Rada ds. Konkurencyjności (przestrzeń kosmiczna, badania i innowacje), 23 maja 2024

Główne wyniki

Przestrzeń kosmiczna

Prawo kosmiczne 

Ministrowie przeprowadzili debatę orientacyjną na temat unijnego prawa kosmicznego. Komisja ma niebawem przedstawić projekt aktu w tej sprawie. 

Podstawą dyskusji była przygotowana przez prezydencję belgijską nota – wskazano w niej szereg wyzwań, którymi należy się zająć w przyszłym unijnym prawie kosmicznym. Chodzi m.in. o zagęszczenie obiektów na niektórych orbitach (w szczególności na niskiej orbicie okołoziemskiej), ryzyko cyberataków na infrastrukturę kosmiczną, wpływ działań w przestrzeni kosmicznej na środowisko oraz zależność od państw trzecich w zakresie technologii i surowców. Państwa członkowskie wezwały do szybkiego przyjęcia prawa kosmicznego.

• Unijne prawo kosmiczne: bezpieczeństwo, odporność i zrównoważony charakter działań związanych z przestrzenią kosmiczną w UE (nota prezydencji belgijskiej)
• Ukierunkowane konsultacje na temat prawa kosmicznego (Komisja Europejska)

Przygotowanie wspólnego posiedzenia Rady UE–ESA ds. Przestrzeni Kosmicznej

Ministrowie przygotowali wspólne posiedzenie Rady UE–ESA ds. Przestrzeni Kosmicznej, które odbyło się po dotyczącej przestrzeni kosmicznej części posiedzenia Rady ds. Konkurencyjności. Rada ds. Przestrzeni Kosmicznej to wspólne posiedzenie na szczeblu ministerialnym Rady Unii Europejskiej i Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Jego organizację przewiduje art. 8 Umowy ramowej między Wspólnotą Europejską a ESA, która została podpisana 20 lat temu. Dzisiejsze posiedzenie było 11. posiedzeniem Rady ds. Przestrzeni Kosmicznej od czasu podpisania umowy.

Unijni ministrowie omówili z członkami ESA spoza UE (Norwegią, Szwajcarią, Kanadą i Wielką Brytanią) dokument pt. „Wzmocnienie konkurencyjności Europy poprzez przestrzeń kosmiczną”. Przyjęto go na potrzeby dwóch różnych instytucji: jako konkluzje Rady (zob. poniżej) oraz jako rezolucję ESA.

• Szczyt ministrów Europejskiej Agencji Kosmicznej (portal prezydencji belgijskiej)
• Europejska Agencja Kosmiczna (strona internetowa)

Wkład przestrzeni kosmicznej w konkurencyjność Europy 

Rada przyjęła konkluzje w sprawie wzmocnienia konkurencyjności Europy dzięki przestrzeni kosmicznej. W tekście przeanalizowano, w jaki sposób bardziej konkurencyjny europejski sektor kosmiczny może pomóc sprostać wyzwaniom gospodarczym i społecznym Unii oraz wzmocnić jej pozycję na arenie międzynarodowej. W konkluzjach Rady podkreślono rosnące znaczenie przestrzeni kosmicznej w odniesieniu do wielu wyzwań i polityk społeczno-gospodarczych UE. Dotyczy to m.in. zielonego ładu (w szczególności chodzi o gromadzenie danych, aby lepiej zrozumieć zmianę klimatu i przygotować się na nią), transformacji cyfrowej (usługi łączności i informacji satelitarnej) oraz ogólnej konkurencyjności UE. Przestrzeń kosmiczna przyczynia się także do wzrostu gospodarczego poprzez tworzenie innowacyjnych rozwiązań, aplikacji i usług systemowych, które mogą przynieść korzyści wielu innym branżom dzięki bardziej zintegrowanej współpracy między sektorem kosmicznym a innymi sektorami.

Sektor kosmiczny będzie odgrywał coraz ważniejszą rolę w strategicznej autonomii Europy. Ambitna polityka kosmiczna stworzy możliwości biznesowe i wysokiej jakości miejsca pracy w tym szybko rozwijającym się sektorze, a także pomoże naszej gospodarce, zarówno przemysłowi, jak i usługom, przyspieszyć transformację ekologiczną i cyfrową oraz lepiej przygotować się do konkurowania na szczeblu globalnym.

Thomas Dermine, belgijski sekretarz stanu ds. odbudowy gospodarczej i inwestycji strategicznych, odpowiedzialny za politykę naukową, przy ministrze gospodarki i pracy

• Wkład przestrzeni kosmicznej w konkurencyjność Europy: Rada przyjmuje konkluzje (komunikat prasowy z 23 maja 2024)
• Konkluzje Rady o wzmocnieniu konkurencyjności Europy dzięki przestrzeni kosmicznej
• Unijna polityka kosmiczna (podsumowanie informacyjne)

Sprawy różne

W punkcie „Sprawy różne” ministrom zreferowano następujące kwestie: 

• Program prac przyszłej prezydencji

Węgierska delegacja przedstawiła Radzie program prac przyszłej prezydencji w dziedzinie przestrzeni kosmicznej.

• Przyspieszyć wykorzystanie przestrzeni kosmicznej w Europie 

Dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher wystąpił z prezentacją pt. „Przyspieszyć wykorzystanie przestrzeni kosmicznej w Europie”.

Badania naukowe

Wspólne przedsięwzięcie w dziedzinie europejskich obliczeń wielkiej skali a sztuczna inteligencja (akt o fabrykach sztucznej inteligencji)

Na początku poświęconej badaniom naukowym części posiedzenia ministrowie odpowiedzialni za ten obszar zawarli porozumienie polityczne w sprawie zmiany rozporządzenia ustanawiającego wspólne przedsięwzięcie w dziedzinie europejskich obliczeń wielkiej skali (EuroHPC). Rozporządzenie to znane jest też jako akt o fabrykach sztucznej inteligencji. Zmiana ta wprowadzi do EuroHPC dodatkowy cel: wsparcie ekosystemu AI w UE poprzez rozwój i eksploatację fabryk sztucznej inteligencji. Fabryka sztucznej inteligencji to podmiot zapewniający infrastrukturę usług obliczeń superkomputerowych sztucznej inteligencji, w skład którego wchodzą m.in. superkomputer przeznaczony na potrzeby AI, powiązane centrum danych i usługi obliczeń superkomputerowych ukierunkowane na AI.

Jedność jest siłą Europy. Wspólnie osiągnęliśmy wielkie cele. Jednym z nich był rozwój naszych światowej klasy superkomputerów. Teraz chcemy spotęgować wyniki generowane przez te potężne maszyny dzięki wiarygodnej AI. Porozumienie polityczne ma przede wszystkim pomóc naszym start-upom zajmującym się sztuczną inteligencją trafić do pierwszej ligi tej kluczowej technologii, wesprzeć wysoce konkurencyjny i innowacyjny ekosystem sztucznej inteligencji i zwiększyć autonomię technologiczną UE.

Willy Borsus, wicepremier Walonii i minister gospodarki, handlu zagranicznego, badań i innowacji, cyfryzacji, zagospodarowania przestrzennego, rolnictwa, instytutu szkoleń zawodowych IFAPME i centrów kompetencji

• AI: Rada porozumiała się w sprawie wykorzystania superkomputerów do rozwoju sztucznej inteligencji (komunikat prasowy z 23 maja 2024)
• Projekt Komisji w sprawie rozporządzenia Rady dotyczącego inicjatywy EuroHPC dla przedsiębiorstw typu start-up w celu wzmocnienia czołowej pozycji Europy w dziedzinie godnej zaufania sztucznej inteligencji
• Rozporządzenie Rady (EU) 2021/1173 z 13 lipca 2021 r. w sprawie ustanowienia Wspólnego Przedsięwzięcia w dziedzinie Europejskich Obliczeń Wielkiej Skali

  Obecnie tylko w następujących językach:

  EN
• Obejrzyj sesję publiczną
• Sztuczna inteligencja (podsumowanie informacyjne)

Bezpieczeństwo badań naukowych 

Ministrowie przyjęli też zalecenie w sprawie zwiększenia bezpieczeństwa badań naukowych, aby wesprzeć Komisję, państwa członkowskie i organizacje badawcze w przeciwdziałaniu zagrożeniom dla bezpieczeństwa badań wynikającym z otwartości i współpracy międzynarodowej. W zaleceniu podkreśla się pilną potrzebę podnoszenia świadomości i budowania odporności wśród naukowców i pracowników akademickich w całej Europie. W tekście przyjętym przez ministrów wskazano zagrożenia związane głównie z niepożądanym transferem wiedzy, wrogimi wpływami oraz naruszeniami etyki lub uczciwości. Nie zawiera on wiążących przepisów, lecz wytyczne w sprawie działań, które mogą zostać podjęte przez Komisję, państwa członkowskie i środowisko badawcze.  

Zalecenie to stanowiło priorytet prezydencji belgijskiej w dziedzinie badań i innowacji. Choć jesteśmy otwarci na wymianę wiedzy i współpracę międzynarodową w dziedzinie badań, nie powinniśmy być naiwni. Zmieniająca się sytuacja geopolityczna pilnie wymaga wspólnej reakcji, która pozwoli zapobiec wykorzystywaniu naszych własnych badań przeciwko naszemu bezpieczeństwu lub naszym wartościom. Społeczność naukowa niezwłocznie potrzebuje wytycznych.

Willy Borsus, wicepremier Walonii i minister gospodarki, handlu zagranicznego, badań i innowacji, cyfryzacji, zagospodarowania przestrzennego, rolnictwa, instytutu szkoleń zawodowych IFAPME i centrów kompetencji

• Rada przyjmuje zalecenie w sprawie zwiększenia bezpieczeństwa badań naukowych (komunikat prasowy z 23 maja 2024)
• Zalecenie Rady w sprawie zwiększenia bezpieczeństwa badań naukowych
• Obejrzyj sesję publiczną
• Projekt Komisji

Waloryzacja wiedzy 

Ministrowie zatwierdzili konkluzje Rady w sprawie waloryzacji wiedzy. Chodzi o proces tworzenia wartości społecznej i gospodarczej z wiedzy uzyskanej na podstawie badań naukowych i innowacji. Konkluzje są przede wszystkim poświęcone sposobom wspierania waloryzacji wiedzy. Przyjęty tekst podsumowuje najnowsze inicjatywy i wytyczne dotyczące wzmocnienia waloryzacji wiedzy i przedstawia propozycje eliminowania luk w europejskim krajobrazie innowacji.  

Waloryzacja wiedzy to skuteczne narzędzie zwiększania konkurencyjności naszego przemysłu i poprawy życia naszych obywateli. Nie możemy sobie pozwolić na to, by bogactwo naszej wiedzy pozostało w laboratoriach zamiast przekształcić się w konkretne projekty dla naszego społeczeństwa. Tylko dzięki pełnemu wykorzystaniu badań naukowych i innowacji będziemy mogli konkurować na arenie międzynarodowej i przejąć wiodącą rolę w przyszłej rewolucji przemysłowej opartej na wiedzy.

Willy Borsus, wicepremier Walonii i minister gospodarki, handlu zagranicznego, badań i innowacji, cyfryzacji, zagospodarowania przestrzennego, rolnictwa, instytutu szkoleń zawodowych IFAPME i centrów kompetencji

• Rada przyjmuje konkluzje o większej waloryzacji wiedzy (komunikat prasowy z 23 maja 2024)
• Rada przyjmuje konkluzje o waloryzacji wiedzy
• Zalecenie Rady w sprawie zasad przewodnich w odniesieniu do waloryzacji wiedzy (2022)
• Waloryzacja badań naukowych jako narzędzie odbudowy gospodarczej i przemysłowej oraz zwiększania odporności (nota prezydencji 2023)

Ocena ex post programu „Horyzont 2020”

Ministrowie zatwierdzili konkluzje Rady w sprawie oceny ex post programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020”, który trwał od 2014 do 2020 r. W konkluzjach przeanalizowano podstawowe zasady programu „Horyzont 2020”, jego skutki naukowe, społeczne i gospodarcze, a także synergie między tym programem a innymi europejskimi programami i funduszami. Z zadowoleniem przyjęto wsparcie, jakiego z programu udziela się europejskiej przestrzeni badawczej, a także zaapelowano o sprawniejsze wykonywanie i monitorowanie przyszłych programów. Konkluzje te stanowią pierwszy ważny etap zbliżających się negocjacji w sprawie przyszłego programu ramowego.

Program „Horyzont 2020” to pasmo sukcesów, ale nie możemy spocząć na laurach. Badania naukowe i innowacje będą miały zasadnicze znaczenie dla naszej konkurencyjności i suwerenności w najbliższych latach. Musimy jak najwięcej skorzystać na doświadczeniach zgromadzonych w ramach programu „Horyzont 2020” i dopilnować, by kolejny program ramowy w zakresie badań naukowych i rozwoju był jeszcze ambitniejszy i skuteczniejszy i by odniósł jeszcze większy sukces.

Willy Borsus, wicepremier Walonii i minister gospodarki, handlu zagranicznego, badań i innowacji, cyfryzacji, zagospodarowania przestrzennego, rolnictwa, instytutu szkoleń zawodowych IFAPME i centrów kompetencji

• Rada zatwierdza konkluzje w sprawie oceny programu „Horyzont 2020” (komunikat prasowy z 23 maja 2024)
• Konkluzje Rady w sprawie oceny ex post programu „Horyzont 2020”
• Ocena ex post programu „Horyzont 2020”

  Obecnie tylko w następujących językach:

  EN
• „Horyzont Europa” (podsumowanie informacyjne)

Badania naukowe i innowacje w dziedzinie materiałów zaawansowanych (debata orientacyjna)

Ministrowie przeprowadzili debatę orientacyjną na temat badań naukowych i innowacji w dziedzinie materiałów zaawansowanych na rzecz wiodącej pozycji w przemyśle. Debata orientacyjna opierała się na nocie przygotowanej przez prezydencję belgijską. Koncentrowała się na wspólnej koordynacji w celu ograniczenia rozdrobnienia, ustaleniu priorytetów w sektorowych obszarach zastosowań oraz wymianie istniejących najlepszych praktyk. Materiały zaawansowane to nowe materiały lub substancje o ulepszonych właściwościach (tj. wytrzymałości, trwałości lub przewodności właściwej), które umożliwiają tworzenie nowych produktów i urządzeń, niezbędnych w wielu sektorach, w tym w sektorze przestrzeni kosmicznej, obronności, sektorze rolno-spożywczym i opieki zdrowotnej.

• Badania naukowe i innowacje w dziedzinie materiałów zaawansowanych w służbie wiodącej pozycji w przemyśle (nota prezydencji)
• Komunikat Komisji pt. „Materiały zaawansowane na rzecz wiodącej pozycji w przemyśle”

Sprawy różne

• Program prac przyszłej prezydencji    

Rada zapoznała się z programem prac przyszłej węgierskiej prezydencji w dziedzinie badań naukowych.