Top EU – Zuid-Afrika, 13 maart 2025

Multilaterale samenwerking

In het licht van dit uitdagende politieke en sociaal-economische klimaat benadrukken we dat we vasthouden aan het beginsel van multilaterale samenwerking om gemeenschappelijke uitdagingen samen aan te pakken.

Verklaring top EU – Zuid-Afrika

Tegen een achtergrond van toenemende geopolitieke instabiliteit en onzekerheid, gaven de leiders aan achter een eerlijke, alomvattende en duurzame vrede te staan in alle grote oorlogen en conflicten ter wereld, waaronder in Oekraïne en de bezette Palestijnse gebieden.

Ze spraken ook hun bezorgdheid uit over de steeds grotere uitdagingen voor het multilateralisme door het toenemende nationalisme en unilateralisme, die het moeilijk maken gemeenschappelijke uitdagingen aan te pakken, zoals:

• klimaatverandering
• handelsprotectionisme
• wereldwijde pandemieën
• groeiende ongelijkheid
• vrede en veiligheid
• duurzame en inclusieve groei

Steun voor multilaterale instellingen

De leiders herhaalden zich onverminderd in te zetten voor multilateralisme, voor een consistente benadering van de op regels gebaseerde orde, en voor de centrale plaats van het VN-Handvest.

We herhalen ook dat alle staten moeten handelen naar alle doelstellingen en beginselen van het VN-Handvest, waaronder het verbod op de bedreiging met of het gebruik van geweld tegen de territoriale integriteit en soevereiniteit of de politieke onafhankelijkheid van een staat.

Verklaring top EU – Zuid-Afrika

Ze waren het erover eens dat de VN-Veiligheidsraad moet worden hervormd, door ondervertegenwoordigde regio's meer inspraak te geven. Hetzelfde geldt voor de Wereld­handels­organisatie, die door de gevolgen van ongerechtvaardigde handelsmaatregelen en verstorende praktijken voor ongekende uitdagingen staat.

We benadrukken hoe noodzakelijk een transparant, op regels gebaseerd, niet-discriminerend, eerlijk, open, inclusief, rechtvaardig en duurzaam multilateraal handelssysteem is om economische groei en ontwikkeling te bevorderen en armoede terug te dringen.

Verklaring top EU – Zuid-Afrika

Om de aftakeling van het mondiale en regionale veiligheids­landschap tegen te gaan, besloten de leiders een specifieke vredes-, veiligheids- en defensiedialoog op gang te brengen. Dat moet leiden tot een gemeenschappelijk inzicht in nieuwe dreigingen en tot regelmatige samenwerking op dat gebied.

Om klimaatverandering, ongelijkheid en armoede te bestrijden, bevestigden de leiders ook hun gezamenlijke vaste voornemen om:

• werk te maken van de VN-duurzame­ontwikkelings­doelen
• de Overeenkomst van Parijs uit te voeren en de 1,5°C binnen bereik te houden
• trajecten voor een rechtvaardige transitie naar wereldwijde klimaatneutraliteit na te streven
• ontwikkelingslanden te helpen de digitale kloof te dichten

De EU spraak haar steun uit voor het Zuid-Afrikaanse voorzitterschap van de G20 en voor het centrale thema ervan, namelijk solidariteit, gelijkheid en duurzame ontwikkeling.

Regionale samenwerking

De leiders blijven zich inzetten om vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling te bevorderen in hun respectieve regio's.

In de geest van de beginselen van het VN-Handvest spraken ze hun steun uit voor een eerlijke en blijvende vrede in Oekraïne, de Democratische Republiek Congo (DRC) en de bezette Palestijnse gebieden.

Afrikaans continent

In 2025 bestaat het partnerschap tussen de EU en de Afrikaanse Unie 25 jaar. Naar aanleiding daarvan verklaarden de leiders van de EU en zuidelijk Afrika zich ten volle te zullen inzetten voor een vreedzaam, stabiel en welvarend Afrikaans continent.

De leiders staan achter vrede in Sudan, Zuid-Sudan, de DRC en daarbuiten.

Ze veroordeelden de schendingen van het internationaal humanitair recht en van de mensenrechten in het oosten van de DRC. Ze benadrukten hoe belangrijk het is de daders van die gruweldaden voor de rechter te brengen.

Ook spraken de leiders hun bezorgdheid uit over de heropflakkering van militaire staatsgrepen en geweld vóór en na verkiezingen, over de humanitaire behoeften als gevolg van conflicten, en over de dreiging die uitgaat van de steeds grotere aanwezigheid van terreurorganisaties op het Afrikaanse continent.

Een partnerschap voor groei en ontwikkeling

Zuid-Afrika en de EU zetten zich in voor een partnerschap ter ondersteuning van economische groei, duurzame ontwikkeling, industrialisering, verrijking van kritieke mineralen aan de bron, partnerschappen met lokale sectoren, en decarbonisatie, rekening houdend met hun respectieve behoeften en bezorgdheden op verschillende niveaus van economische ontwikkeling.

Verklaring top EU – Zuid-Afrika

Handelscijfers

Zuid-Afrika is de grootste handelspartner van de EU in Sub‑Saharaans Afrika. In 2023 had het goederenverkeer een waarde van in totaal € 49 miljard.

De EU is Zuid-Afrika's grootste bron van buitenlandse directe investeringen: 47% van die investeringen komt uit de EU.

In juni 2016 werd de economische partnerschapsovereenkomst ondertekend. Daarmee heeft de EU de douanerechten op 98,7% van de invoer uit Zuid-Afrika volledig of gedeeltelijk afgeschaft.

Uitdagingen en kansen

Om de samenwerking te versterken en het concurrentievermogen van Zuid-Afrika en de EU op te voeren, bespraken de leiders:

• het starten van onderhandelingen over een partnerschap voor schone handel en investeringen
• manieren om de Zuid-Afrikaanse uitvoer van elektrische en hybride voertuigen naar de EU-markt te vergemakkelijken
• huidige uitdagingen bij de handel in dierlijke en plantaardige producten
• een certificeringscentrum voor de uitvoer van diamanten in Zuid-Afrika

Global Gateway

De EU kondigde een Global Gateway-investeringspakket van € 4,7 miljard aan, op basis van 3 pijlers:

• uitbreiding van de Zuid-Afrikaanse vaccinproductie en bevordering van de lokale farmaceutische waardeketens
• ondersteuning van de rechtvaardige energietransitie door de ontwikkeling van kritieke grondstoffen, veilige en duurzame waardeketens voor koolstofarme waterstof en energie-infrastructuur
• de connectiviteitsinfrastructuur, waaronder vervoer en digitale connectiviteit

• Global Gateway (achtergrondinformatie)

Kritieke mineralen

De leiders erkenden de noodzaak om kritieke mineralen aan te wenden voor duurzame en inclusieve groei en ontwikkeling en toonden zich voorstander van een kader voor schone industrialisering en investeringen.

Ze stonden ook achter onderhandelingen tussen de EU en Zuid-Afrika om tot een memorandum van overeenstemming over grondstoffen te komen.

Decarbonisatie

De leiders kwamen overeen steun te verlenen aan:

• inspanningen om tussen nu en 2030 wereldwijd de capaciteit voor hernieuwbare energie te verdrievoudigen en de energie-efficiëntie te verdubbelen
• de ontwikkeling van strategische koolstofarme waardeketens

Ze erkenden ook de noodzaak om de productie van veilige en duurzame koolstofarme waterstof en duurzame brandstoffen gezamenlijk te ondersteunen om het vervoer koolstofvrij te maken.

Bilaterale sectorale samenwerking

De leiders stelden prijs op de voortgezette uitbreiding van hun bilaterale samenwerking in verschillende sectoren, zoals handel en investeringen, gezondheid, onderwijs en vaardigheden, macro-economisch beleid, milieu, defensie, vrede en veiligheid.

Wetenschappelijk onderzoek, innovatie en gezondheid

De leiders erkenden de doorslaggevende rol van wetenschap, technologie en innovatie voor ontwikkeling.

Zuid-Afrika benadrukte de waarde die het hecht aan zijn deelname aan Horizon Europa, het EU-kaderprogramma voor onderzoek en innovatie.

De EU en Zuid-Afrika spraken af te blijven samenwerken op het gebied van gezondheid.

Wij zetten ons samen in voor de doelstelling van de Afrikaanse Unie om meer dan 60% van de vaccins die de Afrikaanse bevolking nodig heeft in Afrika te produceren.

Verklaring top EU – Zuid-Afrika

Mensenrechten

De leiders toonden zich tevreden met de doorlopende samenwerking in het kader van de mensenrechtendialoog om de mensenrechten wereldwijd te handhaven en te bevorderen. Ze kwamen overeen hun standpunten voor de Mensenrechtenraad op elkaar af te stemmen.

Ook waren ze het erover eens dat de bevordering van gendergelijkheid, een versterkte rol voor vrouwen en meisjes, de uitbanning van gendergeweld, de bescherming van de rechten van kinderen en personen met een handicap,en de volledige en gelijke uitoefening van alle mensenrechten door lhbti'ers hoekstenen van een democratische en inclusieve samenleving zijn.

Interpersoonlijke contacten

Tijdens de voorbereidingen van de top besloten beide partijen hun lopende dialoog over visumbeleid tussen Zuid-Afrika en de EU-lidstaten voort te zetten, om:

• interpersoonlijke contacten te bevorderen
• betere interactie voor investeerders en ondernemingen mogelijk te maken