„Gotowi na 55”: reforma unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji
Unijny system handlu uprawnieniami do emisji EU ETS jest dla UE kluczowym narzędziem ograniczania emisji cieplarnianych. Jego reforma jest częścią pakietu „Gotowi na 55”, który zawiera projekty nowelizacji i aktualizacji unijnych przepisów klimatycznych, energetycznych i transportowych mające UE pomóc realizować cele klimatyczne: zredukować emisje cieplarniane netto do 2030 r. przynajmniej o 55% i osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 r.
W grudniu 2022 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie polityczne co do reformy ETS. Rada formalnie przyjęła nowe przepisy w kwietniu 2023 r.
Reforma unijnego handlu uprawnieniami do emisji
Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) to jeden z największych rynków CO2 na świecie. Dla UE to także narzędzie ograniczania emisji cieplarnianych.
- System określa cenę CO2. Podmioty objęte EU ETS muszą co roku kupować uprawnienia odpowiadające ich emisjom cieplarnianym.
- Co roku ustalany jest limit uprawnień, które mogą się pojawić na rynku. Z roku na rok limit ten się zmniejsza. Stanowi to dla firm finansowy bodziec do redukowania emisji.
- Jednak niektóre sektory narażone na ucieczkę emisji otrzymują bezpłatne uprawnienia, by zachować konkurencyjność.
Jak EU ETS pomaga osiągnąć neutralność klimatyczną?
EU ETS obejmuje +/-40% unijnych emisji i dowiódł swojej skuteczności w ich ograniczaniu.
Odkąd zaczął działać w 2005 r., ograniczył emisje w podległych mu sektorach o 41%.
Reforma EU ETS spowoduje dalszą redukcję emisji i zbliży UE do neutralności klimatycznej.
Jakie sektory już podlegają EU ETS?
System obejmuje około 10 000 firm w sektorach:
- elektroenergetyka i ciepłownictwo
- energochłonne gałęzie przemysłu (np. przemysł rafineryjny, stalownictwo, cementownictwo, produkcja szkła i papieru)
- lotnictwo komercyjne (loty w Europejskim Obszarze Gospodarczym).
Co się zmieni?
-
ambitniejsze cele co do redukcji emisji
- nowy cel redukcyjny: 62%
-
szybsza redukcja limitu, mniej uprawnień na rynku:
- redukcja 117 mln uprawnień w ciągu 2 lat
- coroczna redukcja o 4,3% (2024–2027) i 4,4% (2028–2030) zamiast obecnych 2,2%
-
nowe sektory objęte EU ETS:
- rozszerzenie na transport morski (stopniowo między 2024 a 2026)
- nowy, oddzielny ETS dla budynków, transportu drogowego i paliw w dodatkowych sektorach
- stopniowa likwidacja darmowych uprawnień dla niektórych sektorów (równoległe wprowadzenie granicznego podatku węglowego, czyli opłat emisyjnych nakładanych na importowane produkty energochłonne, by przeciwdziałać ucieczce emisji)
-
więcej pieniędzy na dekarbonizację sektorów podlegających EU ETS
- fundusz modernizacyjny
- fundusz innowacyjny
-
nawet 65 mld EUR na łagodzenie wpływu proponowanego ETS (dla budynków, transportu drogowego i paliw w dodatkowych sektorach) na cenę CO2
- część dochodu z uprawnień dla budynków, transportu drogowego i paliw w dodatkowych sektorach trafi do Społecznego Funduszu Klimatycznego (chroniącego osoby i firmy w UE znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji przed skutkami wpływu tego nowego ETS na cenę CO2)
- „Gotowi na 55”: Rada przyjmuje kluczowe akty pozwalające zrealizować cele klimatyczne na 2030 r. (komunikat prasowy z 25 kwietnia 2023)
- „Gotowi na 55”: Rada przyjmuje decyzję o rezerwie stabilności rynkowej (komunikat prasowy z 28 marca 2023)
- „Gotowi na 55”: wstępne porozumienie Rady i Parlamentu dotyczące EU ETS i Społecznego Funduszu Klimatycznego (komunikat prasowy z 18 grudnia 2022)
- „Gotowi na 55”: Rada ustala podejście ogólne co do redukcji emisji i co do skutków społecznych (komunikat prasowy z 29 czerwca 2022)
- „Gotowi na 55” (podsumowanie informacyjne)
- Europejski zielony ład (podsumowanie informacyjne)
Ostatnia aktualizacja: 31 stycznia 2025