Υβριδικές απειλές

Τι είναι οι υβριδικές απειλές;

Οι ορισμοί των υβριδικών απειλών και εκστρατειών ποικίλλουν, καθώς πρέπει να είναι περιεκτικοί ώστε να επιτρέπουν την ενεργοποίηση κατάλληλης ανταπόκρισης στην εξελισσόμενη φύση της εκάστοτε απειλής.

Οι υβριδικές απειλές αναφέρονται συνήθως σε συντονισμένες επιζήμιες δραστηριότητες που σχεδιάζονται και εκτελούνται με κακόβουλη πρόθεση. Έχουν ως στόχο να πλήξουν έναν στόχο, όπως ένα κράτος ή ένα θεσμικό όργανο, με διάφορα μέσα, συχνά συνδυαζόμενα μεταξύ τους. Στα μέσα αυτά μπορεί να περιλαμβάνονται η χειραγώγηση πληροφοριών, οι κυβερνοεπιθέσεις, η οικονομική επιρροή ή ο οικονομικός εξαναγκασμός, οι συγκεκαλυμμένοι πολιτικοί ελιγμοί, η διπλωματία εξαναγκασμού ή οι απειλές στρατιωτικής βίας.

Οι υβριδικές τακτικές χρησιμοποιούνται τόσο από κρατικούς όσο και από μη κρατικούς φορείς και γίνονται ολοένα και πιο σύνθετες και πολύπλοκες. Εκτός από τον κίνδυνο για την ασφάλεια, συνιστούν απειλή για τη δημοκρατία, καθώς θίγουν τις βασικές αξίες της και αποσκοπούν στον κατακερματισμό της κοινωνίας και στην υπονόμευση της λήψης πολιτικών αποφάσεων.

Οι υβριδικές εκστρατείες σχεδιάζονται κατά τρόπο που δυσχεραίνει την αναγνώριση και την αποσόβησή τους. και παραμένουν κάτω από το όριο που θα μπορούσε να συνιστά ή να εκληφθεί ως πολεμική πράξη. Ως εκ τούτου, η αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών αποτελεί σύνθετη και διαρκώς εξελισσόμενη πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη και τους εταίρους της.

Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών

Συντονισμένη αντίδραση της ΕΕ σε υβριδικές απειλές

Παρότι η απόκρουση των υβριδικών απειλών είναι πρωτίστως ευθύνη των επιμέρους κρατών μελών της ΕΕ, τα κράτη μέλη αναλαμβάνουν επίσης συντονισμένη δράση για τη συλλογική αντιμετώπιση αυτών των απειλών.

Η εργαλειοθήκη για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών

Μετά την έγκριση της στρατηγικής πυξίδας για την ασφάλεια και την άμυνα τον Μάρτιο του 2022, η ΕΕ δημιούργησε μια εργαλειοθήκη της ΕΕ για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών. Η εργαλειοθήκη περιλαμβάνει προληπτικά, συνεργατικά, σταθεροποιητικά, περιοριστικά και υποστηρικτικά μέτρα, όπως ορίζεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου που εγκρίθηκαν στις 21 Ιουνίου 2022 σχετικά με πλαίσιο για συντονισμένη αντίδραση της ΕΕ σε υβριδικές εκστρατείες.

Σκοπός της εργαλειοθήκης είναι:

να βοηθήσει στον εντοπισμό πολύπλοκων και πολύπλευρων υβριδικών εκστρατειών
να συντονίσει εξατομικευμένα και διατομεακά μέτρα αντίδρασης

Λειτουργώντας ως γενικό πλαίσιο, η εργαλειοθήκη για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών ενσωματώνει άλλους σχετικούς μηχανισμούς και μέσα αντίδρασης, όπως η εργαλειοθήκη για την αντιμετώπιση της χειραγώγησης πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό (FIMI). Επιπλέον, η ΕΕ έχει αναπτύξει την εργαλειοθήκη για τη διπλωματία στον κυβερνοχώρο με σκοπό την αντιμετώπιση απειλών και επιθέσεων στον κυβερνοχώρο.

Στις 16 Μαρτίου 2026, το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με την προώθηση της ικανότητας της ΕΕ να αντιμετωπίζει υβριδικές απειλές, επιβεβαιώνοντας την αποφασιστικότητα της ΕΕ να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για την πρόληψη, την αποτροπή και την αντιμετώπιση υβριδικών εκστρατειών που στοχεύουν την ΕΕ, τα κράτη μέλη της και τους εταίρους της, ανεξάρτητα από την προέλευση, την κλίμακα και την έντασή τους.

Η ΕΕ έχει επίσης στη διάθεσή της ενωσιακούς μηχανισμούς διαχείρισης κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των ολοκληρωμένων ρυθμίσεων του Συμβουλίου για την πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων (IPCR) με σκοπό τη στήριξη συντονισμένης δράσης για την αντιμετώπιση σοβαρών και πολύπλοκων κρίσεων και την ανταλλαγή πληροφοριών, π.χ. σε σχέση με παρεμβάσεις στις ευρωεκλογές του 2024.

Ομάδες υβριδικής αντίδρασης

Τον Μάιο του 2024, το Συμβούλιο ενέκρινε το πλαίσιο καθοδήγησης για τη σύσταση ενωσιακών ομάδων ταχείας αντίδρασης σε υβριδικές ενέργειες.

Οι ομάδες ταχείας αντίδρασης σε υβριδικές ενέργειες συγκαταλέγονται στα μέσα που περιλαμβάνει η εργαλειοθήκη της ΕΕ για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών με στόχο την υποστήριξη των κρατών μελών της ΕΕ, των χωρών-εταίρων και των αποστολών και επιχειρήσεων ΚΠΑΑ στην αντιμετώπιση υβριδικών απειλών.

Υβριδικές απειλές: Το Συμβούλιο ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη ομάδων ταχείας αντίδρασης σε υβριδικές ενέργειες (δελτίο Τύπου, 21 Μαΐου 2024)

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πλαίσιο της ΕΕ για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών:

Καταπολέμηση της παραπληροφόρησης

Οι εκστρατείες παραπληροφόρησης και, γενικότερα, η χειραγώγηση των πληροφοριών και οι παρεμβάσεις από το εξωτερικό (FIMI) χρησιμοποιούνται συχνά από παράγοντες απειλής στο πλαίσιο μιας ευρύτερης υβριδικής εκστρατείας ή από μόνοι τους. Η ΕΕ έχει στη διάθεσή της διάφορους μηχανισμούς για την αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό.

Στις 21 Μαΐου 2024, πριν από τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα σχετικά με τη διασφάλιση των εκλογικών διαδικασιών από εξωτερικές παρεμβάσεις. Στα συμπεράσματα καλούνται τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να εντείνουν τη δράση τους για την παρακολούθηση των προσπαθειών ξένων παραγόντων να παρέμβουν στη δημοκρατική διαδικασία της ΕΕ και να αξιοποιήσουν όλους τους μηχανισμούς, τα δίκτυα και τα εργαλεία της ΕΕ για την προστασία της ακεραιότητας των εκλογών, χωρίς να παρεμποδίζεται ο ανοικτός δημοκρατικός διάλογος.

Ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών

Από το 2022, η ΕΕ έχει εντείνει τις προσπάθειές της για την προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας. Στις 8 Δεκεμβρίου 2022, το Συμβούλιο ενέκρινε νέα νομοθεσία για να διασφαλίσει ότι κρίσιμοι τομείς, όπως η ενέργεια, το νερό, οι μεταφορές και η υγεία, είναι σε θέση να προλαμβάνουν, να προστατεύουν, να αντιδρούν, να αντιμετωπίζουν και να ανακάμπτουν από υβριδικές επιθέσεις, μεταξύ άλλων (οδηγία για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων). Οι κανόνες έχουν ως στόχο να περιορίσουν τις ευπάθειες και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων.

Επιπλέον, τον Δεκέμβριο του 2022, μετά τις πράξεις δολιοφθοράς κατά του αγωγού Nord Stream, το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με την ανθεκτικότητα των υποδομών ζωτικής σημασίας.

Η σύσταση ενίσχυσε την ικανότητα της ΕΕ να προστατεύει τις κρίσιμες υποδομές της και περιλαμβάνει τρεις τομείς προτεραιότητας: ετοιμότητα, απόκριση και διεθνής συνεργασία.

Τον Ιούνιο του 2024, το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με σχέδιο στρατηγικής για τον συντονισμό της αντιμετώπισης σε ενωσιακό επίπεδο διαταράξεων σε υποδομές ζωτικής σημασίας με σημαντικό διασυνοριακό ενδιαφέρον. Με τη σύσταση καταρτίστηκε ενωσιακό σχέδιο στρατηγικής για τις κρίσιμες υποδομές που αποσκοπεί στην προώθηση της κοινής επίγνωσης της κατάστασης όσον αφορά την προέλευση και τις συνέπειες ενός περιστατικού, τη διευκόλυνση της συντονισμένης επικοινωνίας με το κοινό και τη διασφάλιση της αποτελεσματικής αντίδρασης.

Ασφάλεια δικτύων και πληροφοριακών συστημάτων

Στις 28 Νοεμβρίου 2022, το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο κυβερνοασφάλειας σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι νέοι κανόνες βελτιώνουν περαιτέρω την ανθεκτικότητα και τις ικανότητες αντιμετώπισης περιστατικών τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα, και της ΕΕ στο σύνολό της, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις υβριδικές επιθέσεις.

Η νέα οδηγία, με την ονομασία «NIS2», αντικατέστησε τους προηγούμενους κανόνες για την ασφάλεια των συστημάτων δικτύου και πληροφοριών (οδηγία NIS).

Συνεργασία με εταίρους για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών

Η συνεργασία με εταίρους της ΕΕ και οργανισμούς είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών.

Συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ

Η στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ-ΝΑΤΟ έχει ζωτική σημασία για τη διατήρηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην ευρωατλαντική περιοχή. Οι πρωτοβουλίες ΕΕ-ΝΑΤΟ στον τομέα της αντιμετώπισης υβριδικών απειλών περιλαμβάνουν:

κοινές προτάσεις συνεργασίας σχετικά με υβριδικές απειλές
διαρθρωμένο διάλογο για την ανθεκτικότητα που ξεκίνησε το 2022

Η ΕΕ και το ΝΑΤΟ διεξάγουν επίσης κοινές ασκήσεις στον τομέα της διαχείρισης κρίσεων, οι οποίες ονομάζονται παράλληλες και συντονισμένες ασκήσεις (PACE). Η άσκηση του 2024 είχε ως στόχο να ενισχύσει την ικανότητα της ΕΕ να ανταποκρίνεται σε πιθανές υβριδικές κρίσεις, τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ.

Στήριξη των χωρών εταίρων για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών

Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να στηρίξει τις χώρες εταίρους της για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών. Η αποστολή εταιρικής σχέσης της ΕΕ στη Δημοκρατία της Μολδαβίας (EUPM Moldova) αποτελεί βασικό παράδειγμα αυτής της συνεργασίας.

Η αποστολή δρομολογήθηκε τον Μάιο του 2023 για να συμβάλει στην ενίσχυση των δομών διαχείρισης κρίσεων της Μολδαβίας και στην ενίσχυση τόσο της ανθεκτικότητάς της έναντι υβριδικών απειλών όσο και της κυβερνοασφάλειας.

Υβριδικές δραστηριότητες της Ρωσίας και της Λευκορωσίας κατά της ΕΕ

Ρωσία

Η ΕΕ καταδικάζει απερίφραστα τις επίμονες υβριδικές δραστηριότητες της Ρωσίας, οι οποίες περιλαμβάνουν δολιοφθορές, ενέργειες διατάραξης κρίσιμων υποδομών, κυβερνοεπιθέσεις, χειραγώγηση των πληροφοριών και παρεμβάσεις από το εξωτερικό (FIMI) και απόπειρες υπονόμευσης της δημοκρατίας και των εκλογικών διαδικασιών.

Αυτές οι κακόβουλες δραστηριότητες καταδεικνύουν την απερίσκεπτη και ανεύθυνη συμπεριφορά της Ρωσίας και την περιφρόνησή της για τη βασισμένη σε κανόνες διεθνή τάξη και το διεθνές δίκαιο. Εντάσσονται σε ευρύτερες, συντονισμένες και μακροχρόνιες υβριδικές εκστρατείες που έχουν ως στόχο να απειλήσουν και να υπονομεύσουν την ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και τα δημοκρατικά θεμέλια της ΕΕ, των κρατών μελών και των εταίρων της.

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα συνεχίσουν να αξιοποιούν το πλήρες φάσμα των διαθέσιμων εργαλείων (συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων) για την προστασία, την πρόληψη, την αποτροπή και την αντιμετώπιση τέτοιων κακόβουλων συμπεριφορών.

Κολάζ που περιλαμβάνει στοίβα εφημερίδων, φορητό υπολογιστή και διαφανή κάλπη με χαρτιά στο εσωτερικό.

Υβριδικές δραστηριότητες της Ρωσίας: Κυρώσεις ΕΕ

Λευκορωσία

Η ΕΕ καταδικάζει τις εντεινόμενες υβριδικές επιθέσεις της Λευκορωσίας κατά της ΕΕ και των κρατών μελών της, μεταξύ άλλων την εργαλειοποίηση των μεταναστών και τις παραβιάσεις του εναέριου χώρου της ΕΕ.

Οι παραβιάσεις του εναέριου χώρου ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια και την προστασία, κυρίως της πολιτικής αεροπορίας, αποσκοπούν δε στην αποσταθεροποίηση ενός κράτους μέλους της ΕΕ και στον εκφοβισμό των Ευρωπαίων πολιτών μέσω άμεσων απειλών κατά της πολιτικής αεροπορίας. Η ΕΕ καλεί το καθεστώς της Λευκορωσίας να σταματήσει αμέσως όλες αυτές τις ενέργειες.

Έχουν επιβληθεί κυρώσεις στο καθεστώς της Λευκορωσίας και η ΕΕ είναι έτοιμη να λάβει περαιτέρω κατάλληλα μέτρα σε περίπτωση που συνεχιστούν τέτοιες ενέργειες. Η ΕΕ δεν θα ανεχθεί υβριδικές εκστρατείες που στρέφονται κατά της ΕΕ ή κατά οποιουδήποτε από τα κράτη μέλη της.

Άτομο κρατά πλακάτ με το κείμενο «Ελεύθερη Λευκορωσία».

Υβριδικές δραστηριότητες της Λευκορωσίας: Κυρώσεις της ΕΕ

Δείτε επίσης:

Ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα

Η άμυνα της ΕΕ σε αριθμούς

Κολάζ που περιλαμβάνει στοίβες κερμάτων αυξανόμενου ύψους, βαρέλι πετρελαίου, μαχητικά αεροσκάφη και ρωσικό ρούβλι στο φόντο. Η εικόνα επικαλύπτεται με χρώματα που θυμίζουν τη ρωσική σημαία.

Κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας: Ερωτήσεις και απαντήσεις