Plastik
UE zajmuje się odpadami z plastiku, by zmniejszyć zanieczyszczenie i chronić środowisko i zdrowie ludzi. Dąży do stworzenia zamkniętego obiegu plastiku.
Dlaczego ograniczenie zanieczyszczenia plastikiem jest tak ważne?
Tworzywa sztuczne odgrywają ważną rolę w naszej gospodarce, przemyśle i codziennym życiu. Są stosowane we wszystkich sektorach gospodarki oraz wszelkiego rodzaju produktach i towarach.
Jednak plastik z zasady nie ulega biodegradacji. Może się rozkładać nawet 500 lat. Wyrzucone przedmioty z plastiku często rozpadają się na mikrodrobiny, które trudno usunąć ze środowiska. Poprzez wodę lub zwierzęta mogą one trafić do naszego łańcucha pokarmowego.
Aby chronić środowisko i zdrowie ludzi, należy więc zmniejszyć ilość plastiku i mikroplastiku w środowisku i zadbać o prawidłowe gospodarowanie odpadami z tworzyw sztucznych.
Zrównoważone gospodarowanie takimi odpadami jest kluczowe dla transformacji europejskiej gospodarki w gospodarkę bezemisyjną o obiegu zamkniętym.
Do czego dąży UE w walce z plastikiem?
Europejska strategia w sprawie plastiku
W 2018 r. Komisja Europejska przyjęła europejską strategię na rzecz tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym, aby promować ponowne wykorzystywanie i recykling plastiku i produktów z niego wykonanych.
Strategia utorowała drogę do tego, by zmniejszać zanieczyszczenie plastikiem i pomagać w realizowaniu celów zrównoważonego rozwoju na 2030 r. oraz porozumienia paryskiego.
Plan działania dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym
Cele strategii w zakresie tworzyw sztucznych zostały rozwinięte w planie działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym, który Komisja przedstawiła w 2020 r. Znalazły się w nim środki mające na celu ograniczenie ilości odpadów, np. z opakowań, oraz obowiązkowe wymogi dotyczące zawartości materiałów z recyklingu.
Plan działania na rzecz eliminacji zanieczyszczeń
W maju 2021 r. Komisja przedstawiła plan działania na rzecz eliminacji zanieczyszczeń powietrza, wody i gleby. Chodzi przede wszystkim o to, by zapobieganie zanieczyszczeniom było uwzględniane we wszystkich stosownych politykach UE. Pozwoli to szybciej ograniczać ilość plastiku i innych zanieczyszczeń w środowisku.
Dwa z celów planu działania przewidziane na 2050 r. to zmniejszenie ilości plastiku na lądzie i w morzu.
Światowa umowa w sprawie plastiku
UE popiera sporządzenie w strukturach międzynarodowych globalnej umowy w sprawie plastiku. Miałaby ona ograniczyć zanieczyszczenie plastikiem i wspierać przechodzenie na gospodarkę o obiegu zamkniętym na całym świecie.
Negocjacje w sprawie takiej umowy rozpoczęły się w 2022 r., ale do tej pory nie osiągnięto porozumienia.
Unijne przepisy w sprawie plastiku
Zakaz jednorazowych produktów plastikowych
W maju 2019 r. Rada przyjęła dyrektywę, która zmniejsza ilość odpadów z plastiku. Dyrektywa wprowadziła nowe restrykcje co do niektórych plastikowych produktów jednorazowego użytku.
Zakazała m.in. stosowania konkretnych jednorazowych produktów plastikowych, które mają zamienniki. Wprowadziła też specjalne środki, by ograniczyć korzystanie z tych produktów plastikowych, które najczęściej zaśmiecają środowisko. Nowe przepisy zakazały od 2021 r. stosowania następujących jednorazowych produktów plastikowych:
- talerzyki
- sztućce
- słomki
- patyczki higieniczne
- produkty wykonane z oksydegradowalnego plastiku
- pojemniki z pianki polistyrenowej na żywność i napoje.
Państwa członkowskie uzgodniły również, że do 2025 r. plastikowe butelki powinny zawierać co najmniej 25% materiałów pochodzących z recyklingu. Do 2030 r. ma to być 30%.
Zwiększenie ponownego użycia i recyklingu opakowań z plastiku
W grudniu 2024 r. UE przyjęła nowe rozporządzenie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych.
Znalazły się w nim restrykcje dotyczące jednorazowych opakowań plastikowych paczkowanych i pojedynczych porcji żywności, a także dotyczące produktów jednorazowego użytku w sektorze hotelarsko-gastronomicznym. Przepisy zaczęły obowiązywać 12 sierpnia 2026 r.
Zapobieganie uwalnianiu granulatu z tworzyw sztucznych
Granulat z tworzyw sztucznych jest jednym z największych źródeł niezamierzonego zanieczyszczenia mikrodrobinami plastiku. Co roku tysiące ton granulatu mogą trafiać do środowiska wskutek wycieków podczas produkcji, wykorzystania i transportu.
Aby rozwiązać problem tego zanieczyszczenia, w 2025 r. UE przyjęła nowe przepisy mające na celu zapobieganie wyciekom granulatu z tworzyw sztucznych w całym łańcuchu dostaw, w tym w transporcie morskim.
Przepisy zobowiązują przedsiębiorstwa zajmujące się granulatem z tworzyw sztucznych do wprowadzenia środków zapobiegających zanieczyszczeniom granulatem i jego wyciekom oraz do ich usuwania w przypadku ich wystąpienia. W zależności od ilości wykorzystywanego granulatu przedsiębiorstwa mogą również być zmuszone do uzyskania niezależnej certyfikacji lub przedstawienia deklaracji zgodności.
Do transportu granulatu z tworzyw sztucznych drogą morską mają zastosowanie szczególne wymogi, w tym przepisy dotyczące opakowań i informacji o transporcie.
Nowe przepisy mają znacznie ograniczyć wycieki granulatu z tworzyw sztucznych i przyczynić się do osiągnięcia unijnego celu, jakim jest zmniejszenie zanieczyszczenia mikrodrobinami plastiku.
Rozporządzenie weszło w życie w grudniu 2025 r. Większość zawartych w nim przepisów będzie miała zastosowanie od grudnia 2027 r., co da przedsiębiorstwom czas na dostosowanie się do nowych wymogów.
Regulacja handlu odpadami
Każdego roku w Europie wytwarzane są miliony ton odpadów.
Duża część z nich to odpady z tworzyw sztucznych. Odpady takie są zarówno importowane do UE, jak i eksportowane.
W 2024 r. UE zaktualizowała swoje przepisy, aby lepiej uregulować handel odpadami wewnątrz Unii i z państwami trzecimi, zgodnie z europejskim zielonym ładem i planem działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym.
Wprowadzono także bardziej rygorystyczne przepisy dotyczące eksportu odpadów z plastiku poza UE.
Więcej
Ostatnia aktualizacja: 12 sierpnia 2026