Betrekkingen EU‑Westelijke Balkan

Partners van de Westelijke Balkan

De Westelijke Balkan bestaat uit 6 partners: Albanië, Bosnië en Herzegovina, Kosovo*, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië.

De EU zet zich in voor het lidmaatschapsperspectief van de Westelijke Balkan, en verscheidene partners zijn goed op weg om EU-lid te worden. Na de top EU-Westelijke Balkan van 21 juni 2023 (Thessaloniki) herhaalden de EU-leiders hun steun voor de hervormingsinspanningen van de partners en hun gehechtheid aan het bevorderen van de geleidelijke integratie tussen de EU en de regio, onder meer tijdens de bijeenkomst van de Europese Raad van 26 juni 2025.

De EU onderhoudt ook nauwe banden met de partners van de Westelijke Balkan en werkt op een aantal belangrijke gebieden met hen samen.

* Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet, en is in overeenstemming met Resolutie 1244 (1999) van de VN-Veiligheidsraad en het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.

Stabilisatie- en associatieproces

Het stabilisatie- en associatieproces loopt parallel aan en ondersteunt de toetredingsonderhandelingen met de EU.

Alle partners van de Westelijke Balkan hebben een stabilisatie- en associatieovereenkomst met de EU ondertekend. De overeenkomsten zijn op maat van elke partner.

De EU onderzoekt hoe de partners geleidelijk kunnen worden geïntegreerd, onder meer met behulp van reeds bestaande instrumenten.

Groeiplan voor de Westelijke Balkan

Om de partners van de Westelijke Balkan te helpen op hun Europese traject en om snellere sociaal-economische convergentie met de EU aan te moedigen, werd in november 2023 het groeiplan voor de Westelijke Balkan gepresenteerd. Het plan komt bovenop de bestaande EU-steun en vormt een aanvulling op de financiële steun in het kader van het instrument voor pretoetredingssteun (IPA III).

Het plan bestaat uit 4 onderling verbonden pijlers en heeft als doel:

de economische integratie van de partners van de Westelijke Balkan in de EU-markt te bevorderen
de regionale economische samenwerking te stimuleren via de gemeenschappelijke regionale markt
de EU-gerelateerde hervormingen te versnellen
de financiële steun te verhogen via een specifieke hervormings- en groeifaciliteit

Centrale pijler van het plan is de hervormings- en groeifaciliteit voor de Westelijke Balkan, een financieel instrument waarmee voor de periode 2024-2027 € 6 miljard zal worden vrijgemaakt. Dat bedrag bestaat voor € 2 miljard uit subsidies en voor € 4 miljard uit leningen. De faciliteit zal de partners helpen bij het doorvoeren van EU-gerelateerde hervormingen, op basis van een ambitieuze, door elk van de partners aangenomen hervormingsagenda.

Aan de uitbetaling zijn wel strikte voorwaarden verbonden. Onder meer moeten bepaalde hervormingen uit de hervormingsagenda reeds zijn doorgevoerd. Om EU-steun uit de faciliteit te ontvangen moet een partner ook over bepaalde democratische mechanismen beschikken. Het gaat onder meer om een parlementair meerpartijenstelsel, vrije en eerlijke verkiezingen, pluriformiteit van de media, een onafhankelijke rechterlijke macht, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, met inbegrip van de rechten van minderheden. Voor Servië en Kosovo geldt ook dat zij constructief moeten samenwerken om hun betrekkingen te normaliseren, met meetbare vooruitgang en tastbare resultaten.

Investeringen en handel EU-Westelijke Balkan

Bijeenkomsten EU‑Westelijke Balkan

Los van de lopende toetredingsprocessen houden de EU-leiders ook regelmatig topontmoetingen met hun tegenhangers van de Westelijke Balkan. De topontmoetingen zijn de belangrijkste politieke bijeenkomsten tussen de leiders van de EU en de Westelijke Balkan.

De EU houdt ook andere bijeenkomsten met de partners van de Westelijke Balkan, waaronder:

stabilisatie- en associatieraden
informele uitwisselingen tussen ministers in de marge van de Raad Buitenlandse Zaken
ministerforums over Justitie en Binnenlandse Zaken