Finansowanie transformacji klimatycznej
UE chce, aby gospodarka była niskoemisyjna, zasobooszczędna i zrównoważona. Wraz ze swoimi państwami członkowskimi jest największym światowym sponsorem działań klimatycznych.
Uwzględnianie kwestii klimatu w wydatkach UE
UE zdecydowanie popiera przechodzenie na gospodarkę niskoemisyjną, bardziej zasobooszczędną i zrównoważoną. Taka zmiana pomoże jej osiągnąć cele klimatyczno-energetyczne zgodnie z porozumieniem paryskim i oenzetowską agendą na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030.
Aby można było osiągnąć cele dotyczące klimatu, środowiska i zrównoważonego rozwoju społecznego, konieczne są duże inwestycje prywatne i publiczne.
Chociaż pandemia Covid-19 była źródłem poważnych zdrowotnych, finansowych i gospodarczych wyzwań, odbudowa popandemiczna stała się okazją do ulepszenia działań i nadania im bardziej zrównoważonego charakteru dzięki wzmocnieniu proklimatycznych strategii publicznych, takich jak:
- ustalanie opłat za emisję gazów cieplarnianych
- wycofywanie dotacji szkodliwych dla środowiska i nieefektywnych ekonomicznie
- przechodzenie na zrównoważone inwestycje.
W ramach unijnego programu służącego odbudowie gospodarki – Next Generation EU (NGEU) – 37% z wartego 672,5 mld euro Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności jest przeznaczane na cele klimatyczne. Ogólnie na cele klimatyczne ma być przeznaczane 30% łącznej kwoty wydatków z całego długofalowego budżetu UE na lata 2021–2027.
Jak UE finansuje drogę ku neutralności klimatycznej? (infografika)
Unijna polityka zrównoważonego finansowania
Pozyskiwanie inwestycji prywatnych
Pomyślne przeprowadzenie transformacji ekologicznej wymaga ukierunkowania na ten cel inwestycji prywatnych jako uzupełnienia finansowania publicznego.
Odkąd Komisja ogłosiła w marcu 2018 r. 10-punktowy plan działania na rzecz zrównoważonego rozwoju, UE zyskała podstawy swojej polityki zrównoważonego finansowania.
W październiku 2019 r. UE i jej państwa członkowskie uruchomiły wraz z innymi krajami nową międzynarodową platformę na rzecz zrównoważonego finansowania. Ma ona zwiększyć mobilizację kapitału prywatnego na rzecz inwestycji zrównoważonych środowiskowo.
W europejskim zielonym ładzie ogłoszonym w grudniu 2019 r. Komisja zapowiedziała, że przedstawi odnowioną strategię zrównoważonego finansowania. W lipcu 2021 r. zaproponowała nową strategię radzenia sobie ze zmianą klimatu i zwiększania inwestycji w bardziej zrównoważoną gospodarkę.
- Europejski zielony ład (podsumowanie informacyjne)
- Międzynarodowa platforma na rzecz zrównoważonego finansowania (Komisja Europejska)
- Plan działania na rzecz finansowania zrównoważonego wzrostu (Komisja Europejska)
- Strategia zrównoważonego finansowania (Komisja Europejska)
Wdrażanie planu działania na rzecz zrównoważonego finansowania
W latach 2019 i 2020 Rada przyjęła przepisy, by skierować prywatny kapitał ku bardziej zrównoważonym środowiskowo inwestycjom na rynku kapitałowym. Przepisy te:
- zwiększają obowiązki przejrzystościowe pośredników finansowych, tak by w procesach oceny ryzyka uwzględniali oni czynniki środowiskowe, społeczne i zarządcze
- tworzą nową kategorię wskaźników dla zrównoważonych środowiskowo inwestycji, tak by ułatwić inwestorom porównywanie śladów węglowych ich inwestycji
- ustanawiają zunifikowany unijny system klasyfikacyjny (systematykę) zrównoważonych środowiskowo przedsięwzięć gospodarczych.
- Zrównoważone finansowanie: porozumienie co do wskaźników niskoemisyjności (komunikat prasowy z 25 lutego 2019)
- Zrównoważone finansowanie: porozumienie co do zasad przejrzystości (komunikat prasowy z 7 marca 2019)
- Zrównoważone finansowanie: Rada przyjmuje ujednolicony system klasyfikacji (komunikat prasowy z 15 kwietnia 2020)
W czerwcu 2019 r. Komisja opublikowała także niewiążące wytyczne, by pomóc przedsiębiorstwom w ujawnianiu istotnych informacji niefinansowych w bardziej spójny i porównywalny sposób.
Unijne rozporządzenie o systematyce
W kwietniu 2020 r. Rada przyjęła rozporządzenie ustanawiające ogólnounijny system klasyfikacji (systematykę). Dzięki temu przedsiębiorstwa i inwestorzy zyskali jednolite kryteria pomagające ocenić, które formy działalności gospodarczej można uznać za zrównoważone środowiskowo.
Od tamtej pory Komisja Europejska przyjęła na mocy tego rozporządzenia dwa akty delegowane. Ustaliła m.in. techniczne kryteria kwalifikacji w odniesieniu do:
- określania, czy dana działalność gospodarcza przyczynia się znacznie do łagodzenia zmiany klimatu lub przystosowania się do niej
- przestrzegania zasady „nie czyń poważnych szkód”, tak by dana działalność gospodarcza nie miała znaczącego negatywnego wpływu na środowisko.
Rozporządzenie w sprawie europejskich zielonych obligacji
W październiku 2023 r. Rada przyjęła rozporządzenie ustanawiające europejski standard zielonych obligacji.
Zawiera ono ujednolicone wymogi dla emitentów obligacji, które uważają za zrównoważone środowiskowo i wobec których chcieliby stosować oznakowanie „europejska zielona obligacja” lub „EuGB”.
Ustanawia ponadto system rejestracji organów pełniących funkcję zewnętrznych kontrolerów europejskich zielonych obligacji i system nadzoru nad tymi organami oraz reguluje nadzór nad emitentami tych obligacji.
Wszystkie przychody z europejskich zielonych obligacji muszą być inwestowane w działalność gospodarczą zgodną z unijną systematyką zrównoważonej działalności. Dla sektorów jeszcze nieobjętych systematyką UE i niektórych bardzo konkretnych rodzajów działalności przewidziano margines elastyczności w wysokości 15%.
Europejskie zielone obligacje (infografika)
Wkład UE w międzynarodowe finansowanie działań klimatycznych
UE i jej państwa członkowskie są największym globalnym źródłem środków publicznych na finansowanie działań klimatycznych.
W 2024 r. Unia Europejska i jej 27 państw członkowskich przeznaczyły 31,7 mld euro ze źródeł publicznych na finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu i zmobilizowały dodatkowo 11 mld euro ze źródeł prywatnych, by pomóc krajom rozwijającym się w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych i dostosowywaniu się do skutków zmian klimatu. Połowa środków publicznych została przeznaczona na przystosowanie się do zmiany klimatu przez kraje rozwijające się lub na prowadzone w tych krajach działania przekrojowe (inicjatywy pomagające łagodzić zmianę klimatu i przystosowywać się do niej).
Wkład ten jest ważnym elementem porozumienia paryskiego z 2015 r. W porozumieniu ustalono, że do 2025 r. należy rocznie mobilizować wkłady państw rozwiniętych w międzynarodowe finansowanie działań związanych z klimatem na łączną kwotę 100 mld dolarów.
Wkład Europy w finansowanie działań klimatycznych (w mld euro) (infografika)
Ostatnia aktualizacja: 27 października 2025