Σύνοδος κορυφής ΕΕ – Νότιας Αφρικής, 13 Μαρτίου 2025

Πολυμερής συνεργασία

Απέναντι σε αυτό το δύσκολο πολιτικό και κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον, υπογραμμίσαμε την εμπιστοσύνη μας στην αρχή της πολυμερούς συνεργασίας για τη συλλογική αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων.

Δήλωση της συνόδου κορυφής ΕΕ – Νότιας Αφρικής

Εν μέσω αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας και έντονης αβεβαιότητας, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής εξέφρασαν την υποστήριξή τους για μια δίκαιη, συνολική και διαρκή ειρήνη στους μεγάλους πολέμους και τις συγκρούσεις σε ολόκληρο τον κόσμο, μεταξύ άλλων στην Ουκρανία και στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

Εξέφρασαν επίσης τις ανησυχίες τους σχετικά με τις αυξανόμενες προκλήσεις για την πολυμερή προσέγγιση λόγω του ανερχόμενου εθνικισμού και της μονομέρειας που υπονομεύουν τις προσπάθειες για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων, όπως:

• η κλιματική αλλαγή
• ο εμπορικός προστατευτισμός
• οι παγκόσμιες πανδημίες
• η αύξηση των ανισοτήτων
• η ειρήνη και ασφάλεια
• η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη

Στήριξη των πολυμερών οργανισμών

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες επιβεβαίωσαν την αταλάντευτη προσήλωσή τους στην πολυμερή προσέγγιση, μια συνεκτική προσέγγιση της βασισμένης σε κανόνες τάξης, και στον κεντρικό ρόλο του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Επαναβεβαιώσαμε επίσης ότι όλα τα κράτη πρέπει να ενεργούν κατά τρόπο συνεπή με τους σκοπούς και τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών στο σύνολό του, ο οποίος προβλέπει την απαγόρευση της απειλής ή της χρήσης βίας για την επιδίωξη της απόκτησης εδαφών εις βάρος της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας οποιουδήποτε κράτους.

Δήλωση της συνόδου κορυφής ΕΕ – Νότιας Αφρικής

Συμφώνησαν ότι απαιτείται μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, με ενίσχυση της φωνής των υποεκπροσωπούμενων περιοχών, και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, ο οποίος αντιμετωπίζει πρωτοφανείς προκλήσεις λόγω των επιπτώσεων των αδικαιολόγητων εμπορικών μέτρων και στρεβλωτικών πρακτικών.

Τονίζουμε τη σημασία ενός διαφανούς πολυμερούς εμπορικού συστήματος βασισμένου σε κανόνες, το οποίο θα είναι αμερόληπτο, δίκαιο, ανοικτό, χωρίς αποκλεισμούς, ισότιμο και βιώσιμο, ως απαραίτητη προϋπόθεση για την προώθηση της οικονομικής μεγέθυνσης, της ανάπτυξης και της μείωσης της φτώχειας.

Δήλωση της συνόδου κορυφής ΕΕ – Νότιας Αφρικής

Ως απάντηση σε ένα επιδεινούμενο παγκόσμιο και περιφερειακό τοπίο ασφάλειας, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες αποφάσισαν να δρομολογήσουν διάλογο αφιερωμένο στην ειρήνη, την ασφάλεια και την άμυνα. Ο διάλογος αυτός θα διευκολύνει την κοινή κατανόηση των αναδυόμενων απειλών και θα επιτρέψει την τακτική συνεργασία σε συναφή θέματα.

Για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, της ανισότητας και της φτώχειας, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες επιβεβαίωσαν επίσης την κοινή τους δέσμευση:

• υπέρ της προώθησης των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών
• υπέρ της συμφωνίας του Παρισιού και της σταθερής επιδίωξης του στόχου των 1,5 C
• υπέρ της επιδίωξης οδών δίκαιης μετάβασης προς παγκόσμιες μηδενικές καθαρές εκπομπές
• υπέρ της παροχής βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες για τη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος

Η ΕΕ εξέφρασε την υποστήριξή της προς την Προεδρία της G20 από τη Νότια Αφρική, συμπεριλαμβανομένου του θέματός της που αφορά την αλληλεγγύη, την ισότητα και την βιώσιμη ανάπτυξη.

Περιφερειακή συνεργασία

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες διατηρούν την προσήλωσή τους στην προώθηση της ειρήνης, της ασφάλειας και της βιώσιμης ανάπτυξης στις αντίστοιχες περιφέρειές τους.

Με γνώμονα τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες υποστήριξαν μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) και τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

Αφρικανική ήπειρος

Καθώς το 2025 σηματοδοτεί την 25ή επέτειο της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Αφρικανικής Ένωσης, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ και της Μεσημβρινής Αφρικής εξέφρασαν την πλήρη προσήλωσή τους στο όραμα μιας ειρηνικής, σταθερής και ευημερούσας αφρικανικής ηπείρου.

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες τάχθηκαν υπέρ της ειρήνης στο Σουδάν, το Νότιο Σουδάν, τη ΛΔΚ και πέραν αυτών.

Καταδίκασαν απερίφραστα τις παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και τις καταπατήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που σημειώθηκαν στην ανατολική ΛΔΚ. Τόνισαν ότι είναι σημαντικό να προσαχθούν στη δικαιοσύνη οι δράστες αυτών των ειδεχθών πράξεων.

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες εξέφρασαν επίσης τις ανησυχίες τους για την επανεμφάνιση στρατιωτικών πραξικοπημάτων, την προεκλογική και μετεκλογική βία και τις ανθρωπιστικές ανάγκες που οφείλονται στις συγκρούσεις, καθώς και για την απειλή που απορρέει από την αυξανόμενη επικράτηση τρομοκρατικών οργανώσεων στην αφρικανική ήπειρο.

Μια εταιρική σχέση για μεγέθυνση και ανάπτυξη

Η Νότια Αφρική και η ΕΕ είναι προσηλωμένες σε μια εταιρική σχέση που στηρίζει τη μεγέθυνση, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την εκβιομηχάνιση, τον επιτόπιο εμπλουτισμό των κρίσιμων ορυκτών, τις εταιρικές σχέσεις με τις τοπικές βιομηχανίες και την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές κατά τρόπο συνεπή προς τις αντίστοιχες ανάγκες και ανησυχίες τους στα διάφορα επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης.

Δήλωση της συνόδου κορυφής ΕΕ – Νότιας Αφρικής

Στοιχεία εμπορικών συναλλαγών

Η Νότια Αφρική είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ στην υποσαχάρια Αφρική, με εμπορευματικές συναλλαγές αξίας 49 δισ. ευρώ το 2023.

Η ΕΕ αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή άμεσων ξένων επενδύσεων της Νότιας Αφρικής, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 47 %.

Χάρη στη συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης της Μεσημβρινής Αφρικής που υπεγράφη τον Ιούνιο του 2016, η ΕΕ κατάργησε πλήρως ή εν μέρει τους τελωνειακούς δασμούς για το 98,7 % των εισαγωγών από τη Νότια Αφρική.

Προκλήσεις και ευκαιρίες

Για την ενίσχυση της συνεργασίας και την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της Νότιας Αφρικής και της ΕΕ, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες συζήτησαν τα εξής:

• την έναρξη διαπραγματεύσεων για μια εταιρική σχέση καθαρού εμπορίου και επενδύσεων (CTIP)
• τρόπους διευκόλυνσης των εξαγωγών ηλεκτρικών και υβριδικών οχημάτων από τη Νότια Αφρική στην αγορά της ΕΕ
• υφιστάμενες προκλήσεις στο εμπόριο ζωικών και φυτικών προϊόντων
• έναν κόμβο πιστοποίησης των εξαγωγών διαμαντιών στη Νότια Αφρική

Global Gateway

Η ΕΕ ανακοίνωσε δέσμη επενδυτικών μέτρων της Global Gateway ύψους 4,7 δισ. ευρώ, η οποία βασίζεται σε τρία δομικά στοιχεία:

• επέκταση της παραγωγής εμβολίων στη Νότια Αφρική και ενίσχυση των τοπικών φαρμακευτικών αλυσίδων αξίας
• στήριξη της δίκαιης ενεργειακής μετάβασης μέσω της ανάπτυξης κρίσιμων πρώτων υλών, ασφαλών και βιώσιμων αξιακών αλυσίδων υδρογόνου χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και ενεργειακών υποδομών
• υποδομές συνδεσιμότητας, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών και της ψηφιακής τεχνολογίας

• Global Gateway (γενικές πληροφορίες)

Κρίσιμα ορυκτά

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες αναγνώρισαν την ανάγκη αξιοποίησης των κρίσιμων ορυκτών για βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς μεγέθυνση και ανάπτυξη και υποστήριξαν τη διαμόρφωση ενός πλαισίου για καθαρή εκβιομηχάνιση και καθαρές επενδύσεις.

Υποστήριξαν επίσης την έναρξη διαπραγματεύσεων μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής με σκοπό τη σύναψη μνημονίου συνεννόησης για τις πρώτες ύλες μεταξύ των δύο εταίρων.

Απανθρακοποίηση

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες συμφώνησαν να στηρίξουν:

• τις προσπάθειες τριπλασιασμού της δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο και διπλασιασμού της ενεργειακής απόδοσης σε παγκόσμιο επίπεδο έως το 2030
• την ανάπτυξη στρατηγικών αξιακών αλυσίδων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών

Αναγνώρισαν επίσης την ανάγκη από κοινού στήριξης της παραγωγής ασφαλούς και βιώσιμου υδρογόνου χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και βιώσιμων καυσίμων για την απαλλαγή των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Διμερής τομεακή συνεργασία

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες σημείωσαν με ικανοποίηση τη συνεχιζόμενη επέκταση της διμερούς συνεργασίας τους σε διάφορους τομείς, όπως το εμπόριο και οι επενδύσεις, η υγεία, η εκπαίδευση και οι δεξιότητες, οι μακροοικονομικές πολιτικές, το περιβάλλον, η άμυνα, η ειρήνη και η ασφάλεια.

Επιστημονική έρευνα, καινοτομία και υγεία

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες αναγνώρισαν τον θεμελιώδη ρόλο της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας για την ανάπτυξη.

Η Νότια Αφρική τόνισε την αξία που αποδίδει στη συμμετοχή της στο πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζων Ευρώπη».

Η ΕΕ και η Νότια Αφρική συμφώνησαν να συνεχίσουν να συνεργάζονται σε θέματα υγείας.

Υπογραμμίσαμε την κοινή μας δέσμευση για την επίτευξη του στόχου της Αφρικανικής Ένωσης να παράγεται στην Αφρική πάνω από το 60 % των εμβολίων που απαιτούνται για τον πληθυσμό της Αφρικής.

Δήλωση της συνόδου κορυφής ΕΕ – Νότιας Αφρικής

Ανθρώπινα δικαιώματα

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τη συνεχιζόμενη συνεργασία στο πλαίσιο του διαλόγου για τα ανθρώπινα δικαιώματα με σκοπό την προάσπιση και την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Συμφώνησαν να συνδυάσουν τις θέσεις τους στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες συμφώνησαν επίσης ότι η προώθηση της ισότητας των φύλων, η χειραφέτηση των γυναικών και των κοριτσιών, η εξάλειψη της έμφυλης βίας και η προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών και των ατόμων με αναπηρία, καθώς και η πλήρης και ισότιμη απόλαυση όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τα ΛΟΑΤΙ άτομα, αποτελούν θεμέλιους λίθους μιας δημοκρατικής και συμπεριληπτικής κοινωνίας.

Επαφές μεταξύ των λαών

Κατά τις προετοιμασίες της συνόδου κορυφής, τα δύο μέρη αποφάσισαν να συνεχίσουν τον εν εξελίξει διάλογο για την πολιτική θεωρήσεων μεταξύ της Νότιας Αφρικής και των κρατών μελών της ΕΕ με σκοπό:

• την ενίσχυση των επαφών μεταξύ των λαών
• τη διευκόλυνση περαιτέρω αλληλεπιδράσεων για τους επενδυτές και τις επιχειρήσεις