Κυρώσεις κατά κυβερνοεπιθέσεων

Κυβερνοεπιθέσεις που απειλούν την ΕΕ ή τα κράτη μέλη της

Τον Μάιο του 2019 το Συμβούλιο θέσπισε πλαίσιο κυρώσεων που επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλλει στοχευμένα περιοριστικά μέτρα ως μέσο αποτροπής και αντίδρασης σε κυβερνοεπιθέσεις που συνιστούν εξωτερική απειλή για την ίδια ή τα κράτη μέλη της.

Πιο συγκεκριμένα, το πλαίσιο αυτό επιτρέπει για πρώτη φορά στην ΕΕ να επιβάλλει κυρώσεις σε πρόσωπα ή οντότητες που ευθύνονται για κυβερνοεπιθέσεις ή απόπειρες κυβερνοεπιθέσεων, παρέχουν οικονομική, τεχνική ή υλική υποστήριξη για την πραγματοποίηση τέτοιων επιθέσεων ή εμπλέκονται με άλλους τρόπους σε τέτοιες επιθέσεις.

Αυτό το καθεστώς κυρώσεων καλύπτει κυβερνοεπιθέσεις που έχουν σημαντικό αντίκτυπο και προέρχονται ή πραγματοποιούνται από σημεία εκτός της ΕΕ, χρησιμοποιούν υποδομές εκτός της ΕΕ, διενεργούνται από πρόσωπα ή οντότητες που είναι εγκατεστημένα ή δραστηριοποιούνται εκτός της ΕΕ ή πραγματοποιούνται με την υποστήριξη προσώπων ή οντοτήτων που δραστηριοποιούνται εκτός της ΕΕ.

Οι κυρώσεις περιλαμβάνουν ταξιδιωτική απαγόρευση σε πρόσωπα που ταξιδεύουν προς την ΕΕ και δέσμευση περιουσιακών στοιχείων προσώπων και οντοτήτων. Επιπλέον, απαγορεύεται η παροχή κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων, άμεσα ή έμμεσα, στα πρόσωπα και τις οντότητες που υπόκεινται σε κυρώσεις, ή προς όφελος των εν λόγω προσώπων και οντοτήτων.

Το καθεστώς κυρώσεων εφαρμόζεται επί του παρόντος σε 27 πρόσωπα και 11 οντότητες, και η τελευταία του παράταση ήταν έως τις 18 Μαΐου 2027.

Οι κυβερνοεπιθέσεις που αποτελούν απειλή για τις χώρες της ΕΕ περιλαμβάνουν επιθέσεις που πλήττουν πληροφοριακά συστήματα τα οποία σχετίζονται με:

• κρίσιμες υποδομές που είναι απαραίτητες για τη ζωτική λειτουργία της κοινωνίας ή την υγεία, την ασφάλεια, την προστασία και την οικονομική ή κοινωνική ευημερία των πολιτών
• υπηρεσίες απαραίτητες για βασικές κοινωνικές και οικονομικές δραστηριότητες, ιδίως στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, των τραπεζών, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, της υγειονομικής περίθαλψης, του πόσιμου νερού και των ψηφιακών υποδομών
• κρίσιμες κρατικές λειτουργίες, ιδίως στους τομείς της άμυνας, της διακυβέρνησης και της λειτουργίας των θεσμών, των δημόσιων εκλογών, των οικονομικών και πολιτικών υποδομών, της εσωτερικής ασφάλειας και των εξωτερικών σχέσεων, συμπεριλαμβανομένων των διπλωματικών αποστολών
• την αποθήκευση ή επεξεργασία διαβαθμισμένων πληροφοριών
• τις κυβερνητικές ομάδες αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών

Στα άτομα στα οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις στο πλαίσιο αυτού του καθεστώτος κυρώσεων περιλαμβάνονται Ρώσοι υπήκοοι που ευθύνονται για σειρά κυβερνοεπιθέσεων κατά της ΕΕ και των κρατών μελών της, συμπεριλαμβανομένων της επίθεσης του 2015 κατά του γερμανικού ομοσπονδιακού κοινοβουλίου και των επιθέσεων του 2020 κατά αρκετών υπουργείων της κυβέρνησης της Εσθονίας.

Στις οντότητες στις οποίες επιβλήθηκαν κυρώσεις περιλαμβάνονται εταιρείες που διευκολύνουν τις επιθέσεις κακόβουλου λογισμικού και παρέχουν υπηρεσίες αθέμιτης παρείσφρησης (hacking) και προϊόντα που χρησιμοποιούνται για την παρείσφρηση και πρόσβαση σε συσκευές στα κράτη μέλη της ΕΕ. Οι οντότητες αυτές εδρεύουν σε τρίτες χώρες, όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν.

• Περιοριστικά μέτρα της ΕΕ κατά των κυβερνοεπιθέσεων (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ)

Ενίσχυση της κυβερνοδιπλωματίας

Τον Ιούνιο του 2017 η ΕΕ θέσπισε πλαίσιο για κοινή διπλωματική αντίδραση της ΕΕ έναντι κακόβουλων δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο («εργαλειοθήκη για τη διπλωματία στον κυβερνοχώρο»). Χάρη στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της μπορούν να χρησιμοποιούν όλα τα μέτρα της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ), συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων εάν είναι αναγκαίο, για την πρόληψη, την αποθάρρυνση, την αποτροπή και την αντιμετώπιση κακόβουλων δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο που απειλούν την ακεραιότητα και την ασφάλειά τους.

Η εργαλειοθήκη για τη διπλωματία στον κυβερνοχώρο αναθεωρήθηκε το 2023 ώστε να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη βιώσιμων, προσαρμοσμένων, συνεκτικών και συντονισμένων στρατηγικών έναντι επίμονων παραγόντων κυβερνοαπειλών.

Η στρατηγική της ΕΕ για την κυβερνοασφάλεια, την οποία ενέκριναν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης τον Δεκέμβριο του 2020, ενισχύει τη διπλωματική αντίδραση της ΕΕ στις κυβερνοεπιθέσεις.

Τον Οκτώβριο του 2024 το Συμβούλιο θέσπισε νέο πλαίσιο κυρώσεων ως απάντηση στις αποσταθεροποιητικές ενέργειες της Ρωσίας στο εξωτερικό.

Αυτό το πλαίσιο δίνει στην ΕΕ τη δυνατότητα να θέσει στο στόχαστρο άτομα και οντότητες που συμμετέχουν σε δράσεις, όπως κυβερνοεπιθέσεις, και πολιτικές της κυβέρνησης της Ρωσικής Ομοσπονδίας, οι οποίες υπονομεύουν τις θεμελιώδεις αξίες, την ασφάλεια, την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της ΕΕ και των κρατών μελών της, καθώς και διεθνών οργανισμών και τρίτων χωρών.

• Υβριδικές απειλές από τη Ρωσία
• Κατευθυντήριες γραμμές εφαρμογής της εργαλειοθήκης για τη διπλωματία στον κυβερνοχώρο (8 Ιουνίου 2023)
• Κοινή ανακοίνωση: Αύξηση της ανθεκτικότητας και ενίσχυση των ικανοτήτων για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών (13 Ιουνίου 2018)
• Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με πλαίσιο για κοινή διπλωματική αντίδραση της ΕΕ έναντι κακόβουλων δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο («εργαλειοθήκη για τη διπλωματία στον κυβερνοχώρο») (19 Ιουνίου 2017)
• Η στρατηγική για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Δείτε επίσης: