Raad Concurrentievermogen (Ruimtevaart, Onderzoek en Innovatie), 23 mei 2024

Voornaamste resultaten

Ruimtevaart

Wetgeving op het gebied van de ruimtevaart

De ministers hielden een oriënterend debat over de EU-ruimtewet, waarover een voorstel wordt verwacht van de Commissie.

Aan het debat lag een nota van het Belgische voorzitterschap ten grondslag met punten die aandacht verdienen, zoals de congestie van bepaalde omloop­banen (met name de lage omloop­baan), mogelijke cyber­aanvallen op de ruimte-infrastructuur, de milieu­effecten van ruimte­activiteiten en de afhankelijkheid van derde landen voor technologieën en grondstoffen. De lidstaten riepen op de ruimtewet snel aan te nemen.

• Nota van het Belgische voorzitterschap: "Europese ruimtevaartwetgeving: veiligheid, veerkracht en duurzaamheid van ruimtevaartactiviteiten in de Unie"
• Gerichte raadpleging over ruimtevaartwetgeving (Europese Commissie)

Voorbereiding gezamenlijke zitting Ruimteraad EU-ESA

Nadat het gedeelte over ruimtevaart was afgerond, bereidden de ministers de gezamenlijk zitting van de Ruimteraad EU-ESA voor. Dat is een zitting op ministerieel niveau van de Raad van de Europese Unie en het Europees Ruimte­agentschap (ESA). Het komt voort uit artikel 8 van de kader­overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en het ESA, die 20 jaar geleden werd ondertekend. Het was de 11e zitting van de Ruimteraad sinds de ondertekening van de overeenkomst.

De EU-ministers bespraken met hun collega's van niet-EU-lidstaten van het ESA – Noorwegen, Zwitserland, Canada en het VK – het document "Versterking van het concurrentie­vermogen van Europa door middel van ruimtevaart". Het werd in 2 afzonderlijke dossiers aangenomen: conclusies van de Raad (zie lager) en een ESA-resolutie (voor ESA).

• Interministeriële top Europees Ruimteagentschap (website Belgisch voorzitterschap)
• Website van het Europees Ruimteagentschap

De bijdrage van ruimtevaart aan het Europees concurrentievermogen

De Raad heeft conclusies goedgekeurd over de "versterking van het concurrentie­vermogen van Europa door middel van ruimtevaart". In de tekst komt naar voren hoe een competitievere Europese ruimtevaart­sector kan helpen de economische en sociale uitdagingen van de EU aan te gaan en haar rol wereldwijd te versterken. De conclusies benadrukken het toenemende belang van ruimtevaart voor tal van sociaal-economische uitdagingen en beleids­gebieden van de EU, zoals de Green Deal (m.n. data­verzameling voor meer inzicht in en een betere voorbereiding op klimaat­verandering), de digitale transitie (ruimtegebaseerde communicatie- en informatie­diensten) en het algehele concurrentie­vermogen van de EU. Daarnaast stimuleert de ruimtevaart economische groei door met innovatieve oplossingen, systeem­toepassingen en diensten te komen die ook in veel andere sectoren zeer nuttig kunnen zijn wanneer deze sectoren meer samenwerken met de ruimtevaartsector.

De rol van de ruimtevaartsector in de strategische autonomie van Europa zal steeds belangrijker worden. Een ambitieus ruimtevaart­beleid zal commerciële mogelijkheden en hoogwaardige banen creëren in deze snelgroeiende sector. Het zal onze economie via zowel de industrie als de dienstensector helpen de groene en de digitale transitie te versnellen en beter te concurreren op mondiaal niveau.

Thomas Dermine, staatssecretaris voor Relance en Strategische Investeringen, belast met Wetenschapsbeleid, toegevoegd aan de minister van Economie en Werk van België

• Raad neemt conclusies aan over bijdrage ruimtevaart aan Europees concurrentievermogen (pers­mededeling, 23 mei 2024)
• Raadsconclusies over de versterking van het concurrentievermogen van Europa door middel van ruimtevaart
• Ruimtevaartbeleid van de EU (achtergrond­informatie)

Diversen

Onder diversen kwamen 2 kwesties aan bod:

• Het programma van het aantredende voorzitterschap

De Hongaarse delegatie stelde de Raad in kennis van het werkprogramma van het aantredende Hongaarse voorzitterschap op het gebied van ruimtevaart.

• Versnellen van het gebruik van de ruimtevaart in Europa

Josef Aschbacher, directeur-generaal van het ESA, gaf een presentatie over "het gebruik van ruimtevaart in Europa versnellen".

Onderzoek

Gemeenschappelijke onderneming Europese high-performance computing (EuroHPC) en kunstmatige intelligentie (AI-fabrieken)

De Raad Concurrentie­vermogen opende het gedeelte gewijd aan onderzoek met een politiek akkoord over de wijziging van de verordening tot oprichting van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing (EuroHPC), ook wel de verordening AI-fabrieken genoemd. Het betreft een extra doelstelling voor de gemeenschappelijke onderneming: AI-fabrieken ontwikkelen en exploiteren ter ondersteuning van een artificiële-intelligentie-ecosysteem in de EU. Deze fabrieken, of entiteiten, moeten AI-supercomputing­diensten verstrekken met een infrastructuur die bestaat uit onder meer een AI-supercomputer, een bijbehorend datacentrum, en AI-gerichte supercomputing­diensten.

Eenheid is de kracht van Europa, en samen hebben we grootse doelen verwezenlijkt. Dat is gebleken uit de ontwikkeling van onze supercomputers van wereldklasse, en nu willen we de resultaten van die krachtige machines nog verder verbeteren met betrouwbare AI. De hoofddoelen van ons politieke akkoord zijn onze AI-start-ups te laten meespelen in de hoogste klasse van deze cruciale technologie, een zeer concurrerend en innovatief AI-ecosysteem te ondersteunen en de technologische autonomie van de EU te versterken.

Willy Borsus, viceminister-president van Wallonië en minister van Economie, Buitenlandse Handel, Onderzoek en Innovatie, Digitale Technologieën, Ruimtelijke Ordening, Landbouw, het IFAPME en de kenniscentra

• AI: Raad bereikt politiek akkoord over gebruik supercomputers voor AI-ontwikkeling (pers­mededeling, 23 mei 2024)
• Commissievoorstel voor een verordening van de Raad wat betreft een EuroHPC-initiatief voor start-ups om Europees leiderschap op het gebied van betrouwbare artificiële intelligentie te stimuleren
• Verordening (EU) 2021/1173 van de Raad van 13 juli 2021 tot oprichting van de Gemeenschappelijke Onderneming Europese high-performance computing

  Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:

  EN
• Bekijk de openbare zitting
• Artificiële intelligentie (achtergrondinformatie)

Onderzoeksveiligheid

De ministers namen ook een aanbeveling aan over het verbeteren van onderzoeks­veiligheid ter ondersteuning van de Commissie, de lidstaten en onderzoeks­organisaties bij de aanpak van onderzoeks­veiligheids­risico's die voortvloeien uit openheid of internationale samenwerking. In de aanbeveling wordt benadrukt dat onderzoekers en academici in heel Europa zich bewuster moeten worden van eventuele risico's, en veerkracht moeten opbouwen. Daarbij worden de mogelijke risico's in kaart gebracht, voornamelijk wat betreft ongewenste kennis­overdracht, kwaadwillige beïnvloeding en ethische of integriteits­schendingen. De aanbeveling bevat geen bindende bepalingen, maar biedt richtsnoeren voor maatregelen die de Commissie, de lidstaten en de onderzoeks­gemeenschap kunnen nemen.  

Deze aanbeveling was voor het Belgische voorzitterschap een prioriteit op het gebied van onderzoek en innovatie. Hoewel we openstaan voor kennisuitwisseling en internationale samenwerking op het gebied van onderzoek, mogen we niet naïef zijn. De veranderende geopolitieke context vereist dringend onze gezamenlijke respons om te voorkomen dat ons eigen onderzoek tegen ons wordt gebruikt, of het nu om onze veiligheid of onze waarden gaat. De wetenschappelijke gemeenschap heeft onverwijld richtsnoeren nodig.

Willy Borsus, viceminister-president van Wallonië en minister van Economie, Buitenlandse Handel, Onderzoek en Innovatie, Digitale Technologieën, Ruimtelijke Ordening, Landbouw, het IFAPME en de kenniscentra

• Raad neemt aanbeveling aan inzake verbetering van de onderzoeksveiligheid (pers­mededeling, 23 mei 2024)
• Aanbeveling van de Raad betreffende verbetering van de onderzoeksveiligheid
• Bekijk de openbare zitting
• Commissievoorstel

Kennisvalorisatie

De ministers keurden de conclusies goed over kennisvalorisatie, het proces waarbij de wetenschappelijke kennis die wordt verkregen uit onderzoek en innovatie sociale en economische waarde krijgt. Het voornaamste doel van de conclusies is om aandacht te hebben voor de verschillende manieren waarop kennis­valorisatie kan worden bevorderd. De conclusies bieden een overzicht van recente initiatieven en richtsnoeren. Ook worden er suggesties gedaan om de lacunes in het Europese innovatie­landschap op te vullen.  

Kennisvalorisatie is een krachtig middel om onze industrie concurrerender te maken en de kwaliteit van leven van onze burgers te verbeteren. We kunnen het ons niet veroorloven dat onze rijkdom aan kennis in het laboratorium blijft liggen en niet wordt omgezet in concrete maatschappelijk relevante projecten. Willen we wereldwijd meedoen en de leiding nemen in de komende op kennis gebaseerde industriële revolutie, dan moeten we ons onderzoek en onze innovaties optimaal benutten.

Willy Borsus, viceminister-president van Wallonië en minister van Economie, Buitenlandse Handel, Onderzoek en Innovatie, Digitale Technologieën, Ruimtelijke Ordening, Landbouw, het IFAPME en de kenniscentra

• Raad neemt conclusies aan over kennisvalorisatie (pers­mededeling, 23 mei 2024)
• Conclusies van de Raad over kennisvalorisatie
• Aanbeveling van de Raad betreffende de leidende beginselen voor kennisvalorisatie (2022)
• Nota van het voorzitterschap over "onderzoeksvalorisatie als instrument voor herstel en veerkracht van economie en industrie" (2023)

Ex-postevaluatie van Horizon 2020

De ministers keurden conclusies van de Raad goed over de ex-postevaluatie van Horizon 2020, het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (O&I), dat liep van 2014 tot en met 2020. In de conclusies worden de kernbeginselen van Horizon 2020, de wetenschappelijke, sociale en economische impact ervan en de synergieën tussen Horizon 2020 en andere Europese programma's en fondsen geanalyseerd. De Raad is tevreden met de manier waarop het programma de Europese Onderzoeksruimte (EOR) heeft ondersteund, maar dringt ook aan op een betere uitvoering en monitoring van toekomstige programma's. Deze conclusies vormen een startpunt bij de aanstaande onderhandelingen over het toekomstige kaderprogramma.

Hoewel Horizon 2020 een succesverhaal is, kunnen we niet zelfgenoegzaam zijn. Onderzoek en innovatie zullen van cruciaal belang zijn voor ons concurrentie­vermogen en onze soevereiniteit in de komende jaren. We moeten optimaal gebruikmaken van de lessen die zijn getrokken uit Horizon 2020 om ervoor te zorgen dat het volgende kaderprogramma voor onderzoek en ontwikkeling nog ambitieuzer, efficiënter en succesvoller is.

Willy Borsus, viceminister-president van Wallonië en minister van Economie, Buitenlandse Handel, Onderzoek en Innovatie, Digitale Technologieën, Ruimtelijke Ordening, Landbouw, het IFAPME en de kenniscentra

• Raad keurt conclusies goed over evaluatie van Horizon 2020 (pers­mededeling, 23 mei 2024)
• Conclusies van de Raad over de ex-postevaluatie van Horizon 2020
• Ex-postevaluatie Horizon 2020

  Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:

  EN
• Horizon Europa (achtergrond­informatie)

Onderzoek en innovatie voor geavanceerde materialen – oriënterend debat

De ministers hielden een oriënterend debat over onderzoek en innovatie op het gebied van geavanceerde materialen voor industrieel leiderschap. Basis van het debat was een nota van het Belgische voorzitterschap, gericht op gezamenlijke coördinatie om versnippering tegen te gaan, prioritering van sectorale toepassings­gebieden en uitwisseling van beste praktijken. "Geavanceerde materialen" zijn nieuwe materialen of stoffen met verbeterde eigenschappen (wat betreft sterkte, duurzaamheid, geleidbaarheid enz.) die nieuwe producten en hulpmiddelen kunnen creeren die essentieel zijn in allerlei sectoren, zoals ruimtevaart, defensie, agrovoeding en gezondheidszorg.

• Nota van het voorzitterschap over "Onderzoek en innovatie voor geavanceerde materialen voor industrieel leiderschap"
• Mededeling van de Commissie over geavanceerde materialen voor industrieel leiderschap

Diversen

• Het programma van het aantredende voorzitterschap  

De Hongaarse delegatie stelde de Raad in kennis van het werkprogramma van het aantredende Hongaarse voorzitterschap op het gebied van onderzoek.