„Gotowi na 55”
W europejskim prawie o klimacie zapisany został obowiązkowy unijny cel klimatyczny: ograniczenie emisji w UE do 2030 r. o co najmniej 55%. Aby ten cel osiągnąć, państwa UE przyjęły nowe ustawodawstwo. Pomoże ono także do 2050 r. uczynić UE neutralną dla klimatu.
Czym jest pakiet „Gotowi na 55”?
Pakiet „Gotowi na 55” to zestaw przepisów mających zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych w Unii do 2030 r. o co najmniej 55% i wytyczyć ścieżkę by do 2050 r. osiągnąć neutralność klimatyczną
Pakiet ma:
- zapewnić sprawiedliwy społecznie charakter transformacji
- utrzymać i zwiększyć innowacyjność i konkurencyjność unijnego przemysłu, a równocześnie zagwarantować równość szans względem podmiotów gospodarczych z państw trzecich
- umocnić pozycję UE jako lidera globalnej walki ze zmianą klimatu.
Co robi Rada jako współprawodawca?
Projekty z pakietu „Gotowi na 55” zostały najpierw przedstawione przez Komisję, a następnie omówione na szczeblu technicznym, na forum grup roboczych Rady odpowiedzialnych za daną politykę.
Potem były omawiane przez ambasadorów państw członkowskich UE na forum Coreperu, po to by przygotować grunt pod porozumienie między 27 państwami. Unijni ministrowie zbierający się na forum różnych składów Rady dyskutowali nad każdym z proponowanych aktów, po to by wypracować wspólne stanowisko w jego sprawie.
Później w ramach zwykłej procedury ustawodawczej Rada prowadziła negocjacje z Parlamentem Europejskim, aby wypracować porozumienie i ostatecznie przyjąć akty ustawodawcze.
„Gotowi na 55”: jak UE przekłada cele klimatyczne na prawo? (infografika)
Co wchodzi w skład pakietu „Gotowi na 55”?
Interaktywny obrazek z ikonami odsyłającymi do infografik. Każda z ikon prowadzi do infografiki objaśniającej jeden lub dwa projekty wchodzące w skład pakietu „Gotowi na 55”.
Unijny system handlu uprawnieniami do emisji
Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) to rynek emisji dwutlenku węgla dla energochłonnych sektorów przemysłu i sektora wytwarzania energii. Opiera się na limitach emisyjnych i na handlu uprawnieniami do emisji. To najważniejsze unijne narzędzie redukowania emisji.
Pakiet „Gotowi na 55” ma zreformować system EU ETS, tak by stał się on bardziej ambitny. Nowe przepisy przewidują:
- objęcie systemem handlu emisji z transportu morskiego
- szybsze redukowanie uprawnień do emisji i stopniowe wygaszanie bezpłatnych uprawnień dla niektórych sektorów
- wprowadzenie poprzez system EU ETS mechanizmu kompensacji i redukcji CO₂ dla lotnictwa międzynarodowego (CORSIA)
- wzrost finansowania funduszu modernizacyjnego i funduszu innowacyjnego
- zmianę rezerwy stabilności rynkowej.
Utworzono też nowy odrębny system handlu uprawnieniami do emisji dla budynków, transportu drogowego i paliw w dodatkowych sektorach.
W czerwcu 2022 r. Rada ds. Środowiska przyjęła podejście ogólne w sprawie zmiany rozporządzenia o unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji. W grudniu 2022 r. Rada wypracowała wstępne porozumienie z Parlamentem Europejskim. Zakłada ono zwiększenie do 62% przewidzianej na 2030 r. redukcji emisji w sektorach objętych systemem (wobec 61% zaproponowanych przez Komisję).
W grudniu 2022 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły także wstępne porozumienie polityczne w sprawie zmiany przepisów dotyczących unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji w sektorze lotnictwa. Porozumienie przewiduje, że lotnictwo pomoże w realizacji celów redukcyjnych UE wynikających z porozumienia paryskiego.
W marcu 2023 r. Rada przyjęła decyzję o rezerwie stabilności rynkowej, stanowiącej część systemu EU ETS. W kwietniu 2023 r. formalnie przyjęła rewizję systemu EU ETS.
„Gotowi na 55”: reforma unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (infografika)
W grudniu 2022 r. Rada przyjęła decyzję o notyfikacji wymogów kompensacyjnych mechanizmu CORSIA. Chodzi o globalny mechanizm kompensacji i redukcji CO₂ dla lotnictwa międzynarodowego, w którym uczestniczą państwa członkowskie UE.
Społeczny Fundusz Klimatyczny
Społeczny Fundusz Klimatyczny ma zaradzić społecznym i dystrybucyjnym skutkom nowego systemu handlu uprawnieniami do emisji w budownictwie i transporcie drogowym.
Na podstawie planów społeczno-klimatycznych, które zostaną opracowane przez państwa członkowskie, fundusz będzie wspierać działania i inwestycje na rzecz znajdujących się w trudnej sytuacji:
- gospodarstw domowych
- mikroprzedsiębiorstw
- użytkowników transportu.
Fundusz może również pokrywać tymczasowe bezpośrednie wsparcie dochodu. Jest on częścią budżetu UE i jest zasilany zewnętrznymi dochodami przeznaczonymi na określony cel – do maksymalnej wysokości 65 mld euro.
W czerwcu 2022 r. unijni ministrowie środowiska uzgodnili stanowisko negocjacyjne Rady w sprawie utworzenia Społecznego Funduszu Klimatycznego. W grudniu 2022 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie polityczne co do propozycji jego utworzenia. Rada przyjęła nowe przepisy w kwietniu 2023 r.
„Gotowi na 55”: fundusz dla najbardziej dotkniętych obywateli i firm (infografika)
Graniczna opłata węglowa
Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM) to unijne narzędzie do walki z ucieczką emisji. System ten ustala uczciwą cenę za dwutlenek węgla emitowany przy produkcji importowanych towarów w najbardziej wysokoemisyjnych sektorach – produkcji żelaza i stali, cementu, nawozów, aluminium, energii elektrycznej i wodoru – oraz zachęca do czystszej produkcji przemysłowej w państwach trzecich.
Rada przyjęła rozporządzenie w sprawie CBAM w kwietniu 2023 r., a mechanizm funkcjonuje od 1 stycznia 2026 r.
We wrześniu 2025 r., w ramach pierwszego pakietu zbiorczego, Rada przyjęła szereg zmian mających na celu uproszczenie mechanizmu CBAM i ograniczenie biurokracji. Rozporządzenie weszło w życie 20 października 2025 r.
W grudniu 2025 r. Komisja Europejska zaproponowała dalsze środki, by wzmocnić i rozszerzyć mechanizm.
12 czerwca 2026 r. Rada przyjęła stanowisko w sprawie projektu. Rada popiera rozszerzenie mechanizmu CBAM na wybrane produkty rynku niższego szczebla przy jednoczesnym dopracowaniu wykazu objętych nim produktów. Popiera również wprowadzenie nowych środków przeciwdziałających obchodzeniu przepisów i doprecyzowuje warunki, na jakich w wyjątkowych okolicznościach można przyznać tymczasowe zwolnienia.
Co to jest graniczna opłata węglowa?
Cele redukcyjne państw członkowskich
W sektorach nieobjętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji ani rozporządzeniem o gruntach i leśnictwie (LULUCF) wiążące roczne limity emisyjne dla państw członkowskich są przewidziane w rozporządzeniu o wspólnym wysiłku redukcyjnym. Chodzi o:
- transport drogowy i krajowy transport morski
- budynki
- rolnictwo
- odpady
- drobny przemysł.
Nowe przepisy, będące częścią pakietu „Gotowi na 55”, podniosą unijny cel redukcyjny w tych sektorach przewidziany na 2030 r. z 29% do 40% w porównaniu z 2005 r. Odpowiednio uaktualnią też cele krajowe.
29 czerwca 2022 r. unijni ministrowie środowiska uzgodnili stanowisko negocjacyjne Rady w sprawie zmienionych przepisów. W listopadzie 2022 r. Rada wypracowała wstępne porozumienie z Parlamentem Europejskim. Rada przyjęła rozporządzenie w marcu 2023 r.
„Gotowi na 55”: redukcja emisji z transportu, budynków, rolnictwa i odpadów (infografika)
Emisje i pochłanianie gazów cieplarnianych w sektorze gruntów i leśnictwa
Rozporządzenie o użytkowaniu gruntów, zmianie użytkowania gruntów i leśnictwie (LULUCF) zobowiązuje Unię do redukcji emisji i większego pochłaniania gazów w tych sektorach. Pakiet „Gotowi na 55” zwiększa poziom ambicji przepisów.
Nowe przepisy podnoszą unijny cel: pochłanianie gazów cieplarnianych netto w 2030 r. ma wynieść co najmniej 310 mln ton ekwiwalentu CO₂. Dla każdego państwa członkowskiego określone zostały wiążące cele krajowe.
29 czerwca 2022 r. Rada ds. Środowiska przyjęła podejście ogólne w sprawie nowelizacji rozporządzenia LULUCF. W listopadzie 2022 r. Rada osiągnęła wstępne porozumienie z Parlamentem Europejskim. Rada przyjęła rozporządzenie w marcu 2023 r.
„Gotowi na 55”: realizacja celów klimatycznych w użytkowaniu gruntów i leśnictwie (infografika)
Normy emisji CO₂ dla samochodów osobowych i dostawczych
Samochody osobowe i dostawcze generują 15% całkowitych emisji dwutlenku węgla w UE. W ramach pakietu „Gotowi na 55” UE przyjęła nowe przepisy regulujące emisje CO₂ z tych pojazdów.
Rozporządzenie przewiduje stopniowe ogólnounijne cele redukcji emisji dla samochodów osobowych i dostawczych na 2030 r. i później, w tym 100-procentowy cel na 2035 r. dla nowych pojazdów tego typu.
W czerwcu 2022 r. Rada przyjęła podejście ogólne w sprawie proponowanych przepisów. W październiku 2022 r. osiągnęła porozumienie z Parlamentem Europejskim. Rada przyjęła rozporządzenie w marcu 2023 r.
„Gotowi na 55”: dlaczego UE zaostrza normy emisji CO₂ dla aut i furgonetek (infografika)
Redukcja emisji metanu w sektorze energetycznym
W grudniu 2021 r. w ramach pakietu „Gotowi na 55” Komisja zaproponowała nowe unijne przepisy o redukcji emisji metanu w sektorze energetycznym.
W grudniu 2022 r. Rada wypracowała porozumienie (podejście ogólne) w sprawie proponowanych przepisów. W listopadzie 2023 r. Rada i Parlament Europejski wstępnie porozumiały się w sprawie rozporządzenia. Rada przyjęła nowe przepisy w maju 2024 r.
Rozporządzenie pozwoli śledzić i redukować emisje metanu w tym sektorze. To pierwsze przepisy dotyczące tego zagadnienia. Stanowią one istotny wkład w działania klimatyczne, ponieważ metan jest drugim co do znaczenia gazem cieplarnianym po dwutlenku węgla.
Rozporządzenie jest zgodne z założeniami strategii UE z 2020 r. na rzecz ograniczenia emisji metanu. Na konferencji klimatycznej ONZ (COP 26) w 2021 r. UE wspólnie z USA zainicjowała globalne zobowiązanie dotyczące metanu: ponad 100 państw zobowiązało się do 2030 r. ograniczyć jego emisje o 30% w porównaniu z poziomem z 2020 r.
„Gotowi na 55”: mniej emisji metanu z paliw kopalnych (infografika)
Zrównoważone paliwa lotnicze
W ograniczaniu emisji z ruchu lotniczego mogą znacznie pomóc zrównoważone paliwa lotnicze (zaawansowane biopaliwa i e-paliwa). Potencjał ten jest jednak w dużej mierze niewykorzystany: paliwa takie stanowią zaledwie 0,05% ogółu paliw zużywanych w sektorze lotniczym.
Rozporządzenie ReFuelEU Aviation ma pomóc zmniejszyć ślad środowiskowy sektora lotniczego i zaangażować ten sektor w realizację unijnych celów klimatycznych.
W czerwcu 2022 r. Rada uzgodniła podejście ogólne w sprawie proponowanych przepisów. W kwietniu 2023 r. Rada osiągnęła wstępne porozumienie z Parlamentem Europejskim. Rada przyjęła nowe rozporządzenie w październiku 2023 r.
„Gotowi na 55”: zwiększanie udziału paliw ekologicznych w sektorze lotniczym i morskim (infografika)
Paliwa o obniżonej emisyjności w żegludze
Mimo postępów z ostatnich lat sektor morski nadal niemal całkowicie opiera się na paliwach kopalnych i stanowi istotne źródło emisji gazów cieplarnianych i innych szkodliwych zanieczyszczeń. Inicjatywa FuelEU Maritime ma do 2050 r. zmniejszyć nawet o 80% intensywność emisyjną energii wykorzystywanej przez statki. Nowe przepisy promują stosowanie w żegludze paliw odnawialnych i niskoemisyjnych.
W czerwcu 2022 r. Rada uzgodniła podejście ogólne w sprawie proponowanych przepisów. W marcu 2023 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie.
Rada przyjęła nowe przepisy w lipcu 2023 r., kończąc tym samym procedurę legislacyjną.
Infrastruktura paliw alternatywnych
Rozporządzenie w sprawie infrastruktury paliw alternatywnych ma przede wszystkim zapewnić obywatelom i firmom dostęp do zadowalającej sieci infrastrukturalnej, która pozwoli doładowywać lub tankować pojazdy i statki paliwami alternatywnymi.
W ten sposób sektor transportu będzie mógł znacznie zmniejszyć ślad węglowy. Nowe przepisy przewidują kilka celów na 2030 lub 2050 r.:
- należy rozmieścić co 60 km stacje ładowania samochodów osobowych i dostawczych
- od 2030 r. należy zainstalować stacje tankowania wodoru dla samochodów osobowych i ciężarówek we wszystkich węzłach miejskich
- użytkownicy pojazdów elektrycznych lub napędzanych wodorem muszą mieć możliwość łatwego płacenia w punktach ładowania lub tankowania.
W czerwcu 2022 r. Rada uzgodniła wspólne stanowisko (podejście ogólne) w sprawie rozporządzenia zaproponowanego przez Komisję. W marcu 2023 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie.
Rada przyjęła nowe przepisy w lipcu 2023 r.
„Gotowi na 55”: bardziej zrównoważony transport (infografika)
Energia odnawialna
W ramach pakietu „Gotowi na 55” zmieniona została unijna dyrektywa o efektywności energetycznej. W zmienionej wersji przewiduje ona, że do 2030 r. udział energii odnawialnej w całkowitym zużyciu energii w UE wzrośnie do 42,5% (z możliwością dodatkowej zwyżki o ok. 2,5%, która pozwoliłaby osiągnąć ogółem 45%).
Dyrektywa wprowadza sektorowe cele cząstkowe i środki ogólnosektorowe. Szczególnie uwzględnia się sektory, w których integracja odnawialnych źródeł energii przebiega wolniej, zwłaszcza transport, budownictwo i przemysł.
27 czerwca 2022 r. unijni ministrowie energii uzgodnili wspólne stanowisko w sprawie zmian w dyrektywie. W marcu 2023 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie polityczne. Rada przyjęła nowe przepisy w październiku 2023 r.
„Gotowi na 55”: jak UE chce zwiększyć wykorzystanie energii odnawialnej? (infografika)
Efektywność energetyczna
Zmieniona unijna dyrektywa o efektywności energetycznej ma przede wszystkim zmniejszyć do 2030 r. zużycie końcowe energii na szczeblu UE o 11,7% w porównaniu z prognozami z 2020 r.
Nowe przepisy mają skłonić państwa członkowskie do intensywniejszych wysiłków na rzecz efektywności energetycznej. Zakładają zaostrzenie obowiązku rocznych oszczędności energii i zmniejszenie zużycia energii w budynkach sektora publicznego.
27 czerwca 2022 r. Rada przyjęła podejście ogólne w sprawie nowo proponowanych przepisów. W marcu 2023 r. negocjatorzy prezydencji i Parlamentu Europejskiego osiągnęli wstępne porozumienie polityczne co do nowelizacji dyrektywy.
Rada przyjęła nową dyrektywę w lipcu 2023 r.
„Gotowi na 55”: jak UE stanie się bardziej efektywna energetycznie? (infografika)
Charakterystyka energetyczna budynków
Budynki odpowiadają za 40% zużycia energii w UE i za 36% okołoenergetycznych bezpośrednich i pośrednich emisji gazów cieplarnianych. Dyrektywa o charakterystyce energetycznej budynków, zmieniona w 2024 r., ma sprawić, że do 2030 r. budynki w UE staną się bardziej efektywne energetycznie.
Dyrektywa zakłada przede wszystkim, że:
- od 2030 r. wszystkie nowe budynki będą bezemisyjne
- do 2050 r. istniejące budynki zostaną przekształcone w budynki bezemisyjne.
W październiku 2022 r. państwa członkowskie UE zebrane w Radzie uzgodniły wspólne stanowisko („podejście ogólne”) wobec proponowanej przez Komisję zmiany dyrektywy. 7 grudnia 2023 r. Rada i Parlament wypracowały wstępne porozumienie polityczne co do projektu. Rada przyjęła nowe przepisy w kwietniu 2024 r.
„Gotowi na 55”: bardziej ekologiczne budynki w UE (infografika)
Pakiet gazowo-wodorowy
Pakiet służący stworzeniu rynku wodoru i zdekarbonizowanego gazu ma zmniejszyć ślad węglowy rynku gazowego. Celem jest przejście od gazu ziemnego do gazów odnawialnych i niskoemisyjnych i ich rozpowszechnienie w UE do 2030 r. i później.
Na pakiet składają się rozporządzenie i dyrektywa. Znalazły się w nich wspólne zasady rynku wewnętrznego gazów odnawialnych, gazu ziemnego i wodoru. Mają w ten sposób powstać ramy regulujące specjalną infrastrukturę wodorową i zintegrowane planowanie sieci. Przewidziano również przepisy o ochronie konsumentów i zwiększenie bezpieczeństwa dostaw.
W marcu 2023 r. Rada wypracowała swoje stanowisko (podejście ogólne) na negocjacje z Parlamentem Europejskim w sprawie obu proponowanych aktów. W grudniu 2023 r. Rada i Parlament wypracowały wstępne porozumienie polityczne w sprawie rozporządzenia ustanawiającego wspólne zasady rynku wewnętrznego gazów odnawialnych i gazu ziemnego oraz wodoru. Wstępne porozumienie w sprawie dyrektywy zostało wypracowane 28 listopada 2023 r.
Rada przyjęła pakiet w maju 2024 r.
„Gotowi na 55”: od gazu ziemnego do gazów odnawialnych i niskoemisyjnych (infografika)
Opodatkowanie energii
Proponowana nowelizacja dyrektywy Rady o opodatkowaniu produktów energetycznych i energii elektrycznej ma:
- dostosować opodatkowanie produktów energetycznych i energii elektrycznej do unijnej polityki w dziedzinie energii, środowiska i klimatu
- chronić i usprawnić unijny rynek wewnętrzny poprzez uaktualnienie zakresu produktów energetycznych i struktury stawek oraz poprzez racjonalniejsze stosowanie przez państwa członkowskie zwolnień podatkowych i obniżek podatku
- utrzymać zdolność państw członkowskich do generowania dochodów budżetowych.
Projekt jest obecnie omawiany w Radzie. W grudniu 2022 r. unijni ministrowie finansów przeprowadzili debatę orientacyjną na temat nowelizacji dyrektywy o opodatkowaniu energii. W grudniu 2024 r. przeprowadzili kolejną debatę orientacyjną na temat nowelizacji tych przepisów i z zadowoleniem przyjęli poczynione dotychczas postępy.
„Gotowi na 55”: jak UE chce zreformować opodatkowanie energii? (infografika)
8 ekologicznych przemian w UE
Musimy żyć ekologiczniej, by stawić czoła zmianom klimatycznym i bardziej uniezależnić się od paliw kopalnych, zwłaszcza rosyjskich. UE i jej 27 państw pracują nad nowymi wspólnymi przepisami pakietu „Gotowi na 55”, tak by zmniejszyć ślad węglowy UE. Jak nowe przepisy będą wpływać na nasze życie, naszą pracę i nasze podróże? Przeczytaj artykuł o tym, jak będzie wyglądać życie w UE w 2030 r.
Więcej informacji
Ostatnia aktualizacja: 12 czerwca 2026