Cruinniú mullaigh idir an tAontas agus an Afraic Theas, 13 Márta 2025

Comhoibriú iltaobhach

Mar gheall ar an timpeallacht pholaitiúil shocheacnamaíoch dhúshlánach atá anois ann, chuireamar i dtreis go gcreidimid i bprionsabal an chomhair iltaobhaigh chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin chomhroinnte i dteannta a chéile.

Dearbhú ón gcruinniú mullaigh idir an tAontas agus an Afraic Theas

I bhfianaise na héiginnteachta méadaithe agus na héagobhsaíochta geopholaitiúla atá ag dul i méid, chuir ceannairí an Aontais agus na hAfraice Theas in iúl go dtacaíonn siad le síocháin chóir, chuimsitheach agus mharthanach sna cogaí agus sna coinbhleachtaí móra ar fud an domhain, lena gcuirtear san áireamh san Úcráin agus sna Críocha Palaistíneacha atá faoi fhorghabháil.

Chuir siad in iúl freisin gur cúis imní dóibh na dúshláin mhéadaitheacha atá roimh an iltaobhachas mar gheall ar an náisiúnachas agus an aontaobhachas atá ag dul i méid, rud a bhaineann an bonn de na hiarrachtaí chun dul i ngleic le dúshláin chomhroinnte, mar shampla:

• an t-athrú aeráide
• caomhnaitheacht trádála
• paindéimí domhanda
• neamhionannas atá ag dul i méid
• an tsíocháin agus an tslándáil
• fás inbhuanaithe agus cuimsitheach

Tacaíocht d’institiúidí iltaobhacha

Dhearbhaigh na ceannairí a dtiomantas buanseasmhach don iltaobhachas, do chur chuige comhsheasmhach i leith an oird riailbhunaithe, agus do lárnacht Chairt na Náisiún Aontaithe.

D’athdhearbhaíomar freisin nach mór do gach stát gníomhú ar bhealach atá comhsheasmhach le Cuspóirí agus Prionsabail Chairt na Náisiún Aontaithe ina hiomláine, lena n-áirítear toirmeasc ar fhorneart a bhagairt nó a úsáid chun féachaint le seilbh a fháil ar chríocha in ainneoin iomláine chríochach agus cheannasacht nó neamhspleáchas polaitiúil aon stáit.

Dearbhú ón gcruinniú mullaigh idir an tAontas agus an Afraic Theas

D’aontaigh siad gur gá athchóiriú a dhéanamh ar Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe, trí ghuth na réigiún atá faoi ghannionadaíocht a neartú, mar aon le guth na hEagraíochta Domhanda Trádála, a bhfuil dúshláin nach bhfacthas a leithéid roimhe seo os a comhair mar gheall ar thionchar beart trádála gan údar agus cleachtas saobhach.

Cuirimid i bhfios go láidir a thábhachtaí atá córas iltaobhach trádála atá trédhearcach, bunaithe ar rialacha agus atá neamh-idirdhealaitheach, cóir, oscailte, cuimsitheach, cothromasach agus inbhuanaithe, mar riachtanas chun fás eacnamaíoch, forbairt agus laghdú bochtaineachta a chur chun cinn.

Dearbhú ón gcruinniú mullaigh idir an tAontas agus an Afraic Theas

Mar fhreagairt ar thimpeallacht slándála dhomhanda agus réigiúnach atá ag dul in olcas, chinn na ceannairí idirphlé tiomnaithe síochána, slándála agus cosanta a sheoladh. Éascófar leis sin comhthuiscint ar na bagairtí atá ag teacht chun cinn agus beifear in ann comhar rialta a dhéanamh maidir le saincheisteanna gaolmhara.

Chun an t-athrú aeráide, an neamhionannas agus an bhochtaineacht a chomhrac, d’athdhearbhaigh na ceannairí a dtiomantas comhpháirteach an méid seo a leanas a dhéanamh:

• Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a chur chun cinn
• Comhaontú Pháras, agus obair a dhéanamh go mbeidh an sprioc 1.5 °C insroichte
• conairí aistrithe córa a shaothrú i dtreo astaíochtaí glan-nialasacha domhanda a bhaint amach
• cabhrú le tíortha i mbéal forbartha an bhearna dhigiteach a dhúnadh

Chuir an tAontas in iúl go dtacaíonn sé le hUachtaránacht na hAfraice Theas ar G20, téama na huachtaránachta sin, is é sin an dlúthpháirtíocht, an comhionannas agus an fhorbairt inbhuanaithe san áireamh.

Comhar réigiúnach

Tá na ceannairí tiomanta i gcónaí an tsíocháin, an tslándáil agus an fhorbairt inbhuanaithe a chur chun cinn ina gcuid réigiún féin.

Faoi threoir phrionsabail Chairt na Náisiún Aontaithe, d'fhógair na ceannairí go dtacaíonn siad le síocháin chóir bhuan san Úcráin, i bPoblacht Dhaonlathach an Chongó (PDC) agus sna Críocha Palaistíneacha atá faoi fhorghabháil.

Mór-roinn na hAfraice

Ós rud é go ndéanfar comóradh 25 bliana ar an gcomhpháirtíocht idir an tAontas Eorpach agus an tAontas Afracach in 2025, chuir ceannairí an Aontais agus na hAfraice Theas in iúl go bhfuil siad lántiomanta d’fhís d’ilchríoch na hAfraice atá síochánta, cobhsaí agus rathúil.

Thacaigh na ceannairí leis an tsíocháin sa tSúdáin, sa tSúdáin Theas, i bPoblacht Dhaonlathach an Chongó agus níos faide i gcéin.

Cháin siad go láidir sáruithe an dlí daonnúil idirnáisiúnta agus an mhí-úsáid i réimse chearta an duine atá ag tarlú in oirthear Phoblacht Dhaonlathach an Chongó. Leag siad béim ar a thábhachtaí atá sé iad siúd a bhí i mbun na ngníomhartha gránna sin a thabhairt os comhair na cúirte.

Chuir na ceannairí in iúl freisin go raibh imní orthu faoin mborradh atá faoi coups míleata, faoin bhforéigean réamhthoghcháin agus iarthoghcháin agus faoi na riachtanais dhaonnúla atá á spreagadh ag coinbhleachtaí, chomh maith leis an mbagairt a eascraíonn as leitheadúlacht mhéadaitheach na n-eagraíochtaí sceimhlitheoireachta ar mhór-roinn na hAfraice.

Comhpháirtíocht ar son an fháis agus na forbartha

Tá an Afraic Theas agus an tAontas tiomanta do chomhpháirtíocht a thacaíonn leis an méid a leanas: an fás eacnamaíoch, an fhorbairt inbhuanaithe, an tionsclaíocht, tairbhe a bhaint as mianraí criticiúla ag an bhfoinse, comhpháirtíochtaí le tionscail áitiúla agus an dícharbónú ar bhealach atá comhsheasmhach le riachtanais agus ábhair imní na rannpháirtithe faoi seach ar na leibhéil éagsúla forbartha eacnamaíche.

Dearbhú ón gcruinniú mullaigh idir an tAontas agus an Afraic Theas

Figiúirí trádála

Is í an Afraic Theas an comhpháirtí trádála is mó atá ag an Aontas san Afraic Fho-Shahárach, agus trádáil earraí dar luach €49 mbilliún aici in 2023.

Is é an tAontas Eorpach an phríomhfhoinse infheistíochta dírí coigríche atá ag an Afraic Theas, agus ba é a rinne thart ar 47% den infheistíocht sin.

A bhuí le comhaontú comhpháirtíochta eacnamaíche Dheisceart na hAfraice a síníodh i mí an Mheithimh 2016, tá deireadh curtha go hiomlán nó go páirteach ag an Aontas le dleachtanna custaim ar 98.7% d’allmhairí ón Afraic Theas.

Dúshláin agus deiseanna

Chun an comhar a neartú agus borradh a chur faoin Afraic Theas agus faoi iomaíochas an Aontais, phléigh na ceannairí an méid seo a leanas:

• caibidlíocht a sheoladh maidir le comhpháirtíocht um thrádáil agus infheistíocht ghlan
• conas onnmhairiú feithiclí leictreacha agus hibrideacha ón Afraic Theas chuig margadh an Aontais a éascú
• na dúshláin atá ann cheana maidir le trádáil táirgí ainmhithe agus plandaí
• nód deimhnithe onnmhairiúcháin le haghaidh diamant san Afraic Theas

Global Gateway

D’fhógair an tAontas pacáiste infheistíochta de chuid an 'Global Gateway' dar luach €4.7 billiún, bunaithe ar thrí bhloc tógála:

• táirgeadh vacsaíní na hAfraice Theas a leathnú agus borradh a chur faoi shlabhraí luacha cógaisíochta áitiúla
• tacaíocht don aistriú fuinnimh cóir trí amhábhair chriticiúla, slabhraí luacha hidrigine ísealcharbóin atá sábháilte agus inbhuanaithe agus bonneagar fuinnimh a fhorbairt
• an bonneagar nascachta, iompar agus seirbhísí digiteacha san áireamh

• Global Gateway (eolas cúlra)

Mianraí criticiúla

D’aithin na ceannairí gur gá leas a bhaint as mianraí criticiúla le haghaidh fás agus forbairt inbhuanaithe agus chuimsitheach agus thacaigh siad le creat a fhorbairt i dtreo tionsclaíocht ghlan agus infheistíochtaí glana.

Thacaigh siad freisin le tús a chur leis an gcaibidlíocht idir an tAontas agus an Afraic Theas d’fhonn meabhrán tuisceana a bhunú maidir le hamhábhair idir an dá chomhpháirtí.

An dícharbónú

Chomhaontaigh na ceannairí tacú leis an méid seo a leanas:

• iarrachtaí chun acmhainneacht fuinnimh in-athnuaite a mhéadú faoi thrí ar fud an domhain agus éifeachtúlacht fuinnimh a dhúbailt ar fud an domhain faoi 2030
• slabhraí luacha straitéiseacha ísealcharbóin a fhorbairt

D’aithin siad freisin gur gá tacú go comhpháirteach le táirgeadh hidrigine ísealcharbóin atá sábháilte agus inbhuanaithe agus breoslaí inbhuanaithe chun an t-iompar a dhícharbónú.

Comhar earnálach déthaobhach

Thug na ceannairí dá n-aire agus is mór acu leathnú leanúnach a gcomhair dhéthaobhaigh ar fud earnálacha éagsúla mar shampla trádáil agus infheistíocht, sláinte, oideachas agus scileanna, beartais mhaicreacnamaíocha, an comhshaol, an chosaint, an tsíocháin agus an tslándáil.

Taighde eolaíoch, nuálaíocht agus sláinte

D’aithin na ceannairí an ról ríthábhachtach atá ag an eolaíocht, an teicneolaíocht agus an nuálaíocht maidir leis an bhforbairt.

Leag an Afraic Theas béim ar an luach a bhaineann lena rannpháirtíocht in Fís Eorpach, creatchlár an Aontais um thaighde agus um nuálaíocht.

Chomhaontaigh an tAontas agus an Afraic Theas leanúint den chomhar maidir le cúrsaí sláinte.

Leagamar béim ar ár dtiomantas comhpháirteach do sprioc an Aontais Afracaigh os cionn 60% de na vacsaíní a theastaíonn do mhuintir na hAfraice a tháirgeadh san Afraic.

Dearbhú ón gcruinniú mullaigh idir an tAontas agus an Afraic Theas

Cearta an duine

Ba dhíol sásaimh do na ceannairí an comhar leanúnach laistigh den idirphlé maidir le cearta an duine chun cearta an duine agus an daonlathas a chaomhnú agus a chur chun cinn ar fud an domhain. Chomhaontaigh siad sineirgí a chruthú idir a gcuid seasamh ag an gComhairle um Chearta an Duine.

D’aontaigh na ceannairí freisin gur bunchlocha de shochaí dhaonlathach agus chuimsitheach iad cur chun cinn an chomhionannais inscne, cumhachtú na mban agus na gcailíní, deireadh a chur le foréigean inscnebhunaithe agus cosaint cearta leanaí agus daoine faoi mhíchumas, chomh maith le tairbhiú iomlán agus cothrom chearta uile an duine ag daoine LGBTI.

Teagmhálacha duine le duine

Le linn an ullmhúcháin don chruinniú mullaigh, chinn an dá chomhpháirtí leanúint dá n-idirphlé leanúnach maidir leis an mbeartas víosaí idir an Afraic Theas agus Ballstáit an Aontais d’fhonn an méid seo a leanas a dhéanamh:

• Teagmhálacha duine le duine a chothú
• idirghníomhaíochtaí feabhsaithe a éascú d’infheisteoirí agus do ghnólachtaí