Σχέσεις ΕΕ – Δυτικών Βαλκανίων

Εταίροι των Δυτικών Βαλκανίων

Η περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων περιλαμβάνει έξι εταίρους: Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Κόσοβο*, Μαυροβούνιο και Σερβία.

Η ΕΕ έχει δεσμευτεί υπέρ της προοπτικής προσχώρησης των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ και αρκετοί από τους εταίρους βρίσκονται σε πορεία ένταξης ως κράτη μέλη της ΕΕ. Μετά τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στη Θεσσαλονίκη στις 21 Ιουνίου 2023, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ επιβεβαίωσαν την υποστήριξή τους στις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες των εταίρων και τη δέσμευσή τους να προωθήσουν τη σταδιακή ενσωμάτωση μεταξύ της ΕΕ και της περιοχής, μεταξύ άλλων κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 26 Ιουνίου 2025.

Η ΕΕ διατηρεί επίσης στενούς δεσμούς με τους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων και συνεργάζεται μαζί τους σε ορισμένους σημαντικούς τομείς.

* Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με την απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.

Διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης

Η διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης λειτουργεί παράλληλα και υποστηρικτικά προς τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης στην ΕΕ.

Όλοι οι εταίροι των Δυτικών Βαλκανίων έχουν υπογράψει Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης με την ΕΕ. Οι συμφωνίες καταρτίζονται ειδικά για κάθε εταίρο.

Η ΕΕ διερευνά τις δυνατότητες σταδιακής ενσωμάτωσης των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διεύρυνσης, αξιοποιώντας το δυναμικό υφιστάμενων μέσων.

Σχέδιο ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια

Το σχέδιο ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο του 2023, με στόχο να συμβάλει στη στήριξη των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων στην ευρωπαϊκή τους πορεία και να ενθαρρύνει την ταχύτερη κοινωνικοοικονομική σύγκλιση με την ΕΕ. Το σχέδιο έρχεται να προστεθεί στην υφιστάμενη βοήθεια της ΕΕ και συμπληρώνει τη χρηματοδοτική συνδρομή που παρέχεται στο πλαίσιο του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙΙ).

Το σχέδιο αποτελείται από τέσσερις αλληλένδετους πυλώνες και έχει ως στόχους:

να προαχθεί η οικονομική ενσωμάτωση των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων στην ενιαία αγορά της ΕΕ
να προωθηθεί η περιφερειακή οικονομική συνεργασία μέσω της κοινής περιφερειακής αγοράς
να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις που σχετίζονται με την ΕΕ
να αυξηθεί η χρηματοδοτική συνδρομή μέσω ειδικής διευκόλυνσης μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης

Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται η διευκόλυνση μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια, ένα χρηματοδοτικό μέσο που θα παράσχει 6 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2024-2027. Από το συνολικό ποσό, 2 δισ. ευρώ θα διατεθούν ως επιχορηγήσεις και 4 δισ. ευρώ ως δάνεια. Η διευκόλυνση θα βοηθήσει τους εταίρους να υλοποιήσουν μεταρρυθμίσεις σχετιζόμενες με την ΕΕ, βάσει φιλόδοξων θεματολογίων μεταρρυθμίσεων που θα εγκρίνει κάθε εταίρος.

Οι πληρωμές υπόκεινται σε αυστηρές προϋποθέσεις όσον αφορά την επίτευξη των μεταρρυθμίσεων που καθορίζονται στο θεματολόγιο μεταρρυθμίσεων. Επιπλέον, προκειμένου να ληφθεί στήριξη από την ΕΕ στο πλαίσιο της διευκόλυνσης, ισχύουν ορισμένες προϋποθέσεις όσον αφορά τους ουσιαστικούς μηχανισμούς της δημοκρατίας. Σε αυτές περιλαμβάνονται το πολυκομματικό κοινοβουλευτικό σύστημα, οι ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης, η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, το κράτος δικαίου και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες. Μία ακόμα προϋπόθεση για τη Σερβία και το Κόσοβο είναι να επιδοθούν εποικοδομητικά, με μετρήσιμη πρόοδο και απτά αποτελέσματα, στην εξομάλυνση των σχέσεών τους.

Επενδύσεις και εμπόριο ΕΕ – Δυτικών Βαλκανίων

Συνεδριάσεις ΕΕ – Δυτικών Βαλκανίων

Εκτός από τις εν εξελίξει διαδικασίες προσχώρησης, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ πραγματοποιούν επίσης τακτικές διασκέψεις κορυφής με τους και τις ομολόγους τους από τα Δυτικά Βαλκάνια. Οι διασκέψεις κορυφής είναι οι σημαντικότερες πολιτικές συνεδριάσεις μεταξύ των ηγετών και των ηγέτιδων της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων.

Η ΕΕ πραγματοποιεί και άλλες συνεδριάσεις με τους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων, μεταξύ των οποίων:

Συμβούλια Σταθεροποίησης και Σύνδεσης
Άτυπες επαφές σε υπουργικό επίπεδο στο περιθώριο του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων
Υπουργικά φόρουμ ΕΕ – Δυτικών Βαλκανίων για τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις