Szczyt UE–RPA, 13 marca 2025

Współpraca wielostronna

W tej trudnej sytuacji politycznej i społeczno-gospodarczej wierzymy w to, że wspólne wyzwania możemy pokonać, kierując się zasadą wielostronnej współpracy.

Oświadczenie ze szczytu UE–RPA

W kontekście rosnącej niepewności i niestabilności geopolitycznej unijni i południowoafrykańscy przywódcy opowiedzieli się za sprawiedliwym, kompleksowym i trwałym pokojem, mając na myśli wojny i konflikty toczące się na całym świecie, w tym w Ukrainie i na okupowanych terytoriach palestyńskich.

Wyrazili też niepokój w związku z coraz większymi zagrożeniami dla multilateralizmu powodowanymi narastającym nacjonalizmem i unilateralizmem. Zjawiska te utrudniają podejmowanie działań w obszarach ważnych dla obu stron, takich jak:

• zmiana klimatu
• protekcjonizm w handlu
• globalne pandemie
• pogłębiające się nierówności
• pokój i bezpieczeństwo
• trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu.

Poparcie dla instytucji wielostronnych

Liderzy potwierdzili swoje niesłabnące zaangażowanie na rzecz multilateralizmu, konsekwentnie popierając porządek oparty na zasadach i centralną rolę Karty Narodów Zjednoczonych.

Ponownie stwierdzamy, że wszystkie państwa muszą postępować zgodnie z celami i zasadami Karty Narodów Zjednoczonych w całym jej zakresie, który obejmuje zakaz stosowania gróźb i użycia siły w celu przejęcia terytorium z naruszeniem suwerenności, integralności terytorialnej i niepodległości politycznej któregokolwiek państwa.

Oświadczenie ze szczytu UE–RPA

Przywódcy zgodzili się, że należy zreformować Radę Bezpieczeństwa ONZ poprzez wzmocnienie głosu regionów niedostatecznie reprezentowanych. Trzeba też zreformować Światową Organizację Handlu, która mierzy się z bezprecedensowymi wyzwaniami na skutek stosowania nieuzasadnionych środków handlowych i zakłócających praktyk.

Podkreślamy, jak ważny jest przejrzysty, oparty na zasadach wielostronny system handlowy, który cechuje niedyskryminacja, sprawiedliwość, otwarcie, inkluzywność, równość i zrównoważoność. Jest on niezbędny do promowania wzrostu gospodarczego i rozwoju oraz do ograniczania ubóstwa.

Oświadczenie ze szczytu UE–RPA

W odpowiedzi na pogarszającą się sytuację pod względem bezpieczeństwa na świecie i w regionie liderzy postanowili zainicjować specjalny dialog poświęcony pokojowi, bezpieczeństwu i obronności. Ułatwi on wspólne rozumienie nowych zagrożeń i umożliwi regularną współpracę w związanych z tym kwestiach.

Z myślą o przeciwdziałaniu zmianie klimatu, nierównościom i ubóstwu przywódcy ponownie razem zadeklarowali, że będą:

• dalej realizować oenzetowskie cele zrównoważonego rozwoju
• wdrażać porozumienie paryskie i dbać o wykonalność celu 1,5°C
• pracować na rzecz sprawiedliwej transformacji, aby osiągnąć światową zeroemisyjność
• pomagać krajom rozwijającym się w niwelowaniu przepaści cyfrowej.

UE z aprobatą odniosła się do faktu, że RPA sprawuje obecnie przewodnictwo w grupie G-20, i do haseł tego przewodnictwa, którymi są solidarność, równość i zrównoważony rozwój.

Współpraca regionalna

Przywódcy zadeklarowali, że nadal zależy im na zapewnianiu pokoju, bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju na świecie.

Mając na uwadze zasady Karty Narodów Zjednoczonych, opowiedzieli się za sprawiedliwym i trwałym pokojem w Ukrainie, Demokratycznej Republice Konga i na okupowanych terytoriach palestyńskich.

Kontynent afrykański

W 2025 r. mija 25. rocznica partnerstwa UE – Unia Afrykańska. Z tej okazji unijni i południowoafrykańscy przywódcy zapewnili, że w pełni popierają wizję Afryki jako kontynentu, na którym panują pokój, stabilność i dobrobyt.

Opowiedzieli się za pokojem w Sudanie, Sudanie Południowym i Demokratycznej Republice Konga i w innych regionach.

Zdecydowanie potępili łamanie międzynarodowego prawa humanitarnego oraz naruszenia praw człowieka, do których dochodzi we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga. Podkreślili, że konieczne jest postawienie przed sądem sprawców tych haniebnych czynów.

Wyrazili zaniepokojenie w związku z nowymi przewrotami wojskowymi, z aktami przemocy, do których dochodzi w kontekście wyborów, a także z faktem, że w wyniku konfliktów potrzeby humanitarne rosną. Z obawą dostrzegli również zagrożenie spowodowane rosnącą obecnością w Afryce organizacji terrorystycznych.

Partnerstwo na rzecz wzrostu i rozwoju

RPA i UE chcą, aby ich partnerstwo sprzyjało wzrostowi gospodarczemu, zrównoważonemu rozwojowi, uprzemysłowieniu, czerpaniu korzyści z mineralnych surowców krytycznych u źródła, partnerstwom z lokalnymi branżami oraz dekarbonizacji. Partnerstwo powinno odpowiadać na potrzeby i obawy obu stron na różnych poziomach rozwoju gospodarczego.

Oświadczenie ze szczytu UE–RPA

Dane handlowe

Republika Południowej Afryki jest największym partnerem handlowym UE w Afryce Subsaharyjskiej. W 2023 r. wartość handlu towarami wyniosła 49 mld EUR.

UE jest dla RPA głównym źródłem bezpośrednich inwestycji zagranicznych (około 47%).

Dzięki umowie o partnerstwie gospodarczym między UE a państwami Afryki Południowej, podpisanej w czerwcu 2016 r., UE całkowicie lub częściowo wyeliminowała cła na 98,7% importu z RPA.

Wyzwania i szanse

Z myślą o wzmacnianiu współpracy i zwiększaniu konkurencyjności RPA i UE przywódcy debatowali o:

• podjęciu negocjacji w sprawie czystego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego
• sposobach ułatwienia eksportu pojazdów elektrycznych i hybrydowych z RPA na rynek UE
• istniejących trudnościach w handlu produktami roślinnymi i pochodzenia zwierzęcego
• węźle eksportowym certyfikującym diamenty w RPA.

Strategia „Global Gateway”

UE zapowiedziała wprowadzenie pakietu inwestycyjnego w ramach strategii „Global Gateway”. Jego wartość wyniesie 4,7 mld EUR i będzie się on opierał na trzech elementach:

• zwiększeniu produkcji szczepionek w RPA i wzmocnieniu lokalnych farmaceutycznych łańcuchów wartości
• wspieraniu sprawiedliwej transformacji energetycznej poprzez rozwój działalności związanej z surowcami krytycznymi, bezpiecznych i zrównoważonych niskoemisyjnych wodorowych łańcuchów wartości oraz infrastruktury energetycznej
• infrastrukturze na potrzeby łączności, w tym transportowej i cyfrowej.

• Strategia „Global Gateway” (podsumowanie informacyjne)

Mineralne surowce krytyczne

Przywódcy stwierdzili, że należy zadbać o to, aby mineralne surowce krytyczne były wykorzystywane na rzecz zrównoważonego i inkluzywnego wzrostu i rozwoju. Poparli utworzenie ram czystego uprzemysłowienia i ekologicznych inwestycji.

Opowiedzieli się również za rozpoczęciem negocjacji między UE a RPA w celu sporządzenia protokołu ustaleń na temat surowców.

Dekarbonizacja

Liderzy uzgodnili, że poprą:

• wysiłki na rzecz potrojenia zdolności wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych i podwojenia efektywności energetycznej na całym świecie do 2030 r.
• rozwój strategicznych niskoemisyjnych łańcuchów wartości.

Uznali także, że konieczne jest wspólne wspieranie produkcji bezpiecznych i niskoemisyjnych paliw wodorowych i paliw zrównoważonych z myślą o dekarbonizacji transportu.

Dwustronna współpraca sektorowa

Przywódcy z uznaniem odnotowali ciągły rozwój współpracy dwustronnej w wielu sektorach, takich jak handel i inwestycje, zdrowie, edukacja i umiejętności, polityka makroekonomiczna, środowisko, obrona, pokój i bezpieczeństwo.

Badania naukowe, innowacje i zdrowie

Liderzy docenili zasadniczą rolę, jaką w rozwoju odgrywają nauka, technologie i innowacje.

RPA zaznaczyła, że przywiązuje dużą wagę do swojego udziału w programie ramowym w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa”.

Obie strony ustaliły, że będą kontynuować współpracę w obszarze zdrowia.

Podkreślamy nasze wspólne zaangażowanie na rzecz celu Unii Afrykańskiej, jakim jest wytwarzanie w Afryce ponad 60% szczepionek, których potrzebują mieszkańcy tego kontynentu.

Oświadczenie ze szczytu UE–RPA

Prawa człowieka

Przywódcy pozytywnie ocenili współpracę, która toczy się w ramach dialogu dotyczącego praw człowieka w celu zapewnienia przestrzegania i upowszechniania praw człowieka i demokracji na całym świecie. Ustalili, że poprzez współdziałanie na forum Rady Praw Człowieka będą dbać o większą efektywność przyjmowanych tam przez siebie stanowisk.

Zgodzili się również, że filarami demokratycznego i inkluzywnego społeczeństwa są: propagowanie równości płci, wzmacnianie pozycji kobiet i dziewcząt, eliminacja przemocy ze względu na płeć oraz ochrona praw dziecka i osób z niepełnosprawnościami, a także zapewnienie osobom LGBTI możliwości pełnego i równego korzystania ze wszystkich praw człowieka.

Kontakty międzyludzkie

Podczas przygotowań do szczytu obie strony postanowiły kontynuować dialog na temat polityki wizowej między RPA a państwami członkowskimi UE, aby:

• sprzyjać kontaktom międzyludzkim
• ułatwić silniejszą interakcję inwestorów i przedsiębiorstw.