Zachodnich (23 czerwca 2022)

Poprzedni szczyt przywódców UE i Bałkanów Zachodnich odbył się w Brdzie pri Kranju w październiku 2021 r. Jego gospodarzem była Słowenia, która sprawowała wówczas prezydencję w Radzie.

• Szczyt UE – Bałkany Zachodnie (Brdo pri Kranju, 6 października 2021)
• Deklaracja z Brda (6 października 2021)

• Rozszerzenie UE: Bałkany Zachodnie (podsumowanie informacyjne)